Jurij Andruxovycz “MOSKOVIADA”

Roman žaxiv

Nexaj j na sej raz vony v nas ne vpljujutj niczogo.
Grygorij Czubaj

Žyvesz na sjomomu poversi, stiny kimnaty zavisyv kozakamy j dijaczamy ZUNR, z vikna baczysz moskovsjki daxy, bezradisni topolyni aleї, Ostankinsjkoї televeži ne baczysz – її vydno z kimnat, roztaszovanyx po drugý bik korydoru, – ale blyzjka її prysutnistj vidczuvaєtjsja šoxvylyny; vyprominjuє šosj duže snodijne, virusy mljavosti ta apatiї, tomu vranci nijak ne možesz prokynutysja, perexodysz z odnogo snovydinnja v insze, niby z kraїny v kraїnu. Spysz samoviddano, najczastisze do odynadcjatoї, poky uzbek za stinoju ne uvimkne na povný reguljator duxmjanu oriєntaljnu muzyku «adyn palka dva struna». Proklynajuczy nezlostyvo nešasnu naszu istoriju, družbu narodiv i sojuzný dogovir 22-go roku, usvidomljuєsz: dali spaty ne možna. Tym biljsze, šo єvrej za inszoju stinoju vže povernuvsja z vypravy po kramnycjax, vkotre nakupyvszy, skažimo, «kolgotok» dlja svoєї nezliczennoї vetxozavitnoї rodyny z Birobidžana, dlja vsix kolin її. Teper z poczuttjam pravedno vykonanogo obov’jazku vin sjade za napysannja novyx virsziv serednjovicznoju movoju idysz i taky napysze їx – cilyx sim virsziv do obidu, a popoludni še try virszi. I vsi vony budutj nadrukovani v czasopysi «Sovєtisz Gejmland», jak žyve svidczennja nenastannoї deržavnoї turboty pro kuljturu malyx narodiv. Єvrej za stinoju – ce žyve i doszkuljne nagaduvannja tobi, skurvý synu, šo ty takož mav by šosj robyty – kupuvaty «kolgotky», pysaty virszi. Natomistj ležysz u ližku i vkotre vyvczaєsz portret dyktatora Petruszevycza, a oriєntaljna muzyka za stinoju robytjsja dedali prystrasniszoju ta odnomanitniszoju, vona tecze, jak voda v arykax, zresztoju, ce velyký poxid z verbljudamy i slonamy, bavovnykovi plantaciї, bljuz dlja konopljanoї mafiї.

I ty, ukraїnsjký poet Otto fon F., ty fizyczno vidczuvaєsz, jak gryzutj tebe dokory sumlinnja, jak vony proїdajutj u tobi diry šoraz biljszogo diametra, až kolysj ty výdesz u korydor gurtožytka cilkom prozorym, dirczastym, i žoden kalmyk navitj ne pryvitaєtjsja z toboju.

Ale nema na ce rady – virszi tvoї, pevno, lyszylysja v atmosfernyx poljax Ukraїny, moskovsjki ž polja vyjavylysja nadto šiljnymy dlja їxnjogo solov’їnogo pronyknenna.

Korydorom uže davno szastajutj tuteszni personaži, vlasne kažuczy, vony pysjmennyky, ta še j z «usjogo kincja» Radjansjkogo Sojuzu, ale nagadujutj vony vse ž ne tak tvorciv literatury, jak її personaživ. Pryczomu literatury grafomansjkoї, speczenoї za nudnymy receptamy velykoї realistycznoї tradyciї.

Ty rozriznjaєsz їxni pysjmennycjki golosy – a kožen iz nyx, za xarakterystykamy z miscj poperednjoї dijaljnosti, «nadilený vlasnym nepovtornym golosom, jaký nemožlyvo pereplutaty z budj-czym inszym», ci nepovtorni golosy korydorni kažut šosj odyn odnomu, sxrešujutjsja, peretynajutjsja, zljagajutjsja, vony povidomljajutj, šo zakypiv czajnyk, naspivujutj «nesypmne-soljnaranu», cytujutj Vysocjkogo (Žvanecjkogo), zaproszujutj kogosj na snidanok, informujutj, šo profura z zaocznogo (tretij poverx, kimnata 303) noczuvala sjogodni v 727-j tošo.

U nerozryvnij dialektycznij єdnosti z golosamy perebuvajutj i zapaxy – buket gurtožytsjkogo smittєprovodu, peregariv i spermy. Szypljatj pateljni, brjazkajutj vidra, kljuczi, gupajutj dveri, bo. zresztoju, sjogodni subota, i lekcij nema, i žodne padlo ne zmusytj mene robyty šosj take, czogo ja ne sxoczu. I piszly vony vsi. Otak postupovo ty vxodysz u dijsnistj, pam’jatajuczy, šo garjaczoї vody može j ne buty, šo profura z 303-ї noczuvala ne v 727-j, jak bulo pomylkovo zajavleno v korydori, a v 729-j, šo xtosj iz czeczeniv (a najpevpisze – vsi czeczeny, razom uzjati) vidmaguljav uczora v lifti sportorga Jaszu, šo rosijsjký poet Єževikin, kotrý meszkaє u protyležnomu kryli, vczora mav up’jate vystup na telebaczenni, v jakomu dev’jatj raziv užyv slovo «duxovnistj» i visim raziv vytyrav tyljnym bokom doloni poxmiljný pit iz czola, šo varto by podzvonyty dodomu, šo u vivtorok pocznetjsja sesija Verxovnoї Rady, šo ukraїnsjký pereklad «Sonetiv do Orfeja» czy ne najtoczniszý z tobi vidomyx, šo drugý rik tvoєї moskovsjkoї biografiї dobigaє kincja, a ty tak i ne pobuvav u pyvbari na Fonvizina; pam’jatajuczy pro vsi ci, nijak ne pov’jazani miž soboju reczi, jak i pro bezlicz inszyx reczej, nijak ne pov’jazanyx iz poperednimy, ty vse ž pidvodyszsja i, poxodyvszy v samyx lysze trusax kimnatoju, ocinyvszy z vikna toj samý lažový pejzaž iz tymy samymy topoljamy i tjmjano-došovymy tjažkymy xmaramy, zmuszuєsz sebe do sylovyx vprav – raz, dva – až poky ne zaboljatj m’jazy, tak niby v cjomu poljagaє ostannje vypravdannja tebe i Moskvy, i, biljsze togo, tvogo isnuvannja na sviti. isnuvannja, do reczi, dosytj nikczemnogo, takogo, šo nym uzagali godylosja b znextuvaty Komusj Nad Namy, jakby ne kiljka vdalyx rjadkiv u kiljkox zagalom nevdalyx virszax, czogo, jasna ricz, zovsim nedostatnjo dlja velykoї nacionaljnoї spravy.

A osj dejaki zi zgadanyx personaživ, їxni golosy tak rozdratuvaly tebe vranci, šo teper možesz pokvytatysja z nymy, fon F. Zobrazy їx jakomoga v’їdlyvisze, starý.

Proszu duže. Dvi žinky, dvi kvitky z glybynnyx provincij Velykorosa. Dvi poetesy, czy to pak poetky, ni, pereproszuju, dva poety, bo zaraz u їxnjomu seredovyši prestyžno povtorjuvaty slidom za Cvєtaєvoju-Axmatovoju (Gorenko?), šo slovo «poet» ne maє žinoczogo rodu, u zv’jazku z czym ja, starý zboczenecj, ujavljaju sobi vsju cju babnotu z dobrjaczymy penisamy j – golovne – testykulamy u vidpovidnomu misci.

Ale sprava ne v tomu. Є dvi žinky z glybynnyx i rivnoviddalenyx vid Moskvy rosij. Dvi zegzyci-lebedyci, z jakyx odnij ledj za sorok, inszij – sorok nezadovgo. Kotrasj iz nyx odružena, kotrasj ni, ale kotra same, ja zabuv.

Ce ekspozycija. Teper rozvytok diї. Obydvi nadto bagato poklaly na cej pažerlyvý vivtar. Potrapyty sjudy kožna pragnula pivžyttja. Potrapyty do Moskvy na cilyx dva roky! Potrapyty do Moskvy, de, bezsumnivno, nareszti pomitjatj i voznesutj! Potrapyty do Moskvy, aby lyszytysja v nij naviky! Buty v nij poxovanoju (kremovanoju!). Potrapyty do Moskvy, de generaliv, sekretariv, inozemciv, patriotiv, ekstrasensiv – jak givna! A golovne – povno bananiv!…

Taka mrija pryxodytj razom zi statevym dozrivannjam. I vladno suprovodytj use žytta.

Zarady cjogo varto bulo jty vsima pekeljnymy kolamy zasranyx provincij. Intryguvaty. Dzvonyty. Czastuvaty. Spaty z impotentamy.

Pislja bagatoricznyx porazok i rozpacziv – zbulosja! Stalosja! Obydvi pryїzdjatj majže vodnoczas, nezaležno odna vid odnoї peretnuvszy dobrjaczý szmat rosijsjkoї rivnyny. Znajomljatjsja bez tini lukavstva, їm spravdi duže pryєmno, adže vony tovaryszky po šastju. Uže z perszyx natjakiv z’jasovujutjsja spiljni vpodobannja: Єsenin, a ne Pasternak, Rubcov, a ne Brodsjký, sukni molodižni z poliesteru, po pered)j i spynci – figurni koketky, u szvax koketok peredu – kyszeni z zastibkoju-«blyskavkoju», po spynci – zustriczna skladka, dopovnennja – pojas. Togo ž dnja u dražlyvo-solodkomu peredczutti totaljnyx zmin na kraše obydvi jdutj do Puszkina – poklasty kvity, prosto tak, vid sebe. Tomu šo obydvi ljubljatj Puszkina i navitj vvažajutj jogo najbiljszym rosijsjkym poetom, svoїm uczytelem. Puszkin zadumlyvo rozgljadaє nosaky czerevykiv. Unyzu, pid nym, xlopci v siryx uniformax i czornyx beretax gamseljatj jakyxosj nestryženyx masoniv, kotri nazyvajutj sebe «demokratyczesjkym sojuzom». Obureni za Puszkina, provincialky їdutj poseljatysja v gurtožytok.

Komendant vyjavljaєtjsja czuczmekom, šopravda, dagestancem, ale še dosytj molodym dagestancem: fizyczno rozvynutý dobre, pleczi szyroki, grudy, poza sumnivamy, vkryti bujnym volossjam, trydcjatj czotyry roky, vstygaє pidmorgnuty kožnij nepomitno dlja inszoї, zuby rivni, oczi kari, Ramazapov Murtaza czy, može, navitj zovsim navpaky – Murtazaєv Ramazan.

Ramazan (Murtaza?) proponuє vybir kimnat na sjomomu poversi. Budj-jaka može staty їxnjoju. Є kimnata z viknamy na gorilczaný, є – z viknamy na ovoczevý. Є – z parketnoju pidlogoju novogo zrazka. Є z rozbytym viknom. Є porucz iz tualetom. Kožna kimnata po-svoєmu pryvablyva.

Llє є variant, na jaký obydvi prystajutj bez vaganj. Ce tak zvaný «sapožok», dvi susidni kimnaty, vidokremleni vid reszty svitu spiljnymy sinjmy. Doskonalo! I vony poseljajutjsja, i vidrazu ž zaproszujutj odna odnu na czaj. I rozmovljajutj do piznjoї noczi pro Puszkina, pro Єljcyna, czytajutj napam’jatj vlasni virszi, obminjujutjsja poxvaljbamy, potim zbirkamy, vydanymy v oblasnyx vydavnyctvax na zekonomlenomu paperi. I žodnogo navitj natjaku ne lesbijanstvo.

Tak my dijszly do kuljminaciї.

A rozv’jazka? Czym dali, tym biljsze doxodytj do kožnoї z nyx, šo skoєno nesosvitennu durnycju. «Sapožok» vyjavyvsja pastkoju. Pastkoju na durnyx koriv, jaki bozna-czogo pryperlysja do cjogo bedlamu. Najbiljsza їxnja bida poljagaє v tomu, šo vony ne dorosly do možlyvosti grupovogo koxannja. Tomu їm tak i ne vdaєtjsja spokusyty ni generala, ni navitj dagestancja. I, takym czynom strymuvani odna odnoju, provadjatj cilkom czernycze svoє žyttja, potyxenjku ljutujuczy i skregoczuczy, a kolyszna nepidrobna pryjaznj evoljucionuє v ledj pryxovuvanu, z kožnym dnem oczevydniszu, bezdonnu i czornu nenavystj.Snylosja meni z p’jatnyci na subotu, nibyto ja veczerjaju z korolem Ukraїny Oleljkom Drugym (Dovgorukym-Riorykovyczem). Sydymo udvox pry vmilo servirovanomu stoli u barokovij lodžiї blakytnogo kamenju, czas vid czasu z’javljajutjsja nemetuszlyvi slugy, perevažno indusy abo kytajci, z pozoloczenymy tryzubamy na vylogax frakiv, nepomitno zminjujutj tareli j tarilky, stravy, noži, vydelky, kliši dlja zlamljuvannja rakovyx panceriv, pincety dlja dobuvannja moljuskiv, skaljpeli dlja roztynu žab, i tak samo nepomitno, bez osoblyvogo brjazkotu, vyxodjatj. Z lodžiї vidkryvajutjsja rozkiszi Ii ovydy: sidaє sonce desj u vodax jasnogo ozera vnyzu, vostannje spalaxujutj pryzaxidnym blyskom nezajmani verszyny Aljp abo, jakšo na te vže piszlo, to vzagali Pireneїv. A my z korolem popyvaєmo vsiljaki kunsztovni vyna, kon’jaky, nalyvky ta nastojanky i pro se, pro te varnjakaєmo.- Vasza Korolivsjka Myloste, – zvertajusja do njogo spovnený szacunku, – Volodaru j Upravnyku Rusy-Ukraїny, Velyký Knjazju Kyїvsjký i Czernigivsjký, Korolju Galycjký ta Volodymyrsjký, Gospodarju Pskovsjký, Peremysjký ta Kozjatynsjký, Gercogu Dniprodzeržynsjký, Pervomajsjký ta Illiczivsjký, Velyký Xane Krymsjký ta Izmaїljsjký, Barone Berdyczivsjký, Obydvox Bukový ta Bessarabij, a takož Novoї Askaniї ta Kaxovky Zverxnyku, Dykogo Polja ta Czornogo Lisu Arxysenjjore, Kozakiv Donsjkyx, Berdjansjkyx ta Kryvorizjkyx Getjmane j Pokrovytelju, Guculiv i Bojkiv Nevsypušý Vivczarju, Pane Vsjogo Narodu Ukraїnnogo z tataramy j peczenigamy vkljuczno, a takož Vnutrisznjoї ta Zovnisznjoї Tjmutorakani Patrone i Pastyrju, našadku preslavnogo rodu tysjaczolitnjogo, slovom, Monarsze nasz pyszný i dostojný, Vasza Myloste, czy ne xotily b Vy naviky lyszytysja v zolotyx skryžaljax pam’jaty vselensjkoї ta vseljudsjkoї?- Xtiv by-m, – kaže Oleljko Drugý, – lem prez jaki postupovannja?- A prez taki postupovannja, – vidpovidaju, – prez jaki vszytki kruljove slavy vicznoї neprexodjaše j zacno spodobljalysja.

- To, može, prez vojny? – zapytuє Oleljko, zvivszy svoї tysjaczolitni brovy i porodyste czolo moršaczy.

- Prez vojny i durenj može, Pane mij, i prezydent može.

- Togdy prez zakony j uložennja mondri, prava j xartiї spravedljaczi, – vgaduє Olelko.

- I ce do dutij, Vasza Myloste, na ce boževiljni isnujutj abo Deputaty v parlamenti, – intryguju jogo dali.

- To xyba prez malžonok i naložnycj skiljkistj szkandaljnu, prez pyjatyky guczniї ta byjatyky buczniї, prez rozkoszovannja ta obžyrannja gvaltovni ta ynczi nepotrebnosti, malo szacovani?

- I ce ne nove, Velyký Knjazju mij, vse odno komunjakiv ne pereverszyte, – morduju jogo, jak možu.

- To ne mucz že nja i povidaj, prez jaki taki postupovannja?… – troxy prosytj, a troxy nakazuє Oleljko Drugý.

Sluga- malaєcj prybyraє z-pered nas ostanni tarilky, vazu z žyvymy, še pysklyvymy, nedoїdenymy ustrycjamy, porožni pljaszky z-pid maljvaziї, imiglikosa ta keller-gajstera. Sluga-efiop natomistj prynosytj sviczky u zbronzovilyx kandeljabrax ta ebenovu czornu korobku, všertj nabytu sygaramy najkrašyx sortiv. Suteniє. Zvidkiljasj iz aljpijsjkyx polonyn dolitajutj paxoši. Vnyzu pid lodžiєju spivaє fontan, a može, ruczaj. Dvijko mylenjkyx negrytosiv zavodjatj popid ruky slipogo starcja -bandurysta. My z korolem zakurjuєmo, a banduryst ledj czutno perebyraє struny, sivszy na kam’janomu vystupi, porucz iz bareljєfnym zobražennjam tancjujuczogo favna. U nebesax z’javljajutjsja perszi zori.

- To povidaj že, dranju, šo xtiv-ysj mni narajaty?! – poczynaє zakypaty korolj, rozdratovaný moїm bagatoznacznym sygarnym paxkannjam.

- Budjte, Vasza Sobornoste, terpljaczym i poblažlyvym, – kažu pa ce. – Ne obrazitj ani komaszky givnjaczoї, nikczemnoї. U nedilju vidvidujte Službu Božu, ale j pro šodenni molytvy ne zabuvajte. Darujte bidnym svoї maєtky, rozdavajte usmiszky vdovam i syrotam, bezdomnyx cucykiv ne vbyvajte. Dumajte pro velyke i garne, jak napryklad, moja poezija. Czytajte poeziju moju, їžte tilo moє, pýte krov moju. Nadajte stypendiju meni, skažimo, v nimecjkyx markax i poszlitj mene mandruvaty navkolo svitu. Za pivroku Na’jasniszý otrymaє vid mene takogo panegiryka slavyljnogo, šo ponad usix monarxiv Vas voznese. Še za pivroku narod Ukraїny zažadaє Vaszogo povernennja i vnaslidok uspiszno provedenogo referendumu Vy v’їdete do Kyєva na bilomu kadylaku. Istynno, istynno kažu Vam: dajte meni stypendiju!

Slipý banduryst pro šosj tam graє-graє, voropaє. Voda vnyzu, u vicznozelenyx zarostjax myrtu, szumytj i klycze v navkolosvitnju podorož. Zori v nebesax robljatjsja use biljszymy, blyžczymy, možna navitj rozriznyty na nyx jakisj mista, kazkovi mancenilovi lisy, dyvovyžni palacy, kolony, veži, їxnje sjajvo tak bagato obicjaє, šo xoczetjsja vystrybnuty storczgolov iz lodžiї i, jak skazav poet, xocz by triszeczky pomerty.

- Adže nišo v cjomu sviti ne є takym zajvym, bezgluzdym i kumednym, jak dobra poezija, ale vodnoczas i nišo v cjomu sviti ne є takym neobxidnym, znaczušym i dokonecznym, jak vona ž, Vasze Preukraїnstvo. Zvažte na istoriju vsix velykyx narodiv i perekonaєtesja, šo ce istorija їxnjoї poeziї. Zvažte takož na istoriju nevelykyx narodiv. Tyx, jakyx zavtra vže ne bude. Zvažte i skažitj meni: xto komu potriben biljsze – koroli poetam czy poety koroljam? Czy varti czogosj koroli bez poetiv? Czy ne isnujutj koroli voleju Božoju tiljky tomu i tiljky dlja togo, aby utrymuvaty voleju Božoju poetiv?

Szumljatj platany u gusnuczyx sutinkax, blymajutj sviczky, dzvonjatj monastyri, spivajutj iduczy divczata. Nevidomi veczirni ptaxy, a može, j kažany litajutj navkolo lodžiї. Z dalekyx gir dolynajutj solodkotryvožni paxoši.

Korolj dopyvaє kryžane szampansjke z kelyxa na vysoczeznij masonsjkij nižci i kaže – poviljno, mudro, vagomo:

- A znaєsz, jak po-espansjky bude x(…)?

- Jak, Vasza Myloste? – pytaju vkraj zacikavleno.

- Pinga! – kryczytj korolj i pleše v doloni.

Todi dvijko dovgotelesyx senegaljciv xapajutj mene za pleczi, za ruky i žburljajutj z lodžiї vnyz. Leczu i znenacjka prygaduju, šo spravžnje jogo prizvyše «Anžujský». Obdyrajuczy mordu ob vicznozeleni zarosti, czuju, jak syvoczubý slipý banduryst girko zarydav ta j zaplakav.

Kryvljaczysj i vidpljovujuczysj, i samogo sebe ljuto nenavydjaczy, zgaduєsz otoj son, poky vymuczuєsz na pidlozi svoї sylovi vpravy. Ce ž treba tak prodavatysja! Bezpardonno, naxabno, cyniczno. «Nadajte meni stypendiju, Vasza Suverennoste, nadajte meni sta…». Jake pidle j nyce lakejstvo duxu, jaka vnutrisznja prostytujovanistj!

Nareszti z m’jazamy pokinczeno. Teper slid zibraty neobxidne dlja duszovoї manattja i triumfaljno z’їxaty liftom u gurtožytsjke pidzemellja, de brygada posynilyx vid kiru prybyraljnykiv (Sasza, Serjoža i Arutjun) maє svoju bezvidmovnu «kaptjorku» ne tak dlja praci, jak dlja vidpoczynku. Ale pry czim tut vony?

U korydori zdaleka maxaєsz rukoju komusj neznanomu (sebto znanomu, ale nezidentyfikovanomu, pozajak vin až u kinci protyležnogo kryla, metriv za dvisti vid tebe), neznaný vidpovidaє tobi takym samym pomaxom, zaledve czy tež rozpiznavszy, nastrij polipszuєtjsja. Lifta czekaty ne tak uže j dovgo – xvylyn p’jatj Šonajbiljsze, їduczy donyzu, rozgljadaєsz na stinax i pidlozi vsiljaki napysy, maljunky, podrjapyny – davni j nedavni, zovsim novi, krov sportorga Jaszi, vidmaguljanogo vczora czeczenamy za te, šo maє «žopa balszoj» abo za šosj podibne.

Lifty – ce osoblyva nagoda dlja gurtožytsjkogo naselennja povymaxuvatysj i provernuty jaku-nebudj oryginaljnu ricz. Pro te, šo czeczeny poljubljajutj u njomu nyšyty svoїx vorogiv, vidomo vsim, z rajonnoju ljagavkoju vkljuczno. Pro te, šo troє recydyvistiv, z jakyx odyn – student poetycznogo seminaru, a drugý – Duxovnoї seminariї, vidpirxaly v njomu zdibnu poczatkujuczu Dramaturgynju z Novokuznecjka, vidomo tež usim, za vynjatkom rajonnoї ljagavky. Ale pro te, šo vczynyv jakutsjký pysjmennyk Vasja Moczalkin, znajutj lysze vtaєmnyczeni. Tak ot, Vasja Moczalkin, osnovopoložnyk jakutsjkoї radjansjkoї literatury, student czetvertogo kursu i poczesný olenjar, jakosj nalljavsja buxlom po samu zav’jazku i na perszomu poversi stupyv u lift. Natysnuvszy knopku z czyslom potribnogo poverxu (a Vasi Moczalkinu bulo, vlasne kažuczy, po cymbalax, na jakomu poversi sxodyty, adže vsjudy jogo prýmaly jak brata j ljubyly), vin – barvyste vyslovljujuczysj – polynuv ugoru. Odnak pid diєju nemynuczyx pry cjomu kinetycznyx zmin ne te šo ne vtrymavsja na nogax, a radsze navitj navpaky – gepnuvsja, czy, jak skazav by poet Єžyvikin, j(…)puvsja. Stalosja ce o dev’jatij veczora, a o dev’jatij ranku Vasja vse Ide perebuvav u tomu ž lifti, oskiljky, naї(…)vszysj o dev’jatij veczora, todi ž taky šaslyvo zasnuv i tak proїzdyv ugoru-vnyz cilisinjku nicz. O piv na perszu noczi, šopravda, ne biljsz tverezý vid Vasi bilorusjký novelist Єrmolajczyk zrobyv bulo sprobu vytjagnuty druga z lifta i vklasty de-nebudj po-xrystyjansjky, ale sproba zaverszylasja tym, šo Vasja czymalo bljuvanuv pa Єrmolajczykiv komir, i toj, maxnuvszy rukoju na budj-jaki moraljni zasady, poplivsja noczuvaty do Alky z vyrizanoju pravoju gruddju. I tiljky vranci, desj tak o piv pa desjatu, Vasju Moczalkina vreszti vdalosja rozkuturxaty. Ce stalosja na perszomu poversi, de j poczynavsja mynulogo veczora jogo kazkový marszrut po vertykali. Prýszovszy do tjamy pislja tjažkogo olenjarsjkogo snu, Vasja taky vypovz iz lifta i pokatuljav nový zustriczaty denj u pyvbari na Fonvizina.

Osj i ty, Otto fon F., uže na perszomu poversi. Teper z lifta livorucz i sxodamy vnyz, aczej stane še dlja tebe garjaczoї vody v zapljovanyx i obluplenyx duszovyx.

U rozdjagaljni, jak zavždy, temno, i, poky namacuєsz bilja dverej zamaskovaný pavutynoju vymykacz, baczysz czy radsze navitj vidczuvaєsz, jak zavoruszylasja kupa starogo szmattja v kutku «peredbannyka». Kupa voruszytjsja dedali nervovisze, energijnisze, nemov iz desjatok Metropolitenivsjkyx šuriv, pro jakyx ostapnjo stilky pyszutj u presi, znajszly tam sobi prytulok. Ale rozkudlana borodata marmyza, šo z’javylasja nad laxmittjam odnoczasno zi spalaxom elektrycznogo svitla, rozvijuє vsi tvoї biologiczni žaxy j sumnivy: Ivan Novakovsjký, na prizvysjko Novokaїn, insza versija Vanja Kaїn, gnaný i uposlidžený (sebto u poslid pereminený) literator, vydavecj i kulkiurolog, bomž, ostannix rokiv p’jatnadcjatj namagaєtjsja nelegaljno spaty v gurtožytku, z jakoju metoju navitj uzjav cerkovný szljub u Mar’їnij Roši z propysanoju v gurtožytku epileptyczkoju Vasylisoju (czetvertý kurs, seminar boževiljnyx), odnak cej szljub maє dosytj vyrazni oznaky fiktyvnosti, pozajak Novokaїn zdebiljszogo vlasztovuє sobi noczivlju v duszovij abo v suszci. Kažutj, šo Vasylisa byla jogo po golovi nastiljnoju lampoju. Inszi kažutj, šo ne nastiljnoju, a pajaljnoju i ne po golovi, a pxala v zadnij proxid. U budj-jakomu razi po vulycjax vin peresuvaєtjsja zabimbanoju postapopleksycznoju xodoju. Prote, jak pravylo, balakuczý, cytuє samogo sebe strofamy i vynoszuє vse novi j novi vydavnyczi proekty.

- Slysz, kupi zborniczєk, – vytjagaє z-pid kupy motloxu staru onanistycznu ruku, v jakij zatys prymirnyk siroї kserokopiї. – Vєlikolєpnyє stixi, Nikolaj Palkin, rup stojat, iz nix dev’janosto kopєєk avtoru…

Rozgljadaєsz zasmaljcjovanu m’jaku obkladynku: «Seryja «Russkaja ydeja». Osnovana v 19… g. Nykolaj PALKYN. Rasplela kosu bereza. Nov?e styxy. Yzdateljstvo «Tretý Rym». Na obkladynci zobraženo berezu, perekreslenu zirku Davyda i žvavogo dvogolovogo orla, kotrý, zdaєtjsja, ot-ot zletytj i poletytj, szugajuczy navkolysznju nebesnu faunu vkljuczno z angelamy potvornoju nepryrodnistju svogo imidžu. Poky Vanja bezupynno pro šosj glagole, sebto cytuє i žartuє, vstygaєsz proczytaty perszu strofu:

Rossyja krovju szoszla…

Za czto, skažyte, Boga rady,

Terzajut Russkogo Orla

Yud?, stervaczy j b(…)?!

Z poczuttjam narostajuczogo kajfu perexodysz do nastupnoї:

Za czto, Prybaltyka, skažy,

Svjatuju Rusj tak nenavydytj?

Zamry, ? stonj! Lytva, drožy!

T? russký x(…) eše uvydysz!

Ale slovo «x(…)» czomusj vid ruky perekreslene, i nad nym napysano slovo «mecz», potim i vono perekreslene, i nad nym napysano «tank». Movczky povertaєsz poeziju Novokaїnovi. Jdesz mytysja, oberežno j cybato perestupajuczy brudni sxololi kaluži na šerbatij pidlozi duszovoї. Novakovsjký znovu z golovoju zalazytj pid laxmittja i prodovžuє tam spaty czy solodijstvuvaty, napryklad.

Jaka ž ce vynagoroda, šo bodaj tut, u brudnomu pidzemelli, zaneczyšenomu pljuvkamy, zmylkamy, žmutkamy starogo volossja, isnuє garjacza voda, jaký ce drajv, getj nedosjažný rozuminnju bagatjox seljansjkyx i proletarsjkyx pysjmennykiv – mytysja z mylom, czystyty zuby! Jak xoczetjsja buty tut viczno! Zabuty pro vse, zapljušyty oczi j viddavatysja vodi, mov koxanci. Biljszistj virsziv ty sotvoryv same u garjaczij vodi. Bo u garjaczij vodi ty zdaten buty velykym, dobrym, genialjnym i samym soboju vodnoczas. I piszly vony vsi.

Za stinoju – v žinoczij duszovij – suciljni regoty i smix. Vražennja take, šo їx tam tysac sorok. Czomu vony zavsze tak repetujutj, koly mýutjsja, kljati lesbijanky? Ani slova ne rozberesz iz cjogo napivptaszynogo povyskuvannja – tak, niby divczata pidczas kupeli zdobuvajutj jakusj inszu movu, tiljky їm vidomu. Taєmnyczu movu pradavnix czasiv matriarxatu. Spovnenu znevažlyvoї vyšosti do nycogo czoloviczogo poriddja z jogo capynymy potrebamy i vpodobannjamy. Tomu vony tak ne ljubljatj, koly xtosj iz cjogo rabovlasnycjkogo kodla namagaєtjsja pidgljanuty czy – girsze togo – zapakuvatysa do nyx pid czas sakraljnogo omovinnja. Taki reczi karajutjsja nadto suvoro, jak karaєtjsja v okuljtyzmi negidno vkradene taєmne znannja. Suzdaljsjký poet Kostja Sєrosztanov, tvij odnokursnyk, navitj virsza napysav pro te, jak rozluceni divky oblyly jogo xlop’jaczu pucjurynku okropom za te, šo pidgljadav, jak vony szubovtajutjsja u siljsjkij lazni. Nezlý výszov virsz, najkrašý z usiєї dobirky. Virsz-spogad, povernennja vtraczenogo czasu. Duže jomu bolilo, Kosti Sєrosztanovu.Ale ot golosy za stinoju postupovo vmovkajutj, i razom iz nymy všuxaє szum vody. Mabutj, rytual vyczerpano, magiczný seans zaverszeno, i pora zminjuvaty movu. Prote xtosj tam use-taky zalyszaєtjsja, bo vse še czuєsz, jak bižytj voda, prynajmni z-pid odnogo krana.Dali poczynaєtjsja spiv. Samotnij žinoczý golos i biljsz niczogo. Jakasj dyvovyžna pisnja, ne z tyx, šo, buvaє, naspivujutj djevoczky v naplyvi molodyx poczuttiv i vesnanyx mrij. Ni, ce šosj insze, ce navitj ne pisnja, jakesj nesamovyte rozkoszuvannja golosu, cjogo najdoskonaliszogo z muzycznyx instrumentiv (garno skazano, fon F., ale ce Lorka). Porynaєsz vid usjogo cjogo – garjaczoї vody, muzyky i vlasnoї velyczi – v nadpryrodne zacipeninnja, golos iz-za stiny muczytj tebe svitloju mukoju, nacze filippinsjký masaž, kožnu klitynoczku najmenszu, vlasne, davno vže pora b vyxodyty, odnak ne možesz, ne možesz! I šo tam za syrena taka? Zalipyty vuxa mylom, czy jak? Ale czym dali, tym syljnisze vidczuvaєsz, šo pijmavsja. Golos ne polyszaє tebe, ne daє spokoju, ranytj i vabytj. Nareszti usvidomljuєsz: inszogo vyxodu v tebe vže nemaє.

Povz goru laxmittja, pid jakoju nyszkne rozterzaný žyttєvoju «nepruxok» Vanja Kaїn, vyslyzaєsz u rozdjagaljnju, voda strumeniє z tebe, a serce dokladaє vsix zusylj, aby vyskoczyty zvidkysj iz rota. Obgortaєszsja velykym voloxatym, pryvezenym z domu, ekvatorialjnym rusznykom. O lambada, madonna, ketcaljkoatlj, popokatepetlj! Komusj ne poviryv by…

Dveri v pidzemný korydor vidxyljaєsz jakomoga obacznisze (a toj golos, golos czuty navitj sjudy, šo za mana, mana-mana!). Napivtemrjava, i nikogo nema. Tomu – pravorucz! – komanduє z czerepovoї korobky, a szvydsze zvidkiljasj iz paxvyny, tvij osobystý feljdmarszal. Pravorucz i – strybkamy, ne biljsze jak desjatj strybkiv korydorom. Polyszaєsz za soboju bosi j mokri slidy. «Kaptjorka» prybyraljnykiv kategoryczno zaczynena – jasna ricz, nyni subota, i jaký deszevý debil tut sydityme?

A ot i nastupni dveri – za nymy peczera, v jakij žyve toj golos, uv’jaznený drakonom. Uvixodysz riszucze, jak na stratu. Dali vže malo šo usvidomljuєsz, xiba tiljky vstygaєsz podyvuvatysja, šo žinocza duszova vlasztovana vseredyni tak samo, jak i czolovicza, – tak, niby žinky naležatj do togo samogo biologicznogo vydu. Desj tam, u rozdjagaljni, rozmotuєsz i nijak ne možesz skynuty iz sebe vlasný rusznyk. Bo vin trymaєtjsja, vin vysne na tvoєmu kilku, plutaєtjsja miž nogamy, u cju mytj ty idealjný viszak dlja njogo, ale vreszti zviljnjaєszsja i perestupaєsz czerez jogo smugastu seljvu, šo osila na betonnij pidlozi.

Vona stoїtj pid duszem spynoju do tebe, myljna voda stikaє po nij paxuczymy potokamy, szkiru maє zolotavo-szokoladno-szovkovu, a nogy – niby molodi tropiczni dereva. Pidxodysz blyzjko, jak možesz, kladesz ruky їj na pleczi. Spiv uryvaєtjsja.

Natomistj – legenjký zduszený vyguk, šosj niby vydyx. Daremno ty perestala spivaty, ptaszko. Bo jakby ty spivala j dali, to my b utnuly z toboju šosj cilkom inaksze, šosj neljudsjke, nebesne i nezvyczajne. Daremno ty perestala spivaty. Dovedetjsja tebe za ce z’їsty.

Polyvaєsz її z jakyxosj flakoniv – szampunj, ridke mylo, polyvaєsz її j sebe z jaskravyx duxmjanyx pivdennyx flakoniv i namyljuєsz її vsju, xocz letjucza voda tut-taky zmyvaє z neї vsi tvoї starannja, ale ce robytj її slyzjkoju j nezrjaczoju, i ty zanurjuєsz golovu v її praczorne volossja. Todi vona, tak i ne ozyrnuvszysj žodnogo razu, poviljna, ale sluxnjana, poxyljaєtjsja vpered. I ce zaproszennja. Abo vyklyk. Czorna orxideja vpuskaє tebe. I vid blyskavok useredyni tvij, czerep až rozlamuєtjsja, bo ty poczav. Daremno vona perestala spivaty.I v cyx pekeljno-garjaczyx strumenjax, pid cym odvicznym vodospadom vykolysuєte udvox jakýsj afrykansjký rytm. Ne czuєsz sprotyvu, ale j zaoxoczennja ne czuєsz – viddaєtjsja tak, jak viddajutjsja rabyni, xocz ty ne možesz znaty, jak viddajutjsja rabyni, može, jakraz zi sprotyvom abo z zaoxoczennjam. Ale vže za xvylynku czuєsz, šo do neї povertaєtjsja golos. Ne toj, jakym spivala, odnak žyvý, taєmnyczý. Može, navitj palkiszý. Šosj u njomu blagaljne, šosj navitj molytovne. I same golos, jogo pojava, jogo vymoglyve tremtinnja, vidbyrajutj u tebe strymanistj i vytryvalistj, i ty vže ne v zmozi peretryvaty, zupynyty, zapobigty. Cja orxideja znyšytj, roztopyt, zižmakaє tebe…Ale vona šosj take nevidome robytj, jakýsj nepomitný vnutrisznij rux, šosj take zminjuє tam, u sobi, vona znaє vsiljaki spokonviczni sztuczky, zdibna bula divczynka, dobre vczylasja, vytonczeni v ljubovi žryci gotuvaly її dlja czornoszkirogo cybatogo prynca na specialjnomu zaboronenomu ostrovi, de vony zljagalysj na paljmovomu lysti, i ty znaxodysz u pij možlyvistj dlja tryvannja. Tiljky ž golos, golos! Vin taky dokonaє tebe, vin ne dastj probigty cju savanu do kincja, jak naležytj. Vin vxodytj u tebe, mov para, – v tvoju szkiru, znaczno svitliszu serednjoєvropejsjku szkiru. I teper – jak ostannij porjatunok – zapljušyty oczi, bo j dlja oczej zabagato vsjogo: zirok u czerepi, blyskavok i cjogo szokoladu, i cyx garjaczyx potokiv z neba. Odnak i v zapljušenyx oczax vono vse ožyvaє, puljsuє. I ty zdrygaєszsja vulkanno, i, poczuvszy taky vlasný golos, rozumiєsz: use. Daremno ty poczala spivaty.

…U rozdjagaljni znovu zamotuєszsja rusznykom. Zlyzuєsz zalyszky szokoladu z gubiv. Vyzyraєsz u korydor majže vpevneno, xocz i vidznaczaєsz zdyvovano podumky, jak legko i vladno povernulasja realjnistj. Tulyszsja do stiny i tak kiljkoma strybkamy povertaєszsja u czoloviczu zonu vsesvitu. Xocza strybaєsz ne tiljky z ostorogy, Szvydsze, jak myslyvecj, kotrý šojno peremožnoju striloju povalyv zolotu lanj.

Vitaєszsja vdruge z Novokaїnom, kotrý znovu kudlato vylazytj zi svogo legovyša i proponuє «stixi». Viszaєsz rusznyka na kilok. U /duszovij tym czasom z’javylosja kiljka mongoliv. Poforkujutj, mov koni, zmyvajuczy pyl Velykogo Stepu z žylavyx pleczej. Vony skakaly cilý tyždenj, vezly xansjku gramotu, molodi zubati versznyky. Kryvonogi lucznyky.

Še raz namyljuєszsja. I todi czuєsz, jak tam, za stinoju, vona znovu poczynaє spivaty…

Rozczaruvannja naviky poselylosja v cyx stinax, jaki, do reczi, nikoly ne vkrýutjsja memorialjnymy doszkamy. Ale sprava ne v tomu. Sprava v inszomu – ce dim, de rozbyvajutjsja loby. Tuteszni sjužety e nastiljky odnomanitnymy j povtoruvanymy, šo jdetjsja, oczevydno, pro mif. Abo pro sxemu z dvoma-trjoma variantamy. Osj odyn z variantiv.

Simnadcjatylitnij liryczný junak, nazvimo jogo Slava, vkladaє rymovani strofy, jaki spysuє do zagaljnogo zoszyta i perexovuє v sekretnomu misci pidunitaznym baczkom. Virszi, jak pravylo, nosjatj nazvy, poxidni vid romantycznyx žinoczyx imen: «Aelita», «Kon-suela», «Angoteja», «Ajsedora», «Lolita». Bezpereczno, šo tut kryєtjsja odna j ta sama istota, perevažno Ljusja abo Njusja, odnoklasnycja, kotra j ne zdogaduєtjsja pro isnuvannja v pryrodi takyx reczej, jak sublimacija.

Nastaє denj, koly junak Slava potajky vysylaє virszi z žinoczymy jmennjamy, ci duszevni poljuciї, na konkurs do moskovsjkogo instytutu. Z poczatkom vesny vin vkryvaєtjsja pryšamy i lastovynnjam, i same todi z Moskvy nadxodytj vidpovidj. Mlijuczy vid neterpljaczky, Slava rozszmatovuє konvert i doviduєtjsja, šo uspiszno projszov tvorczý konkurs. Vsesojuznyx massztabiv prizvyše, vidome jomu zi szkilnyx xrestomatij, šo znaczytjsja u pidpysi, robytj naszogo liryka prosto-taky zbaranilym vid šastja. Ulitku vin pokydaє svij zavoszyvlený, zaczuxaný, svij zadrypaný Partyzansjk czy Muxomorsjk, misto ximikiv, i vyruszaє na zavojuvannja Moskvy. Fotokartku z Ljuseju-Njuseju zberigaє v najnespodivaniszyx miscjax.

Jomu, zvyczajno, vdaєtjsja vstupyty. Ale na cjomu j zakinczuєtjsja vsja poezija. Dali – navitj ne proza. Virszi piszly getj, bo tak zaxotiv Toj, Xto їx dyktuє. Koxannja do Ljusi vyczerpalosja, pozajak Slava zbagnuv, šo vona takož xodytj v tualet. Na lekcijax i seminarax muxy doxnutj vid nudjgy. Vidviduvaty vsiljaki žydivsjki teatry abo czytaty zabryzkanogo slynoju Merežkovsjkogo vin prosto ne stvorený. Myluvatysja Vasyliєm Blažennym abo mavzoleєm viczno ne budesz, do togo ž, czym tam є myluvatysja? I vin osjagaє dešo insze: suvoru, jak maczuxa, gurtožytsjku nauku dijsnosti. Tyžnjamy ne poruszuє kordoniv svogo poverxu, a jakšo poruszuє, tiljky aby prytarabanyty dlja druziv buxla vid vjєtnamciv abo vdalo roztaszovanogo porucz taksoparku. Spytj inodi v bezposerednij blyzjkosti vid smittєprovodu, inodi golovoju v myvaljnyku, nogamy na pivnicz. Alka z vyrizanoju pravoju gruddju robytj jogo mužczynoju, vid czogo vin nadovgo vtraczaє vsiljaku oxotu. Natomistj Voljdemar z Daugavpilsa, veteran molodižnyx ruxiv i palomnyctva na Sxid, probudžuє v njomu bezsonný potjag do anaszi. Na tretjomu kursi liryczný Slava vže nagaduє roztoptanogo doleju pederasta z boljuczym tilom i vyczerpanoju duszeju. Inodi vin vykradaє szmat m’jasa z czužogo banjaka na spiljnij kuxni. Vid njogo strumuє stijký zapax seczi i najdeszevszogo tjutjunu. Do p’jatogo kursu Ide namagaєtjsja šosj iz czymosj zarymuvaty, ale vyxodytj iz cjogo vsiljake givno. Zresztoju, vono zavždy bulo givnom, jak u znanomu anekdoti pro czukczu. Nastaє denj, koly vin gotový rizaty sobi veny. Nu, ta niczogo, niczogo.Isnuє še variant «nacionaljnyx» (sebto nerosijsjkyx) poetiv. Jakymosj dyvom ci kavkazci vstupajutj velyczeznymy jurmamy, i tak usi p’jatj rokiv tymy jurmamy j peresuvajutjsja. Šo vony robljatj naspravdi, ne znaє nixto, ale slid bezkoneczno dovgo regotatysja z togo, kotrý podumaє, nibyto vony pyszutj virszi. Vony kupujutj: magnitofony, szkirjani kurtky, divczat, pistolety, granaty, protygazy, plaši, budynky, džynsy, zemli, kon’jaky; «mersedesy» vony czas vid czasu pereganjajutj dodomu, za vysokogirni xrebty, po Voєnno-Gruzynsjkij dorozi. Pyjaczatj, nikoly ne vtraczajuczy golovy, ale vid malenjkyx radošiv tež ne vidmovljajutjsja, tož dvometrovyx potipax iz Teatru mod pid kerivnyctvom Zajceva zmuszujutj stavaty na vuxa. U vsjomu – dostemenni, spadkovi džygity, pidvladni zakonam czesti, stolitnim etycznym prypysam aksakaliv ta szariat}j. Jakšo, napryklad, vsimox motloszatj u lifti kogosj odnogo, rusjavogo, to nikoly ne bezpryczynno, a vykljuczno z mirkuvanj gazavatu i vyšoї spravedlyvosti. Odnak i nad nymy tjažiє stogin rozczaruvannja, bo vsix rusjavyx ne peremotloszysz, i vsix «mersedesiv» ne skupysz, i vsix manekennycj ne peregraєsz. Tož zelena magometansjka tuga naljagaє na їxni stomleni j poszramovani loby.I takym є žyttja v cij zakljatij diri, literaturnomu gurtožytku, vygadanomu systemoju dlja vypravdannja j samozaspokoєnnja, v cjomu semypoverxovomu labirynti posered žaxnoї stolyci, u zagnyvajuczomu serci napivisnujuczoї imperiї. Bo, xocz i kaže rosijský poet Єževikin, šo vin kinczaє vid samogo tiljky slova «imperija», odnak usjomu dobromu pryxodytj kolysj xana, i ty, Otto fon F., prosto xrebtom vidczuvaєsz, jak trišatj usi її szvy, jak rozlazjatjsja navsibicz kraїny j narody, kožen z jakyx maє nyni znaczennja cilogo kosmosu czy, šonajmensze, kontynentu.

Ot iz gorilkoju dedali biljsze problem, її czomusj – upersze v rosijsjkij istoriї – ne vystaczaє na vsix, її dovodytjsja zavojovuvaty cinoju bagatogodynnyx stojanj u czerzi, sztovxaný, kolotnecz, cinoju samozreczenj i samovtrat. Mabutj, usju najavnu v imperiї gorilku teper vypyvajutj jakisj kremlivsjki veletni, a može, її skladajutj u tamtesznix glyboczeznyx pyvnycjax na czorný denj, tym czasom jak plebs, tobto narod, xocza v dijsnosti ne narod i navitj ne plebs, otrymuє žaljugidni sljozy – take sobi vidxarkuvannja xarczovoї promyslovosti. Ubyvstva u gorilczanyx czergax staly czymosj nastiljky ž zvycznym, jak – uczasnyky vzjattja Berlinu ne dadutj zbrexaty – frontova smertj vid vorožoї kuli. Gorilka zrobylasj absoljutom, svjašennoju metoju, nebesnoju valjutoju, czaszeju Graalja, almazamy Golkondy, zolotom svitu.

Rokiv pivtora tomu, piznjoї oseni, ty perevertavsja v ližku do tretjoї noczi, nijak ne v zmozi zasnuty, odnak ne z jakyxosj tam pryczyn poetycznyx, jak, napryklad, koxannja, nostaljgija, svitova skorbota, zorjana tuga, somnambulizm tošo, a z jakyxosj inakszyx pryczyn, jaki j pryczynamy nazvaty nezruczno. Ale, zaczuvszy delikatný stukit u dveri, vyriszyv bulo, šo cilkom doreczno ne zasynaєsz. Bo, jak informuvaly tebe svogo czasu, v cjomu gurtožytku, de navitj stiny i stiljci prosjakly deszevoju slyzjkoju rozpustoju, є bagato takyx mandrivnyx divczat (mandrjox), kotri noczamy prosto xodjatj vid dverej do dverej i szukajutj sobi koxanogo. Osoblyvo ž pryvabljuє cyx findjurok poverx sjomý, de meszkajutj bagati czleny. Maєtjsja na uvazi, czleny bratnix pysjmennycjkyx spilok, zokrema serednjoaziatsjkyx ta zakavkazjkyx, vytonczenyx u kamasutri. Do togo ž, kožen iz nyx maє svoju okremu kimnatu, sebto meszkaє v suvorij czoloviczij samotnosti. Tak šo vnoczi nemaє potreby perelazyty v insze ližko, aby vsim bulo porivnu ljubovi, jak ce maє misce u kimnatax, zaselenyx studentamy, na nyžczyx poverxax, Krim usjogo, meszkanci sjomogo poverxu, jak pravylo, stari i dobri, v nyx možna požyty navitj i z tyždenj, jakšo tebe pryperla groszova blokada abo po vsix szalmanax rozszukuє rajonna milicija. Tak i z’javljalysja na sjomomu poversi epizodyczni divczata z nevidomyx okolycj, pidczepleni u pyvbarax abo gastronomax, spravžni podrugy j natxnennyci bagatyx pivdennyx akyniv, vid jakyx use ž odnogo peczaljnogo dnja vony jszly getj, zabravszy šo-nebudj materialjne pa pam’jatj.

Ot i ty, Otto fon F., u bezsonni svoєmu vyriszyv, šo nastala j tvoja czerga, i cej stukit o tretij noczi oznaczaє, šo zaraz matymesz gostju, cilkom možlyvo, navitj venerycznu. Ale, vidczynyvszy dveri, pobiczyv ne junu mandrjoxu z nemytym volossjam i czervonymy, jak prapor, gubamy, a dosytj pryєmnogo zovni j ne menszoju miroju p’janogo xlopczynu.

- Kamandir, – skazav xlopczyna, – vybacz, šo tak pizno. Ale ja duže xoczu gorilky.

- I vse? – zapytav ty, Otto fon F., rozczarovaný u svoїx spodivannjax.

- Kamandir, daj meni skazaty do kincja. Mene, napryklad, Ruslan zvaty. A tebe?

- Ivan, – vidpoviv ty, Otto fon F.

- Vanja, daj meni skazaty. Ja xoczu pity kupyty gorilky v taksoparku. Ot groszi, – i vin pokazav žmenju kupjur – tak, niby ce moglo maty jakesj znaczennja.

- Ale proxidna zaczynena. Ja obbigav usi poverxy – tiljky ty mene vpustyv, kamandir. Zalyszaєszsja tiljky ty.

- Otak? – zapytav ty skeptyczno.

- Daj meni skazaty. Ja z kimnaty tvoєї výdu v taksopark.

- Ty z moєї kimnaty výdesz na x(…), – bula vidpovidj.

- Nje, ty ne vrubaєszsja, kamandir, poresz garjaczku. U tebe kolo vikna proxodytj požežna drabyna, ponjav? Ja polizu, – vin pokazav rukamy i troxy nogamy, jak bude lizty. – Ja v desanti služyv, ponjav? Ja j tobi možu vodjary prynesty. Zaodno.

I ty še jakýsj czas vagavsja, ale vpevnena sympatyczna posmiszka i micna statura Ruslanova zrobyla svoє.

- Lizj, – navažyvsja ty.

- Ty mužczyna, kamandir, ja pryznav tebe, – projasniv Ruslam. Vin pidijszov do vikna, rozczaxnuv jogo navstiž, i promerzle lystopadove povitrja, nasyczene zapaxamy vsix osinnix došiv, mertvogo lystja, zapušenyx cvyntariv, virszamy Puszkina, slovom, zapaxamy piznjoї moskovsjkoї oseni, zatopylo kimnatu, zmusyvszy tebe czuxatysja i tremtity vid xolodu. – Davaj, lizj uže! – prykryknuv ty.

Ruslan na poven zrist vyprjamyvsja na pidvikonni, maxnuv tobi rukoju i zrobyv szyroký krok u nicz. Ty vygljanuv slidom za nym. Vin uže vysiv na požežnij drabyni, nemov p’janý cyrkový akrobat, šo vyprobovuє nervy durnuvatoї publiky, pravoruc vid tvogo vikna, še mytj – i stav na drabynu nogamy.

- Gej, a jak ty budesz vertatysja? – nagadav sobi ty.

- Ty šo, ne vrubavsja, kamandir? Czerez tvoє ž vikno! Ja dovgo ne budu – ptursom tudy j nazad…

Drabyna zastugonila metalevo pid jogo nogamy. Dosytj zgrabno jak na p’janogo vin sxodyv neju vnyz. Voczevydj, u desanti ne pas zadnix. Ale ty podumky proklynav use na sviti: blukajuczyx divczat z їxnjoju nevczasnoju ljubovjju, svoє bezsonnja i junogo, sxyljnogo do alkogolizmu, zaxysnyka batjkivšyny, z lasky jakogo tobi dovedetjsja še najmensze dvadcjatj xvylyn czypity pry vikni.

Nicz, jak uže zgaduvalosja, bula slyzjkoju j xolodnoju. Desj u podvir’jax vygavkuvaly svoju ljutu nevlasztovanistj proimpersjki sobaky. Czas tjagnuvsja povoli, i ty vid bezdillja navitj odjagnuvsja, a potim vykuryv odnu-dvi sygarety. Na jakomusj iz nyžnix poverxiv veresklyvý žinoczý golos nespodivano zaderenczav: «Suka ty paslєdnjaja!» Potim zabrjažczalo byte sklo, poczulysja gluxi udary, mov xtosj zabyvaє v stinu cvjaxy czužoju golovoju, a potim nyzjký czoloviczý golos povidomyv: «Dura ty, Zinka, vєdj ljublju ja tєbja!» Na cjomu vse zatyxlo.

Až nareszti ty poczuv še raz, jak stugonytj drabyna. Ruslan povertavsja.

Vin dolav poverx za poverxom i desj miž p’jatym ta szostym zupynyvsja troxy perepoczyty. Zader golovu dogory j pobaczyv tebe, vyxylenogo z vikna.

- Ja vže tut, kamandir, – povidomyv radisno. – Vybacz, šo tak dovgo. Ujavljaєsz, navitj u taksoparku ne bulo. Tam sjogodni їx reket szuganuv. Todi ja do Volodi, u Volodi tež po nuljax. Dovelosja vzjaty u vjєtnamcja za dvadcjatj p’jatj. Suka vuzjkoglaza! Ubyv by! Nu, ta niczogo, zaraz kirnemo, Vanja…

I vin piszov drabynoju vgoru. Na vysoti sjomogo poverxu zupynyvsja, še troxy viddyxavsja, popravyv u kyszeni pljaszku, šob czasom ne vypala. Todi zrobyv szyroký krok iz drabyny do pidvikonnja. Ale mynulogo razu bulo znaczno prostisze: bulo za šo vxopytysja rukamy, bulo na czomu povysnuty. Zaraz pered nym bula prosto stina i slyzjký, drantyvný bljaszaný karnyz pid nogamy. Ty vstyg podaty jomu ruku, ale ne vstyg pijmaty jogo vyslyzajuczi paljci. Usim tilom vin xytnuvsja nazad, jakusj mytj probalansuvav nad prirvoju, niby angel, šo gotuєtjsja zletity. Potim buv jogo dovgý lunký kryk. I padinnja z vysoty sjomogo poverxu. I smertj.

A ty bigav, kogosj budyv, vyklykaly szvydku i musoriv – use ce ne malo vže nijakogo znaczennja. Vse ce bulo jak uvi sni. Abo v banaljnomu melodramatycznomu filjmi.

O Ruslane Prekrasný, govoryv ty, jak vidžaluju tvoju zagybelj, brate mij?! Ty buv bezstraszný, ty zvyk v usjomu buty perszym, ty mav bezlicz strybkiv iz paraszutom! Tebe koxaly vsi znajomi divczata, a neznajomi divczata ljagaly tobi pid nogy! Ty svityvsa zseredyny, Ruslane Pregarný, a tvoї m’jazy buly czudodijnymy! I jakby ja buv gomikom, to za vsjaku cinu žadav by perespaty z toboju, brate mij! Šo ž ty narobyv, Ruslane Peremožný, na kogo pokynuv cij debiljný svit, de tak brakuє doskonalyx, jak ty, stvorinj?!

Potim ty myv usiljaki spivbesidy zi slidczymy psamy, z’jasovuvannja obstavyn, vynjuxuvannja, czmyxannja, pidijmannja lapy, metljannja xvostom, sprobu gromadsjkogo osudu. Sprava ne v tomu.

Czomu vy zaczynjaєte proxidni, xotilosja tobi spytaty u vidpovidj. Czomu moloda artystyczna istota, nedavnij desantnyk, zmuszena u vaszij b(…)sjkij kraїni ryzykuvaty žyttjam zarady pljaszky gorilky? Czomu vy tak prosmerdilysja nesvobodoju? Czomu svobody vy lyszaєte tak malo, Ido її vystaczaє lysze na padinnja iz sjomogo poverxu? Czomu zaraz vy z takym natxnennjam uxopylysja za mene, jak za єdynogo vynuvatcja jogo smerczi niby xoczete, aby ja taky vykupyv svoju provynu, strybnuvszy vreszti z togo samogo vikna? Ale ci pytannja povysaly v povitri. Bo j sami vony, slidczi psy, jakym ty mig ci pytannja stavyty, sjogodni vže ne zdatni buly vidpovisty na nyx. Imperija minjala svoju zmiїnu szkiru, peregljadala zvyczni totalitarni ujavlennja, dyskutuvala, imituvala zminu zakoniv ta žyttєvogo ukladu, improvizuvala na temu iєrarxiї vartostej. Imperija zagravala zi svobodoju, gadajuczy, šo takym czynom zbereže onovlenoju samu sebe. Ale minjaty szkiru bulo ne varto. Vona vyjavylasja єdynoju. Teper, vylizszy zi zvyczajnoї szkiry, stara kurva v mukax konaє.

Vreszti usi vidczepylysja vid tebe. Ty doviv svoє pravo na provynu. Slidczi psy garcaly z nedosjažnoї vidstani j bezsylo klacaly sztucznymy šelepamy.

Misjaciv czerez try, vzymku, pizno uveczeri, ty šosj tam dodrukovuvav pry pysmovomu stoli, koly raptom poczuv, jak zvidty, znadvoru, gupnulo u vikno. Navrjad czy ce snižka, podumav ty, I navitj ne kaminj, bo xto zmože zakynuty snižku, kaminj, grudku zemli, szapku, pljaszku, knigu rukavycju czy budj-jaký inszý predmet na vysotu sjomogo poverxu? Ale koly znajome zastugonila porucz iz viknom požežna drabyna, tobi zrobylosja dosytj zle. Pidijszovszy do vikna, ty rozsunuv sztory. Za viknom buv Ruslan.

- Vaszi, – gubamy skazav vin. – Vpustysz?

Buv majže taký, jak todi, tiljky žovtavo-blidý, z czornymy kolamy pid oczyma, z tonenjkoju czervonoju civkoju, šo bigla vid kutyka rota I znykala desj pid pidboriddjam.

Ty vidczynyv vikno.

- Na vsix poverxax vikna pozaklejuvani, tiljky v tebe ni, – povidomyv Ruslan, sidajuczy pa pidvikonnja.

- Tobi ne zymno? – zapytav ty. – Adže nastala zyma.

- Meni ne zymno. Meni nijak, – bula vidpovidj.

- A vzagali, jak tam?

- Kolysj diznaєszsja. Use ne tak, jak vy sobi tut ujavljaєte.

- Ty dobre zberigsja.

- Djakuju. Mene v desanti navczyly padaty.- Czogo ty prýszov?- Tjagne do znajomogo miscja. Znajomi zapaxy. Ty. Zgadav pro tebe.- Djakuju. Do reczi, mene zvutj ne Vanja.

- Ja znaju, Vanja.

- Durnuvata výszla smertj, pi? – zapytav ty. Ruslan maxnuv rukoju:

- Vona niczogo ne zminyla u cjomu sviti. Mij batjko vidomý kinorežyser. Jomu daly premiju.

- Može, vypjєmo gorszky?

- Djakuju, ne vžyvaju.

- Ja zabuv…

- Puste. Sjogodni vidlitaju v Symferopolj. Tam moja divczyna. Zranku vona podumaє, šo ja їj snyvsja.

- Xoczesz moju zymovu kurtku? V mene є še odna.

- Perestanj, kamandir! Ja ne vidczuvaju zymy. Meni vse odno. Ty navitj ne ujavljaєsz, naskiljky vse može buty odno.

Ale v kimnati robylosja zymno, i vin zrozumiv ce.

- Ne budu tobi zavažaty. Buvaj. Kolysj, može, zustrinemosja.

- Zvyczajno. Xocz ja ne viryv, šo vy isnuєte…

- Isnuєmo? – vin sumnivno poxytav golovoju. – Xto jogo znaє. Rozumiєsz, ty buv ostannim, kogo ja baczyv, koly še žyv. Ty meni naviky v oczax lyszyvsja. Tvoє vidobražennja. Jakšo prydyvyszsja zblyzjka meni do zinycj, to pobaczysz sebe. Ja dumav, ty vstygnesz pijmaty moju ruku…

- Vybacz, starý.

- Puste. Tak malo statysja. Szkoda tiljky, šo vse ce troxy kepsjko vygljadalo – rozbryzkaný mozok, ulamky reber, stegnova kistka, šo vylizla nazovni desj až cerez kyszecznyk… Ale ne ja perszý, ne ja ostannij. I ce golovne. Zaczynjaj vikno, Vanja…

Vin zrobyv plavný, nevagomý krok ubik i stupyv na drabynu.

- Zaczynjaj vikno. – povtoryv.

Ty zrobyv use, jak vin skazav, i navitj zisunuv sztory.

Noczamy dovkola gurtožytku vidbuvalosj jakesj žyttja. Ty czuv inodi kryky, metusznju, xtosj kogosj byv. Inodi poczynala znajome gugonity požežna drabyna. Ty napruženo vsluxavsja v ci zvuky, Šo nablyžalysja. Czetvertý, p’jatý, szostý poverx. Czy bude sjomý? Mene tut nemaє, povtorjuvav ty. Mene nemaє. I z golovoju nakryvavsja kovdroju. Tebe ne bulo.

Osj tobi j maєsz, durnju fon F., ot šo znaczytj ity v duszovu, zabuvszy pro te, šo dveri do svoєї kimnaty ne slid lyszaty vidczynenymy! Teper vony sydjatj sobi v tebe, usi vtrjox, kurjatj sobi po-pansjky, pasztalakajutj i gygoczutj. Pyky pozapuxaly, ale nastrij garný. Najblyžczi tvoї druzi. Vczora vy razom pyjaczyly do polovyny drugoї noczi. Visim stop’jatdesjatygramovyx kon’jakiv, kuplenyx v ovoczevomu, dvi szypuczky «Saljut», todi še dva poljsjki «Polonezy», vygrani na bil’jardi v jakogosj novosybirsjkogo roztelepy u cedeeli. Final vidbuvavsja vže v gurtožytku. Medycný spyrt zi strategicznyx zapasiv. Rozczynjaly sperszu pepsi-koloju, i ce nagaduvalo arman’jak. Po zakinczenni pepsi-koly v xid piszla solodka voda «Sajany», ale ty peredbaczlyvo usunuvsja vid cjogo atrakcionu. I, mabutj, dobre zrobyv.

Bezpereczno, šo teper usi vony straždajutj i karajutjsja, ale ne kajutjsja, a navpaky – žadajutj pyva i vydovyš. A de možna vidszukaty pyvo i vydovyša? A vidszukaty їx možna u pyvbari na vulyci Fonvizina, rosijsjkogo dramaturga-klasyka. I ty, do reczi, še nikoly tam ne buvav. I sjogodni še maєsz taku možlyvistj, a zavtra vže bude pizno.

Osj jaki vony, tvoї bratove po duxu, sebto po spyrtu. Jura Golicyn, sorokariczný poet, osvita vyša, ale potim tjuremna, xocza u viczko vin zazyrav ne z boku kamery, a z boku korydoru. Tobto ne zovsim šob i nagljadaczem buv, sobakoju, ale j po peczinkax nikogo ne smalyv – navpaky, buv vyxovatelem, xocz i cjogo ne vytrymav ureszti: zapustyv borodu i podav raport na zviljnennja. Virszi teper pysze dosytj sarkastycni, jak, napryklad, «Rozdumy v kooperatyvnomu tualeti». Zovni nagaduє Ivana Sergijovycza Turgenjeva, ale poczatkujuczogo i znaczno szljaxetniszogo, niž spravžnij.

Nomer dva. Arnoljd Gorobecj, ukraїnsjký pivdenj, russkojaz?cznoe naselenye, dramaturg-szistdesjatnyk, populjarný sered žinoctva, ale ne biljsze, tež borodanj, tiljky gemingveїvsjkogo typu, profesijný aktor, p’janyczka, blazenj i kartjar, šyra dusza, dotepnyk, še raz p’janyczka, projdysvit, virný tovarysz, szalaput, tancurysta i moczymorda, kulinar, m’jasoljub, lasošoxlyst, u teatri grav Julija Cezarja, monology jakogo vygoloszuє j zaraz na pevnij stadiї pyjatyky, rozvodjaczy їx pry cjomu latynizmamy, matjukamy i cytatamy z partijnyx dokumentiv. Czasto zasynaє odjagnutym i všent znesylenym, ale prokydaєtjsja ranisze za vsix.

Tretij – ce, zvyczajno, Rojtman, ale ne toj, šo pracjuє na rosijsjkij (xe-xe) «Svobodi». Vin єvrej. Vin bude ostannim єvreєm, jaký kolysj pokyne cju zemlju, ale vse-taky kolysj pokyne. Czernivci vže ne ti, šo buly, navitj Odesa vže ne ta. U nogo pyszne z syvynoju volossja i oczi, v jakyx žyvutj vidblysky vsix pokolinj vid Adama do Xrysta. Jogo poezija sxoža na misteczkove lito – v nij povno travy, starogo kaminnja j solodkoї pyljuky. Povno malyx perukarenj i poroslyx zabuttjam cvyntariv. Ce skrypka solo. Uczora jogo znudylo vže pislja spyrtu z «Sajanamy».

- O, uže vidmyvsja, daragoj? – vitaє tvoju pojavu u vlasnij kimnati Turgenjev-Golicyn.

- I navitj dviczi, – vidpovidaєsz, ale їm cjogo ne zrozumity. Ližko v tebe še rozstelene, i ty, niby nenarokom, sidaєsz na njogo. A vse tomu, šo razom z obminjanoju postillju tobi nedavno trapylosja prostyradlo, na jakomu, za vsima oznakamy, xtosj kogosj pozbavyv cnotlyvosti. I pljama ne vidpyraєtjsja. Tož kraše prykryty її, šob ne bulo zajvyx tryndinj na cju temu.

- Nepogano b jakosj posnidaty, – kažesz na vsjaký vypadok.

- I ja pro te same, – pidxopljuє Julij Cezar. – My vczora domovljalysj pro Fonvizina?

- Uczora my mogly domovytysja pro šo zavgodno. Navitj pro deržavný perevorot. – Ty namagaєszsja jakosj cjomu protystojaty, adže v tebe stiljky sprav, adže cej zaplyv u Pyvne more Dobrom ne skinczytjsja, adže ce bude czergova porazka tvogo duxu v borotjbi zi spokusamy j bestijamy, garpijamy j furijamy, prote, jak zavsze, bezxrebetný, uže znaєsz, šo nikudy ne podineszsja.

- Do togo ž u mene mokra golova.

- Ja pozyczu tobi kipu, – kaže Rojtman, i vony vsi smijutjsja.

- Ja pozyczu tobi kapeljuxa, parasolju, milicejsjku furažku, tankový szolom, – proponuє Golicyn.

- Sluxaj, fon F., truby gorjatj, xodimo! – pidjjudžuє Gorobecj.

- Truby zovutj, – dodaє Rojtman.

- To zapxajte їx sobi v… – ne nadto obrazlyvym tonom vyslovljuєsz pobažannja.

- Rozumiєsz, nam ne zaležytj na tomu, pidesz ty czy ni, – rozvažlyvo perekonuє Gorobecj, – xoczesz ty pyva czy ni. Nam idetjsja tiljky prote, šoby vberegty tebe vid poganogo tovarystva i paskudnyx vplyviv.

- My vbolivaєmo za tebe duszeju, – kaže Rojtman. – My ljubymo tebe, jak najmolodszogo brata, – zitxaє Golicyn. Do reczi, jak ty znaxodysz nezajmanyx divczat u cjomu bardaku? – kyvaє vin na tvoju postilj.

Pobaczyv- taky! Okom starogo tjuremnogo vyxovatelja. Cikavo, czomu dobromu mig navczyty bidolasznyx zekiv cej szljaxetný z vygljadu monstr?

Nasvystuєsz zamistj vidpovidi jakusj tužlyvu barkarolu.

- Tiljky ne treba nam rozkazuvaty, šo cja krov tekla z tvogo nosa, – bere na pont Golicyn.

- Nu, xrin iz nym. Xodimo, – kažesz, aby vidvesty temu.

- U tebe ž mokra golova, – szkirytjsja Rojtman.

- Vse odno nadvori doš, – vidbyvaєszsja.

A nadvori spravdi doš. Oti xmary, šo zavysly nad mistom tjažkoju povelo, vreszti prorvalysja. I doš obstupyv vas zusibicz. Xolodný, xocz i travnevý. Travenj, a tak, ponimaєte, xolodno, jak skazav poet.

Ostannim czasom na pyvo slid xodyty z vlasnymy sloїkamy. Ce nagaduє ryzykovani dlja žyttja vypravy po vodu zaxysnykiv obloženogo serednjovicznogo zamku. Jakosj tak stalosja, šo v imperiї raptom zabraklo kuxliv. Može, vsi kuxli zavezly u Kremlj na vypadok gromadjansjkoї vijny? I koly povstali masy pidutj na prystup kremlivskyx muriv, czleny politbjuro žburljatymutj u nyx kuxljamy, povnymy neczystot i givna. Može, same v cyx kuxljax, a tocznisze, v tomu, šo їx nema, i vyjavljaєtjsja povna nežyttєzdatnistj mamy-imperiї.

Tak czy Inaksze, ale vy bredete pid xolodnym travnevym došem, oblipleni porožnimy sloїkamy, a povz vas proplyvajutj kaljužamy avtomobili j trolejbusy, zdatni ne tak kogosj vozyty, jak obtaljapuvaty brudnymy strumenjamy z-pid kolis ridkisnyx došovyx perexožyx. Ce ne travenj, ce jakasj viczna osinj. Nastav toj girký czas, koly vse navkolo lamaєtjsja i nišo ni do czogo ne pasuє. Tiljky sutuli postati kiljkox xronicznyx alkogolikiv pid namertvo zaczynenym z nevidomogo pryvodu sorokovym gastronomom symvolizujutj jakusj teoretycznu možlyvistj vidrodžennja i krašogo majbutnjogo.

Ty gadav, Otto fon F., poplivszysja u xvosti za starymy galyczansjkymy ujavlennjamy, šo pyvbar – ce obov’jazkovo zatyszna i suxa peczera na starovynnij brukovanij vulycci, de pa vyvisci sympatyczný Czortyk iz okruglym vid zlovžyvanj kenduszkom, de tjmjane svitlo, negolosna muzyka, a keljner vžyvaє nezbagnenne slovospoluczennja «proszu pana»? Ty spodivavsja, šo tvoї druzjaky zavedutj tebe u taký sobi prosjaklý bursztynom paradyz, kudy ne dosjagaє doš, grim, bum, mor, strax, putcz, glad? Natomistj maєsz – pyvbar na Fonvizina, jakasj nezbagnenna konstrukcija, zbirna-rozbirna piramida, šosj pacze angar posered velykogo azijsjkogo pustyrja, zaroslogo perszoju travnevoju lobodoju. Angar dlja pyjakiv. Zvidsy vony vylitajutj pa bojovi czerguvannja. I pomistytysja їx tut može kiljka tysjacz. Cila pyjacka dyvizija zi svoїmy generalamy, polkovnykamy, lejtenantamy i, jak ty, salabonamy.

Pyvbar na Fonvizina – ce pogromne, zavbiljszky z vokzal, ale vokzal Kyїvsjký, a ne Savolovsjký, taký sobi kolosaljný vidstijnyk pered bramoju pekla. Ale ce še ne vse. Isnuє še ne menszý za plošeju szmat rivnyny, obmežený metalevymy stovpamy, na jakyx trymaєtjsja plastykový dax. Stin nemaє. Lysze koljuczi droty, pidjєdnani do zagaljnoї elektromereži.

I dlja togo, aby potrapyty sjudy, treba splatyty rubelj. Myto dlja Veljzevula, interesy jakogo pry vxodi predstavljaє kryminogenný molodyk u kolysznjomu bilomu odjazi. Pryczomu kožen zabraný Veljzevulom rubelj ne є czymosj bezpovorotno vtraczenym. Jogo povertajutj tobi, jogo tobi vozdajutj u vygljadi ryby, bezradisnoї siroї mertvoї ryby, jakoї b ty nikoly ne vžyvav, koly b mav pravo bez neї otrymaty svoє pyvo. Ale prava takogo v tebe nema. Ryba – ce perepustka do pyvnogo prycasta, sakraljný i smerdjuczý symvol, zberežený še, možlyvo, z czasiv rannjogo xrystyjanstva. Zberežený i spotvorený, bo tut vidbuvaєtjsja odna z bljuznirsjkyx mes, apokaliptyczna zabava dlja gorljanok i seczovyx mixuriv.

Tak. Ryba pijmalasja, prote ce še niczogo ne garantuє. Pyvo! Zarady njogo slid vystojaty dovželeznu, ale, na šastja, duže Dynamicznu, z lajkamy i bijkamy, atrakcijnu czergu. Czergu, šo zakinczuєtjsja bilja vuzesenjkogo vikoneczka. I tam, u njomu, žyve pyvo? Može, tam sydytj jakýsj pyvný arxiєpyskop i po czajnij ložeczci pryczašaє vsix spraglyx? Ni, fon F., pyvo žyve ne tam. vono vyszumovuє v avtomatax, roztaszovanyx uzdovž protyležnoї stiny cjogo terariumu. A tam, u vikoneczku, vidbuvaєtjsja dešo insze: obmin paperovogo smittja, vidomogo pid nazvoju «rubli», na viljno konvertovani dvadcjatykopijczani monety.

“Otakoї!” – xoczetjsja tobi kryknuty, naslidujuczy personaživ Ukraїnsjkoї radjansjkoї prozy.

Oblyczczja Golicyna suvore j riszucze. I duže zoseredžene. Tak gljadajutj majstry svoєї spravy pry vykonanni nelegkyx službovyx obov’jazkiv. Xirurgy nad operacijnym stolom. Sapery pry rozminovuvanni. Paraszutysty v povitri u mytj, koly rozkryvaєtjsja paraszut i vid dynamicznogo udaru stropy boljacze bjjutj їx znyzu po jajcjax. Golicyn podaє korotki, nacze pomax sygnaljnym praporom, uryvczasti komandy: navsibicz ne rozzjavljatysja, z miscevymy ne dyskutuvaty, prygotuvaty po trjundelju, stežyty za vyviljnennjam stolykiv, a ja, xlop’jata povojuju pid avtomatamy.

Bo tam i spravdi treba zastosovuvaty sylu. Kožna moneta, vkynuta v avtomatnu šilynu, spryczynjaє lysze korotenjký nevyrazný pljuvok – u jakomu biljsze piny, aniž usix inszyx požadanyx skladnykiv. Dlja togo, šob nabraty bodaj pivlitra, treba takyx monet vkynuty teoretyczno p’jatj, a na praktyci sim-visim. Burjakovogo koljoru mutanty godynamy trutjsja popid avtomatamy zi svoїmy zaslynenymy sloїkamy v rukax i dobyvajutjsja spravedlyvosti v cjomu najnespravedlyviszomu zi svitiv, їm zdaєtjsja, šo avtomaty ne dolyvajutj. Šo v pyvi zabagato vody. Šo vono ne pyvo. Šo ljudy navkolo majutj zanadto merzotni ryla. Šo nepogano b dekogo z nyx…

Tym czasom vy ruxaєtesja do zapovitnogo vikoneczka. Tryrublevi papirci spitnily u vaszyx dolonjax v oczikuvanni rozv’jazky. De ty, peczero skarbiv, monetna jaskyne? Jak daleko še do tebe! Skiljky raziv dovedetjsja še oszkirytysja pogrozlyvo u vidpovidj na czyїsj cyniczni domagannja vlizty popered vas, popered nyx, popered usix? Tut ne žartujutj. Nadto bagato postavleno na kartu

Teper rozdyvysja uvažno, xto tut є. Krim vas czotyrjox.

A tut є suspiljstvo. Jak sverbljatj їxni grudy, jak peczutj gorljanky, jak sljozjatjsja oczi! Jaki golosy, vidbyvajuczysj vid plastykogo sklepinnja, perepovnjujutj prostir nenastannym odnomanitnym graєm! Šosj nacze gregoriansjký xoral dlja propašyx dusz. Oratorija ostannjogo dnja.

Svogo czasu tebe navczaly, šo Rymsjka imperija zagynula pid udaramy rabiv i koloniv. Cja imperija zagyne pid udaramy pyjakiv. Kolysj vony vsi výdutj na Krasnu plošu i, vymagajuczy pyva, ruszatj na Kremlj. Po nyx striljatymutj, ale kuli vidbyvatymutjsja vid їxnix prospyrtovanyx neprobyvnyx grudej. Vony zmetutj use. Osoblyvo žinky. Vony є pravdyvoju okrasoju cjogo blagoslovennogo miscja. Xodjatj u rozkljoszenyx sztanax zrazka simdesjat drugogo roku (a može, vže zrazka nastupnogo roku, dev’janosto drugogo?), z rozpanaxanymy blyskavkamy. Majutj napivoblizli golovy. Pyszajutjsja svoїmy pidbytostjamy j zapuxlostjamy. Vid nyx tjagne vygribnoju jamoju, їxni nogy, pevno, voloxati, mov u caryci Savsjkoї. Vony zljagajutjsja xocz by iz sobakamy, ale j sered prysutnix majutj koxanciv. Jakšo їm vczasno ne nalljutj pyva, to vony roznesutj ce misto razom iz Lub’jankoju ta її kazematamy (tobto Vnutrisznje Misto, Misto v misti).

Tomu imperiї slid bulo vczasno podbaty pro svoїx pyjakiv. Ne vojuvaty z vitrjakamy liberalizmiv czy nacionalizmiv, ne poljuvaty na vidjmu religijnosti czy na prymaru pravozaxysnyctva, a єdyne – podbaty pro svoїx virnyx pyjakiv. Šob vony zavsze maly czym zalytysja Šob vony ljubyly svoїx potvornyx žinok. Šob vony Stvoruvaly sobi podibnyx ditej. I vse.

Ale imperija zradyla svoїx pyjakiv. I pryrekla sebe na rozpad.

Bo teper pyjaczatj va-bank, teper kožna pljaszka zdobuvaєtjsja z ryzykom i krovjju v poti czola. Teper zarady neї prosto gynutj, «pryklad, upavszy z vysoty sjomogo poverxu.

Otak vy j podolaly szljax do jasnogo vikoneczka. Atam, na miszkax dvadcatykopijcanogo sribla, sydytj, vyjavljaєtjsja, dosytj seksualjna furija (gurija?), z oczyma, povnymy pyva, i, jak usi deszevi moskovky, farbovana na bilu. Pani z perlamutrovym volossjam. Arnoljd, jak zavždy, spravljaє vražennja. Vstygajutj navit poflirtuvaty czerez vikoneczko, xocza v potylyci bjє tjažký neterpljaczý peregar naposilyx zzadu geroїv subotnjogo dnja.

- Milaja djevoczka, – pidkresljuє Arnoljd, vidxodjaczy vbik.

- Ty monety poraxuvav? – ne dovirjaє Rojtman.

- U neї, zdaєtjsja, ne bulo niczogo pid xalatykom, – vidpovidaє Cezar, oblyzujuczy guby.

Monet u vas až szistdesjat. Kažutj, šo v objєdnanij Nimeczczyni radjansjki ljudy kydajutj їx do telefonnyx avtomativ zamistj desjatypfenigovyx. Jakšo ce pravda, to z takymy groszyma, jak u vas, možna bulo b obdzvonyty uvesj svit, razom z Makao i Gonolulu. Ale dlja cjogo treba spoczatku peretnuty kiljka kordoniv i jak-nebudj doperty, skažimo, do Mjunxena.

Rojtman trymaє v rukax tarilky z zamordovanoju ryboju. Golicyn vojuє za misce pid avtomatom. Vy z Arnoljdom ruszaєte do njogo z porožnimy litrovymy j odnym trylitrovym sloїkom.

Sperszu slid napovnjuvaty tiljky trylitrový. Z njogo potim pytymutj usi, nalyvajuczy sobi v porožni litrovi. Vlasne, z nymy možna bulo b ne pxatysja až sjudy, pid avtomaty, ale zalyszaty bez nagljadu їx ne varto – ce stalo b fataljnoju, dyletantsjkoju pomylkoju. Vony momentaljno znykly b. Dovelosja b (znovu ž za try rubli) kupuvaty porožni v odnogo z tutesznix syfilitykiv.

Avtomat, nekvaplyvo z’їvszy blyzjko p’jatdesjaty vaszyx monet, napszykav ureszti spodivanyx try litry. Nastupnogo razu slid minjaty kudy biljsze, bo šo take try litry pyva, koly nadvori sicze doš, a vas až czetvero? Tomu vidrazu ž zajmaєte novu czergu do rozminnogo vikoneczka z pyvnoju seks-bomboju. Oberežno, šob nijake padlo ne zaczepylo liktem i ne rozxljupalo pid nogy zdobutu z takymy zusylljamy žovtu ridynu, nese trylitrový sloїk Jura Golicyn. Ivan Sergijovycz Turgenjev z trylitrovym sloїkom pyva. Spovnený szljaxetnosti, gidnosti ta rivnovagy syvijuczý pysjmennyk.

Vony ljubljatj pyty «pa svižomu povitri», sebto pid plastykovym daxom, pid szum došu i spiv p’janyx oficeriv. Tobi zalyszaєtjsja tiljky pidkorjatysja, bo ty tut upersze i vzagali najmolodszý, ty pomiž nymy szmarkacz, synulja, baxur, pacan, i vony dbajlyvo oberigajutj tebe vid možlyvyx nebezpek, jaki tut za cz a sni.

Tut, napryklad, ne možna dyvytysja na kogosj uprytul. Nikogo ne slid rozdyvljatysja nadto uvažno, pryskiplyvo. Ce pryzvede do vybuxu, do lokaljnogo konfliktu. Slid vyrobljaty u sobi poverxový blukajuczý pogljad, jaký ni pa czomu ne zupynjaєtjsja. Bajdužjj nefiksovaný ruxomý pogljad.

Tak, Otgo fon F. Pered tym, jak zrobyty perszý kovtok, pered tym. jak zanurytysj u nevidome z neperedbaczuvanym finalom, pered tym. jak zijty na prymarne j spokuslyve uzbiczczja zi stežky pravednyka, šo її ty ledj-ledj namacav uvi sni, zoseredjsja i zgadaj, šo ty planuvav na sjogodni.

Ja. zdaєtjsja, povynen buv zustritysja z Kyrylom. Navitj maju desj jogo telefon. Ce dosytj važlyvo. Ce z pryvodu vydannja u Moskvi progresyvnoї ukraїnsjkoї gazety. Duže dobre. Po-druge, ja mav potrapyty v magazyn iz fantastycznoju nazvoju «Dytjaczý svit». Ja planuvav kupyty v njomu podarunky dlja ditej svoїx druziv. A dity moїx druziv – ce moї dity. Preczudove. Po-tretє, ja namagatymusj ne zabuty pro odnu z koxanyx mnoju žinok. Jakšo vona vczora povernulasja z respublik Serednjoї Aziї, to nyni ja mav by z neju ljubytysja. Garno.

Otže, golovne, šo ty vse pam’jataєsz. Teper pý svoє pyvo i sluxaj, jak szumytj doš, jak spivajutj p’jani oficery, jak Arnoljd rozpovidaє teatraljni anekdoty, Rojtman – єvrejsjki anekdoty, a Golicyn – tjuremni anekdoty, duže sxoži na dijsnistj…

Tebe, druže, peremknulo desj tak miž tretim ta czetvertym sloїkom, a može, miž p’jatym i szostym poxodom do vbyraljni, a može, šojno todi, jak Jura Golicyn-Turgenjev rizko vyklav pa stolyk pljaszku czogosj czervonogo, krylato ogolosyvszy «vyno na pivo sto divo». Doš za kordonamy pyvbaru ne všuxav, xocza doxodyla druga popoludni i, za vsima peredbaczennjamy dotepnyx synoptykiv, uže davno malo b vygljanuty komunistyczne sonce.

Ce pastka, nareszti zrozumiv ty. Vony vsi zmuszeni pyty pyvo. Ale výty zvidsy vže ne vdastjsja nikomu. Tut diєtjsja jakýsj ostatoczný spektaklj svitovoї istoriї. Prybuljciv robytjsja dedali biljsze. Dexto z oficeriv, jaki še donedavna trymaly rivenj i tak czudovo spivaly, zaraz uže zasnuv. Natomistj pryxodjatj faryseї ta sadukeї, azartni gravci, knyžnyky, vbyvci ta sodomity, kuljturysty, lyxvari, karlyky, pravoslavni svjašenyky v porudilyx rjasax, cyrkovi komedianty, slastolubci, kazaxy, krisznaїty, rymsjki legionery. Treba podzvonyty do Kyryla.

- Ot nas tut zaraz czetvero, – czomusj kaže Arnoljd. – I kožen kolysj mav babu…

- Nas czetvero, – perebyvaє jomu Golicyn, – I my javljaєmo minimum czotyry naciї. I šo, nam girsze pєtjsja vid cjogo?

- Jakyx czotyry naciї, czomu czotyry? – pervuєtjsja Rojtman. – Nu, ty, Borja. Raz. Ja rusak. Dva. Vin z Ukraїny. Try. A Gorobecj czotyry.

- A Gorobecj xto? – dopytuєtjsja Borja.

- Jaka tvoja nacija, Gorobecj? – vymagaє pravdy Golicyn.

- Zaraz ja vse pojasnju, – znaczuše pidnosytj dogory vkazivný palecj Cezar.

- Ja, druzjaky, pidu do telefonu, – kažesz riszucze.

- Tiljky ni z kym ne zalupajsja, – poperedžuє xtosj iz nyx. – Tut zaraz valom usiljakoї szloї(…)ni. I de ty znajdesz telefon, ja tež ne znaju.

Ale vse ce czuєsz uže spynoju. Desj že musytj buty telefon! Inaksze, jak vony vyklykajutj miliciju? Adže Pasza Bajstrjuk, saxalinsjký bajkar, vidraxovaný na perszomu kursi za systematyczne zlovžyvannja czužymy losjjonamy, same zvidsy potrapyv u rajonnu katalažku, de jogo protrymaly pivtory doby i de vin spivav pisni z-za grat, a takož gukav prosto v oblyczczja mentiv: «Vy nas tut šo, za ubyvcj maєte?!» Pryczomu, jak vyjavylosja, pidstav dlja takogo sarkazmu v njogo zovsim ne bulo, tomu šo ti troє tyxyx uviczlyvyx xlopczykiv, šo perebuvaly za gratamy porucz iz nym, Paszeju, taky spravdi buly vbyvcjamy: u tomu ž pyvbari, za czvertj godyny pislja Paszynoї zvidty deportaciї, vony zarizaly jakogosj vypadkovogo nevdaxu. Ale Pasza Bajstrjuk cjogo ne znav, vin ljakav czergovogo starleja svoїm czervonym spilczansjkym kvytkom z ordenom Lenina na obkladynci, a še vykonuvav dlja vsix prysutnix pisnju z nezbagnennymy obraznymy aljuzijamy v teksti:

Otec moj b?l pryrodný paxarj,

A ja rabotal vmeste s nym,

Na nas napaly zl ? e ljudy,

Y m? ostalysj bez konca…

Tak ot. Pasza buv garný xlopecj, ale desj že musytj buty telefon, czy jak? Czy vony vyklykajutj miliciju svystom? Czy, može, kosmicznymy kanalamy zv’jazku? U zali xtosj kogosj jakraz mandjaczytj po marmyzi kulakamy, a vsi inszi zacikavleno oczikujutj rozv’jazky. Tak jomu tak, daj jomu še! I nabylosja ž їx do xolery! Nemožlyvo prodertysja. Xiba popry stinu do tiєї bludnyci z vikoneczka. Jake, do reczi, vona zaczynyla, bo v neї pererva.

Oberežno stukaєsz u derev’jani vikonnyci.

- «I o dil ax ruk Jogo višuє tverdj», – kaže pa ce poszarpaný mandrivný didok, šo zi svoїm sloїkom prymostyvsja porucz. Jakýsj alkogolik-bogoslov.

Za vikonnycjamy nišo ani szeszerxne, tož ty nasylu vydyraєszsja z zaly szukaty telefon I kolo vxodu. Tam takož zaczyneno, i agent Veljzevula, šo vidaє mertvoju ryboju, kudysj zapropav. Mabutj, vony vsi piszly zvidsy, polyszyvszy kiljka tysjacz svoїx vidviduvacziv napryzvoljaše. A sami podalysja zamoljuvaty svoї grixy v ocikuvanni surem ostannjogo dnja. Bo tug nepodalik є cerkva «Neczajannaja Radostj». Nazva niby v bordelju. L tym czasom navproty, pid nuždennymy topoljamy, šo až nijak ne rjatujutj vid znavisnilogo došu, dvoє miscevyx zarizjak motloszatj staru babu, vydyrajuczy v neї z ruk torbynku. Voczevydj, prýszla spekuljnuty gorilkoju – j tak ne potalanylo. Namagaєszsja ne dyvytysja v toj bik. bo še podumajutj, niby ty zaodno z neju. Biljszi ryby požyrajutj menszyx.

Povertaєszsja do zaly. Bijka vže prypynylasja, i peremožený rozpovzsja po cementovij pidlozi, a jakasj beznosa madam, stavszy na odne kolino, vytyraє jogo zalljatu pašeku szmatkom gazety. Še dekiljka merzotnykiv stojatj nad nymy i radjatj, jak zupynyty ce temno-czervone vyveržennja. Sered nyx i peremožecj, oczevydno, blyzjký tovarysz, brat, susid, slovom, velyký drug pobytogo.

Povertaєszsja do vikoneczka i znovu grjukaєsz – troxy tverdisze, napoleglyvisze. Ale zvidty j dali ani zvuku, tiljky znajomý uže didok, xytro posmixajuczysj, pidkydaє czergovu cytatu:

- «Stukajte u dveri, i vidczynjatj nam. Bo xto stukaє, tomu vidczynjajutj».

I spravdi, starý projdysvit maє raciju, porucz є še dveri, pa jaki ty prosto ne zvertav uvagy. Sztovxaєsz їx doseredyny i potrapljaєsz u dopomižni prymišennja, zavaleni porožnimy korobkamy i czomusj kartonamy z-pid jaєcj. Idesz pa ljudsjki golosy i vreszti znaxodysz usix – i prodavcja ryby, i golonogu kralju I? xalati, i še dvox-trjox ne baczenyx ranisze dubolomiv z tutesznjogo personalu. Sydjatj, kurjatj, pjjutj pyvo, do reczi, z kuxliv, majutj dlja riznomanitnosti j poczatu pljaszku biloї. Sim’ja obida kolo xaty.

- Ja dikoizvinjajusj, – kažesz jakomoga grecznisze, – možno li ot vas pozvonitj?

Vony vylupljujutjsja pa tebe dosytj posolovilo, odnak myrno, xtosj navitj, zdaєtjsja, kyvaє golovoju, i ty jdesz do aparata na susidnjomu stolyku. Vony tym czasom usi razom govorjatj pro šosj duže intymne, bo biljavka dekiljka raziv povtorjuє «nu, dala ja єmu, i uli?», a її partnery ne te šob jakosj cym oburjujutjsja, odnak i ne sxvaljujutj, nadto ž pomicznyk Veljzevula, jaký povczaljnym tonom zajavljaє:

- Ty, krysa, v slєdujušij raz dumaj, komu dajosz, a to zacepjat nas…

- Szto ja, pisjuxa malolєtnjaja? – nervovo zatjaguєtjsja dymom krysa.

Potojbicz telefonnogo drotu dovgi gudky, ale pislja p’jatogo z nyx czuєsz badjore Kyrylove «allo».

- Kyryle, ce ja, Otto.

- O, duže garno! – Pospilkuvavszysja z diasporoju, Kyrylo navczyvsja tiszytysja z budj-jakogo pryvodu. – Koly budesz u mene?

- Ja emu, mєždu proczim, skazala: «Kak xoczesz, no v rot ne vozjmu ponjal?«- rozpovidaє svoїm druzjam «krysa», i tobi dovodytjsja perepytuvaty Kyryla.

- Koly ja budu v tebe? Rozumiєsz, doš. U mene mokra golova, ja šojno myvsja. A nadvori doš, i jomu nemaє kipcja. Vin vytjagaє z mene dutu. Do togo ž zvidsy nemožlyvo výty.

- Zvidky? – ne rozumiє Kyrylo.

- Ja potom Saszku privєla, pokazyvaju: «Smotri szto skotina sdjelal – vse trusiki porval, v czom ja tєpєrj budu?…»

- Zvidky ty ne možesz výty? – doszukuєtjsja istyny Kyrylo.

- Nu, vlasne kažuczy, z gurtožytku, – zdobuvaєszsja na vidpovidj. – Taký doš, nemožlyvo výty…

- Djornjesz?- zapytuє tebe odyn iz bevziv, nalyvajuczy pivgranczaka biloї.

- Spasibo, szef.

- Šo? – kryczytj u sluxavku Kyrylo.

- Karoczє, Nastjona, – instruktuє «krysu» prodavecj ryby, – єsli opjatj etot mudak ob’javitsa, ty Vasiljku skažesz, jasno?

- Samo sobejszp, – vydyxaє dym Nastjopa, – ja emu sama x(…) otkuszu…

- Kyryle, ja tobi za pivgodyny podzvonju, garazd?

- Ojkej, dobre! Ale ne piznisze, proszu. Є kupa sprav.

- Domovylysj.

Kladesz sluxavku, a v ruku beresz natomistj zaproponovaný granczak.

- Spasibo, rjebjata. Za vasze svєtloє budušeє.

Vony movczatj I dyvljatjsja na tebe. I koly cja ridyna opynjaєtjsja vže czastkovo u tvoєmu stravoxodi, poczynaєsz rozumity, šo to zovsim ne gorilka, a їdka, bezpošadna samogonjara. Odnak uže pizno. Sjak-tak piszlo. Zi sljozamy.

- Spysz, drug, tebe podruga na vєczєr nužna? – zapytuє odyn iz nyx.

Vytyraєsz rukavom vusa i dyvyszsja pa gostri zubky Nastjony.

- Spasibo, oczєnj zanjat, rjebjata…

- A jajca vozjmosz? – proponuє rybnyk. – Zdaju boljszuju partiju. Optom.

- Spasibo, spasibo, – povtorjuєsz i jdesz getj.

Vyxodjaczy z labiryntiv dopomižnyx prymišenj, spotykaєszsja ob ti sami, nakydani vsjudy, porožni korobky. V oczax zastrybalo še veselisze.

Koly ja p’janý, to, dyvljaczysj na Inszyx, gadaju, niby p’jani vsi vony. Zauvažuju kupu doszkuljnyx netocznostej ta nezugarnostej u ruxax. Osoblyvo v xodi. Zresztoju, zaraz ja nedaleký vid Istyny. Tut usi p’jani, ne lysze ja. Ce stalosja czerez doš. My vsi duže nešasni.

Nešasni, žaljugidni vyrodky z rozkoordynovanymy ruxamy.

Ale to ja v usjomu vynen. Ja naklykav cej doš, sotvoryvszy sjogodni vranci, v duszovij, magiczne dijstvo z nevidomoju temnoszkiroju žryceju. Tak meni j treba. Ja pyszajusja cym.

Pidxodysz do stolyka, de tvoї pobratymy po peru še raz onovyly trylitrový sloїk, ukotre napovnyvszy jogo.

- I tomu ja napolovynu, – zakinczuє Julij Cezar dovgu j zaplutanu rozpovidj pro svoju nacionaljnu prynaležnistj.Pora b uže zvidsy vygribatysja. Rozmova z druzjakamy potrapyla v kolaptycznu bezvyxidj. Nixto do ladu ne rozumiє, šo xocze skazaty, ale kožen šosj govorytj. Ce radsze rozmova czotyrjox imbecyliv, jakym prosto podobaєtjsja vymovljaty pevni slova – prekrasni, pidneseni, a takož paskudni j nyci. Vony tiszatjsja zvuczannjam. Slova ne trymajutjsja kupy, kožne z nyx žyve svoїm p’janym okremym žýttjam. Bo kožen iz vas – majster xudožnjogo slova. Okremogo xudožnjogo slova.I doš, doš, jaký ne všuxaє, i pyky, pyky, їx use biljszaє, vony rozmnožujutjsja dilennjam i plavajutj dovkola vas, nacze ryby, glybokovodni pleskati ryby z dna najczorniszyx okeaniv.Ale vsi bramy vže rozczaxnuto, i vy stoїte pa protjazi, na ljutomu aziatsjkomu vitrugani, jaký znosytj pinu zi stoliv ta sloїkiv. Cja deržava še produkuє dešo. Napryklad, letjuczu pinu z kyslym nudotnym zapaxom.

Tobi zle, fon F. Tebe morozytj. I troxy nudytj. Pora b uže zvidsy vygribatysja. «Dytjaczý svit» czekaє, Kyrylo czekaє, Ukraїna czekaє, vtomyvszysj bez svoєї gazety v Moskvi, a ty tut roztaljapuєsz durnym jazykom pro svjatu neobxidnistj kožnomu jty svoїm okremym szljaxom. Bo šo єdnaє tebe z uzbekom za stinoju, krim stiny? Z uzbekom, kotrý viczno gotuє plov i potim zamanjuє na jogo tlustý zapax ne odnu golodnu studentku. I napyxaє її plovom, nabyvaє її plovom, jak opudalo tyrsoju, i vona cipeniє, robytjsja opudalom, i todi vin pecze її, a v neї z rota i z nosa sypletjsja plov. A ty, fon F., nikoly ne navczyszsja gotuvaty plov. I šo єdnaє tebe z Xudajdurdyєvym, ponurym i tovstym, jak єvnux, u zv’jazku z czym dexto nazyvaє jogo «xudý Durdyєv», z turkmenom, kotrý šoveczora, rivno o dev’jatij, u sportyvnyx sztanax vyrostaє pered televizorom, bo ne žyttja jomu bez programy «Czas»? I šo єdnaє tebe z Єževikinym, kotrý zaxodytj u czuži kimnaty ne postukavszy, bo vvažaє sebe gospodarem na vsjomu prostori – vid Karpat do Tyxogo okeanu? I šo єdnaє tebe z Blagolєpovym, u kotrogo testj – general kagebe, ale, nezvažajuczy na ce, Blagolєpov pysze duxovni virszi pro Sergija Radonezjkogo, dyxaє za jogivsjkymy systemamy i nazyvaє sebe ucznem Rerixa, xocz naspravdi vsi upevneni vtomu, šo vin stukacz? I šo єdnaє tebe z Szuroju Goroxovym, kotrý szukaє universaljný znak buttja, tož zabuvaє viddavaty pozyczeni groszi? I šo єdnaє tebe z Olegom Seksopatologom, kotrý vyvczyv francuzjku movu tiljky dlja togo, aby czytaty «Vijnu i myr«v oryginali? I šo єdnalo tebe z Paszeju Bajstrjukom? Šo єdnaє tebe z kožnym iz nyx i z usima inszymy?

- Kožen z nas odnakovo dyxaє, pjє, koxaє, smerdytj, – vygoloszuє šosj potaєmne Jura Golicyn.

- Znaczytj, my stvoreni dlja togo, šob buty razom. Svit objєdnuєtjsja v im’ja zagaljnoljudsjkyx cinnostej, – vtoruє Rojtman. – A my?

- Tobi legko pro ce buljkaty, pam’jatajuczy, šo, na vsjaký vypadok, desj tam, na Blyzjkomu Sxodi, ty maєsz svoju deržavu, svoju okremu deržavu…

- A deržava – ce monstr, ce styxijne lyxo, – potrjasaє gemingveїvsjkoju borodoju Cezar.

- Czomu vy, nacionalisty, tak pragnete rozbigtysja? – pytaє Golicyn. – Czomu znenacka vsim tak zakortilo rozluczennja? Adže v nas bagato spiljnyx ditej! Adže ce velyký dosvid braterstva, koly vsi razom diljatj єdyne lyxo. Czomu, nacionalisty, skažitj meni?

Kožnu z vymovljuvanyx fraz vin czitko vidmežovuє gykannjam.

- Jakby ja buv nacionalistom, to vidpoviv by tobi, – kažesz poviljno j vyrazno, až zanadto poviljno, zanadto vyrazno. – Ale jaký z mene nacionalist, koly ja otut z toboju pjju pyvo?

Cja logika nezlamna. Golicyn podaє ruku i dovgo tysne її. Vin slavný xlopecj. U njomu nemaє ani krapli durnogo impersjkogo szovinizmu Ale vin duže ljubytj braterstvo. Svobodu. Rivnistj.

- Uczora vveczeri ja podumav pro te, šo Boga nemaє, – sumovyto informuє Rojtman.

- Uczora vveczeri? – dyvuєtjsja Gorobecj. – Ty zobov’jazaný dumaty tak zavždy. Zgidno zi statutom tiєї b(…) partiї, do jakoї naležysz…

- Pry czim tut partija? Sprava ne v tomu. Ja podumav, šo Bog, spravžnij Bog, a ne nadumaný, fiktyvný, nikoly ne dopustyv by isnuvannja nacij…

Jak ne dopustyv by czumy, syfilisu, jadernoї bomby, – pogodžuєtjsja syzonosý vypyvoxa, jaký vyrynuv na xvyljku bilja vaszogo stolyka i poplentavsja kudysj dali.

- Bo ce te, šo ne daє ljudstvu buty dobrym i svitlym, – prodovžuє Rojtman. – Ce te, šo robytj pas vuzjkymy i zazdrisnymy, napovnjuє nas givnom. Jak bagato czornoї energiї nakopyczylosja povsjudy tiljky tomu, šo isnujutj naciї…

- I єvrejsjka takož? – pidmorguє Gorobecj.

- Budj-jaka, i ne treba mene na cjomu lovyty!

- A ja tebe ne lovlju – ty vže davno spijmaný. Bo ty dosi ne výszov zi svoєї zloczynnoї partiї. Ty kažesz pro czornu energiju i vdaєsz, niby ne baczysz її perszodžerela. Jakogo ty xrina še dosi zvidty ne výszov? Ty znaєsz, jak ja do tebe stavljusja. Ale jak ty mig ne výty pislja cyx ljudsjkyx kyszok, namotanyx na tankovi gusenyci? – Oczi Julija Cezarja p’jani, odnak dopytlyvi.

- I pry czim tut partija? Vsjudy svoї padljuky. V inszyx partijax – svoї padljuky…

- Inszi partiї na tankax ne їzdjatj, – ustygaє vypalyty Golicyn I miž dvoma czergovymy gykannjamy.

- To še poїzdjatj, – pidnimaє golovu spljaczý za susidnim stolom oficer z malenjkymy tankamy u petlycjax.

- Ja zaboronyv by vsi partiї. -I ja.

- I ja tež.

- A tyx, jaki poczaly by stvorjuvaty partiї v pidpilli vy, pevno, usuvaly? – єxydno z’jasovuєsz ty.

- Ja nyšyv by їx, jak targaniv, – kyvaє golovoju invalid z dirjavoju garmoszkoju v rukax. – Unicztožal by, kak tarakanov! – dodaє vin.

- Otaki z nyx demokraty, – kaže na ce golomozý krisznaїt, zagornutý u roževe prostyradlo.

- Otaki z nyx demokraty! – povtorjuє za nym gorobecj, tiljky ne Arnoljd Gorobecj, a malenjký sirý ptaszok, šo postrybuє sobi miž stolykiv i šosj tam pokljovuє v pyvnyx kaljužax.

- My vczora govoryly pro šosj podibne. Pislja kon’jaku, zdaєtjsja. – Tresz garjacze colo, niby uvesj czas zabuvaєszsja. – My vczora pro vse ce govoryly, takož i pozavcora. Bo my šodnja xljaєmo, ot uže skoro dva roky, a vid cjogo probudžuєtjsja nasza gromadjansjka aktyvnistj. Do togo ž, teper svoboda slova. I vyjavylosja, šo za svobody slova – odnogo, okremo vzjatogo slova – my možemo govoryty tiljky odne j te same. Ale šodnja. Osj uže dva roky ty, Cezare, namagaєszsja z’jasuvaty, czomu Borja nijak ne výde z partiї. Ty, Jurku, perekonuєsz, šo ne slid rozbigatysja. Ty, Rojtmane, šodnja informuєsz pro neisnuvannja Boga. Teper posluxajte odnogo razu, kurva matj, mene. Jak najmolodszý, ja movczav dva roky. Dajte meni slovo. Odne slovo.

- Dajte xlopcevi slovo! – tverdo vymagaє invalid z garmoszkoju. – Nu, dajte jomu slovo! Czuєte?!

- Cikavo, cikavo, – pidvodytj še odnu golovu, takož p’janu, trygolový oficer.

- Gej, zatkajtesja, mudodzvony! Usi sluxajutj! – perekryvajuczy barytonom szum došu i revyše pyvbaru, vygoloszuє odyn iz prysutnix svjašenykiv. Borodu j vusa maє getj obljapani pinoju.

- Govory, – szepocze veletensjký som, kradjkoma vyzyrajuczy z-pid plaša jakogosj ixtiologa.

I ty czuєsz, jak raptovo vse zamovkaє. Ne tiljky terytorija pid plastykovym daxom, vidgorodžena koljuczym drotom, a j najdaljszi zaglybyny pyvbaru. Tiljky doš nijak ne spynytjsja. Ale xrin

Poczynaєsz govoryty, nablyzyvszy do rota porožnij sloїk, i ce dešo pidsyljuє zvuczannja tvogo golosu, ce taký mikrofon, bez njogo ty poczuvavsja b ne tak upevneno. A ty maєsz pro šo govoryty i šo їm skazaty. Navitj toj zakryvavlený bidolaxa zibrav dokupy svoї resztky z cementovanoї pidlogy i, pidtrymuvaný popid ruku beznosoju suputnyceju, vypovz tak-sjak sjudy, aby kraše tebe czuty j baczyty.

- Ja gotový obijnjaty kožnogo, – tvij golos še troxy tremtytj vid xvyljuvannja, ale vže nabyraє oratorsjkoї syly. – Ja gotový podaty ruku kožnomu na cij zemli. Bo vsi ljudy stvoreni, kurva matj, dlja šastja, xocza rozumijutj jogo kožen po-svoєmu. I v cjomu nemaє niczogo strasznogo czy osudlyvogo, i ja vidkruczu ostanni jajcja tomu, xto dumaє, niby v cjomu є šosj pogane. Bo nas tak malo i my taki malenjki v porivnjanni z xolodnoju kosmicznoju pustkoju, Ido až nijak ne možemo sobi dozvolyty rozkisz vzaєmnoї nenavysti czy terytorialjnyx pretenzij. Tym biljsze, z pryczyn partijnyx, nacionaljnyx abo rasovyx. Kažu tak, bo maju na ce pravo, bo ne dali jak nyni vranci v mene buly statevi znosyny z koljorovoju divczynoju v duszovij. Mene ne cikavylo, jakoї vona naciї. Tym biljsze, do jakoї naležytj partiї. Tym biljsze, ne dratuvalo, šo kolir її carstvenoї szkiry inakszý, niž u mene. Biljsze togo – meni bulo pryєmno, Ido v neї ne taký kolir szkiry. Svoїm czlenom ja na dekiljka nezabutnix xvylyn poєdnav daleki kontynenty, kuljtury, cyvilizaciї. Ja pryviv їx do spiljnogo znamennyka, tobto, pereproszuju, sim’janyka. I tomu ja ne možu maty nenavysti do Rosiї ta rosijan…

Ale zaraz, koly ja pjju kysle pyvo posered pustyrja, obgorodženogo stovpamy j koljuczym drotom, koly viter zusibicz szmagaє moє mokre volossja, koly navkolo – suciljna velyka azijsjka, pereproszuju, єvrazijsjka, rivnyna, pereproszuju, kraїna, zi svoїmy vlasnymy pravylamy j zakonamy, i cja kraїna maє zdatnistj rosty na zaxid, poglynajuczy malenjki narody, їxni movy, zvyczaї, pyvo, poglynajuczy takož velyki narody, rujnujuczy їxni | kaplyci j kav’jarni, a golovne – zatyszni suxi bordeli na vuzenjkyx brukovanyx vulyczkax, to ja ne možu sklavszy ruky prosto sposterigaty i movczaty, niby ja xrip prokovtnuv. Mij tovarysz 1 pokazav meni ne tak davno stari posztovi kartky z pejzažamy togo I mista, de ja žyvu. Cym kartkam desj po p’jatdesjat rokiv. Ale ja zakryczav: ja xotiv by žyty v cjomu misti! De vono?! Šo vony z nym zrobyly?! De moє pravo na moє pyvo?! Ce buv povný atas!

Tomu ja za povne j ostatoczne vidokremlennja Ukraїny vid Rosiї! Xaj žyve neporuszna družba miž ukraїnsjkym ta rosijsjkym narodamy! Povirte meni, šo miž dvoma cymy frazamy nemaє žodnoї superecznosti. Ja bažaju velykomu rosijsjkomu narodovi šastja i procvitannja! Za nasze i vasze pyvo!

Jakusj mytj po zakinczenni tvogo vystupu še tryvaє cilkovyta napružena tysza, jaka raptom vybuxaє nesamovytymy, bezdonnymy, bezmežnymy opleskamy. Vony zagluszyly navitj doš, i navitj viter. Usi ci ljudy vže tak davno xotily poczuty ce vid tebe. Nareszti ty z’jasuvav dlja nyx use. Vidnyni vse bude dobre. I ty, rozklanjujuczysj navsibicz, xapaєsz u ruky torbu j riszucze prjamuєsz do vyxodu, ale tebe zupynjajutj, aby podjakuvaty, potysnuty ruku, pryvitaty z garnym vystupom, i ty baczysz sljozy v їxnix oczax, i xtosj navitj daruє tobi zagornutogo v gazetu movczaznogo doistorycznogo soma, vytjagnuvszy jogo z-pid plaša. I koly ty mynaєsz pry vyxodi Veljzevulovogo pomicznyka, toj obijmaє tebe i nezgrabno, soromljaczysj, ciluє kudysj pid live vuxo, a potim še dovgo aploduє tobi vslid, a z-pid žaljugidnyx topolj aplodujutj tobi dvoє miscevyx szkuroderiv i stara nemiczna spekuljantka, jaku vony šojno motloszyly…

Tvoє czolo gorytj pid xolodnym travnevym došem.

U cjomu misti, kažutj, žyve miljjon ukraїnciv. Sebto Moskva – najbiljsze u sviti ukraїnsjke misto. Tut kožen desjatý maє prizvyše na «enko». Ale jak їx rozpiznaty? Adže za ostanni trysta rokiv my dosytj upodibnylysja do cyx suvoryx pivniczan. Czomusj poczaly narodžuvatysj inszi ukraїnci – svynooki, z nevyrazno-zaokruglenymy pycjamy, z bezbarvnym volossjam, jake isnuє tiljky dlja togo, šob vylazyty. Voczevydj, pryrodne bažannja naszyx predkiv jakomoga szvydsze vypnutysja u velykorosy pryzvelo do pevnyx prystosuvanczyx mutacij. Naszi slavni prašury intensyvno zryvaly iz sebe j svoїx našadkiv czorniї brovy, kariї oczi, niženjky biliї, vustonjka medoviї j tomu podibne nacionalistyczne pryczandallja. Ostanni simdesjat rokiv zrobyly cej proces neoborotnym. Perekonuvatysja v cjomu nedovgo: dostatnjo projtysja vnoczi Kyїvsjkym vokzalom i podyvytysja na cyx spljaczyx tovstyx ljudej u poganomu odjazi: xersonsjkyx, žytomyrsjkyx, vinnycjkyx, kirovogradsjkyx, zaczepylivsjkyx, zatelepansjkyx, zamudonsjkyx,leninob(…)sjkyx,dzeržynox(…)sjkyx,ta – šotam! – i ljvivsjkyx tež…

Meni tjažko ujavyty sobi estonciv, jaki prynyženo spljatj po moskovsjkyx vokzalax. Meni legsze ujavyty sobi v cij roli, napryklad, turkmeniv. Ale v tomu j nešastja imperiї, šo vona vyriszyla poєdnaty nepoєdnuvane – estonciv z turkmenamy. A De na її mapi my, ukraїnci? Desj poseredyni? Ce malo vtiszaє.

Teper budj-jaký tutesznij szovinjuga maє vsi pidstavy kazaty: «Da my єdiný narod! My vєdj daže vnjesznje niczem ne otliczaєmsja!». I slabkymy budutj moї argumenty pro Pylypa Orlyka j kozacjke baroko. Abo pro Vedelja i zakvitczaný barvinkom mecz. Bo vin lysze kyvne golovoju na ocyx spljaczyx tovstyx ljudej, nešasnyx i vbogyx, ale navitj nesvidomyx togo, šo vony nešasni i vbogi. Lysze kyvne golovoju.

Tomu Vasza Korolivsjka Myloste,takym neobxidnym i rjativnym ujavljaєtjsja meni Vasze povernennja v Ukraїnu. Vasz arystokratyczný europejsjkjj imidž, vasz blysk i Vasz losk, Vasza xaryzmatycznistj (dyv. slovnyk), Vasza Bogopomazanistj možutj sotvoryty nyni nový nacionaljný mit, slipuczý ideal. Vy zasjaєte providnoju zoreju dlja vsix cyx spljaczyx po moskovsjkyx, peterburzjkyx, aszgabadsjkyx, saxalinsjkyx, urengojsjkyx, ljuczegonsjkyx, krasnožopsjkyx vokzalax «enkiv»! Z neterpinnjam czekatymu Vaszogo povernennja ta trijumfaljpogo sxodžennja na Kyїvsjký prestil. Zavždy Vasz, Otto fon F., ukraїnsjký poet.

Cjogo lysta do korolja Oleljka Drugogo (Dovgorukogo-RJurykovycza) ty sklav, uže sydjaczy u 18-mu avtobusi, desj pomiž zupynkamy «2-j Gonczarivsjký provulok» ta «Vulycja Jabloczkova»,

A do avtobusa ty vsidav zgidno z instrukciєju. Bo ce važlyva deržavna sprava. Czekajuczy na avtobusnij zupynci, vytjagnuty kvytok z kyszeni/torbyny i, pidnjavszy jogo vysoko nad golovoju u vytjagnutij pravij ruci, uvijty do avtobusa. U saloni negajno zakompostuvaty, korystujuczysj dlja ciєї msty komposterom. Prypajavyi proїzni dokumenty bagatorazovogo vykorystannja osvidczyty vgolos usim prysutnim. Odnogo razu do avtobusa vsily dvi pryєmni subtyljni pannoczky i skazaly: «U nas misjaczni». Vidpovidno do instrukciї.

Na «Vulyci Jabloczkova», jak zavždy, napxalosja povno vjєtnamciv u dytjaczomu radjansjkomu odjazi. Vony pro šosj miž soboju povyskuvaly, ale ty zmuszený buv perervaty j naszvydku zaverszyty ukladannja lysta do Jogo Korolivsjkoї Mylosti, pozajak usvidomyv znenacjka, šo rozumiєsz kožne їxnje vjєtnamsjke slovo.

- Czuv ty, koxaný druže, jak udosvita nyni kryczala mavpa v girsjkyx lisax? – zapytav odyn.

- I mavpa kryczala, i baraban byv, i pyv ja do ranku vyno svoє v xolodnij aljtanci pid vidkvitajuczoju slyvoju, – vidpoviv na ce drugý.

- I ja do ranku zasnuty ne mig – tak szumiv bambuk pid moїm viknom, tak spivaly roževi flamingo na ozerax…

- Prošajuczysj z mylym tovaryszem, velykym postom i kaligrafom, sklykavszi spivaczok i vlasztuvav jomu na dorogu benket. Graly nam spivaczky na cytrax, graly my spivaczok nefrytovymy svoїmy prutnjamy, garno spivaly spivaczky, nižno naszi vuxa kusajuczy. Odna z nyx bula lysyceju, insza – pereodjagnutoju pryncesoju. Až udosvita poїxav mij tovarysz, poet i kaligraf, U svoї gory, dovgo prošavsja, i sljozy jogo z vynom zmiszalysja, i lysycju vin zabrav iz soboju, a pereodjagnutoju pryncesu meni lyszyv, ta koly ja povernuvsja v xatynu, baczu lyszenj roževý lotos na loži. Zjykla navik pryncesa. Može, j ne bulo її?

- A pid pagodoju Zolotogo Drakona vidbuvalosja vczora svjato Mandrivnyx Lixtariv. Baczyv ja na njomu, jak vijalo zagubyla najkraša z imperatorsjkyx naložnycj. Nesly її v gorixovomu palankini povz mene, i vpalo vijalo na travu. Tak i ne zasnuv ja mynuloї noczi, vdyxajuczy paxoši zagublenogo krasuneju vijala…

- A bambuk pid viknom do ranku szumiv, i czuty bulo, jak vin roste, z-pid nigtiv roste, dirjavljaczy szkiru…

- U simdesjatomu ja tocznisinjko tak prykinczyv amerykancja – z dvadcjaty metriv popav nožem jomu miž lopatky…

- A kudy sxovaly vczorasznje tilo?

- Poky šo ležytj u moїj kimnati. Sjogodni, koly stemniє, spušu jogo razom z usima teljbuxamy v kanalizaciju…

- Vin spravdi xotiv nasylu vidibraty jašyk gorilky?

- Vin xotiv kupuvaty її po trydcjatj leninyx pljaszka, ja prodavav po trydcjatj p’jatj. Todi my storguvalysja po trydcjatj try, i jašyk pyva vin tež zaxotiv kupyty. Ale pobaczyv, šo v kimnati sam… Vin že ne znav, šo ja klav amerykanciv i biljszyx za njogo. P’janý buv, gorilkoju smerdiv. Velyký bilý lantux…

- Bo šo є ljudyna, jak ne pišynka, a svit є tiljky straždannja, i najbiljsze, šo može daty vin nam, – ce vidibraty buttja…

- I tak vczytj Budda, i tak vczyv tovarysz Xo Szi Min…

I po cyx mudryx slovax use nevyspane rozbijnycjke kodlo výszlo z avtobusa. Xtos rozpovidav, šo vony duže szanujutj velykyx bilyx brativ. Jak i malenjkyx czornyx komax.

Zupynka«1 -j Dmytrovsjký proїzd». Poperedu – szyroczenna, zalyta došem, perspektyva Butyrsjkoї. Pozadu – Dmytrovsjke szose, ale tudy nyni їxaty ne varto, xocz tam i є gotelj «Maladjož-naja», v jakomu Єževikinu, za jogo rozpovidjamy, inodi trapljalosja zamovyty v nomer vidrazu dvox divczatok, delegatok komsomoljsjkoї konferenciї.

Do reczi. Pro koxannja. Zdaєtjsja, Galja vže pryїxala z ekspedyciї. Czy ne zabigty? Jakogo didjka lazyty po cij prosjaklij vodamy Moskvi napidpytku ta še j z pidvyšenoju temperaturoju? Zranku niczogo ne їvszy, krim kiljkox plavnykiv mertvoї ryby z pyv baru na Fonvizina? Zvyczajno, slid podzvonyty do Gali. Odne z tvoїx koxanj. Gra prystrastej i tonkyx psyxologicznyx njuansiv. Sadomazoxistyczni etjudy. Scenky z žyttja zboczenciv. Dvobij egoizmiv. Szkola novogo koxannja. Ux!…

Zupynka «Trolejbusný zavod». Trolejbusna zavodj. Ne smiszno

Kudy vse- taky їdesz, fon F.? Ne zabuvaj že pro ditej svoїx druziv, pro Kyryla, pro dane toboju slovo.

Rozumiєte, ljubi moї dokory sumlinnja, sprava taka. Isnuє tysjacza sposobiv, jak potrapyty do magazynu «Dytjaczý svit». Napryklad, ne vyxodjaczy z cjogo avtobusa, ne rypajuczysj nikudy, prespokijno dotrusytysja do pam’jatnyka joxanomu Dzeržynsjkomu i, kosujuczy pravym okom na arxitekturný kompleks Lub’janky, zijty v pidzemný perexid, aby vyrynuty z njogo vže pered «Dytjaczym svitom». Možna skorystatysja cym sposobom, tym biljsze, šo vže zupynka «Butyrsjka, 46».

Ale isnuє še tak bagato inszyx, ne mensz cikavyx sposobiv, ljubi moї dokory sumlinnja, doktory sumlinnja. Napryklad. Zijty zaraz navproty Savolovsjkogo. Potelefonuvaty do Kyryla i poperedyty jogo, šo troxy zatrymajusja, ale obov’jazkovo budu. Sisty v metro. Ssrpuxivsjkoju liniєju domczaty až do stanciї «Borovycjka», šo pid samym Kremlem. Z «Borovycjkoї» perejty na «Arbatsjku», ale ne Filjovsjkoї liniї, a Arbatsjko-Pokrovsjkoї, bo isnujutj dvi cilkom rizni stanciї metro «Arbatsjka»,jak i dvi cilkom rizni stanciї metro «Smolensjka», za šo dekomu duže godylosj by nadavaty po rogax. Ale v trydcjati roky takym czynom xotily vkinecj zaplutaty anglijsjku rozvidku.

Tak. «Savolovsjký vokzal» ty, golube, vže proїxav. Šo ž, vykladaj dali. Cikavo, jakym czynom ty, p’jane odoroblo, dobereszsja zi stanciї metro «Arbatsjka» Arbatsjko-Pokrovsjkoї liniї do magazynu «Dytjaczý svit»?

A duže prosto. Ja výdu z «Arbatsjkoї» na Nový Arbat, sebto na prospekt imeni mudaka Kalipiya, i jtymu nym až do kinokoncertnogo zalu «Oktjabrj». Tam, do reczi, zovsim porucz є «Melodija», z jakoї nareszti zaberu svoju kasetu z Majnom Oldfildom. A todi popenzljuju pravorucz. I tam, na czudovyx staryx vulyczkax, u cjomu eklektycnomu zapovidnyku struxljavilogo moskovsjkogo modernu, desj porucz iz ambasadamy Gruziї ta Lytvy, є odyn fantastyczný budynok, z jakogo rostutj dereva. I v njomu pixto ne žyve. Krim Gali.

Ale «Dytjaczý svit», fon F.! Ty še ani na krok ne nablyzyvsja do njogo!

Spokuxa, druzi! Ja pobudu v Gali z godynku, posnidaju, možlyvo, raz potelefonuju do Kyryla, domovljusja z nym na toczný czas. Todi, peretynajuczy vulyci Vorovsjkogo, Gercena i te de, povz cerkvu, de Puszkin mav neoberežnistj vinczatysja, vyskoczu na Buljvarne kiljce. A tam uže elementarno. Tam u mene cile rozgalužennja variantiv. Cilý lis variantiv. Labirynt variantiv. Šo ce my, do reczi, proїxaly? «Sušovsjký val»? Ni, Sušovsjký uže buv. A-a, «Vadkovsjký provulok», pro jaký ja spoczatku dumav, šo vin «Lobkovsjký provulok»…

Otže, na Buljvarnomu kiljci možna zdolaty dvi zupynky budj-jakym trolejbusom abo dijty piszky do stanciї metro «Puszkinsjka» na Puszkinsjkij ploši. A todi – lysze odyn peregin pid zemleju do stanciї «Kovaljsjký mist». I vse. I vyxodžu porucz iz «Dytjaczym svitom» tiljky z inszogo boku – ne vid pam’jatnyka Dzeržynsjkomu, a vid pam’jatnyka X(…)psjkomu.

Xocz narazi ja šojno mynaju Butyrsjku tjurjagu. Zgaduєtjsja z Andruxovycza: «Ja šodnja tut ‘їždžu popry v’jaznycju. Mene vczatj ljubyty vsju cju kraїnu». Garni rjadky, czort zabyraj.

Ale isnuє še krašý variant. Na Puszkinsjkij ploši ne koncze zbigaty u metro. Možna doczekatysja cjogo ž taky 13-go avtobusa, jaký veze mene zaraz, i dotrusytysja nym do zgaduvanogo vže pam’jatnyka xaj ne kažu komu.

Nu- nu, fon F., daj tobi Bog ne zbytysja z cjogo szljaxu. Bo šosj uvesj cej proxid veljmy sumnivno vygljadaє. Nagaduєsz teper odnu z poezij Rembo. Tiljky ty ne p’janý korabelj. Korabelj -ce zanadto krasyvo dlja tebe. P’janý buljdozer, ot ty xto.

I ne treba tak prystrasno dyxaty v potylycju divczyni pered toboju. Vona, xocz i sxoža czymosj na poviju, a prote še szkoljarka, on navitj fartuszok maє bilý. I ne nadumaj peresliduvaty її v metro. Ty ž xoczesz do Gali! Gej, fon F., zupynysja, šo z toboju, kudy nese?!

Szkoda, šo divczyna utekla. Meni zdalosja, šo v neї vyszneva konfitura na gubax. Ja xotiv lysze zlyzaty tu konfituru, ne biljsze. Inodi v žytti xoczetjsja czogosj solodkogo. Jakoїsj karameljky, napryklad.

Ale ja vczasno zijszov. Stancija metro «Mendelєєvsjka». Nazvana tak na czestj Blokovogo testja. Czy na czestj mogo testja bude nazvana jaka-nebudj stancija metro? Navrjad. I testja v mene, zresztoju, vže nemaє. Xocz, zdaєtjsja, kolysj ja grav z nym u szaxy.

Galja zryvaє sluxavku vidrazu, ne vstyg še perszý gudok zakinczytysja

- Ty…

- Ja.

- Jak spravy?

- Ty pryїxala?

- Tak.

- Ja zajdu…

- Do mene? – jakomoga biljsze bajdužosti v golosi.

- Ja xoczu tebe baczyty! – jakomoga biljsze neterpljaczosti j palkosti.

- Zaxodj…

- Ale ty cjogo, zdaєtjsja, ne xoczesz?…

- Zaxodj uže, – zitxannja, bajdužosti vidczutno pomenszalo.

- Ni, jakšo tobi nepryєmno, ja ne budu…

- Zaxodj, czekaju! – z bajdužistju v golosi peremožno pokinczeno. Ale j z rozmovoju tež.

Korotki gudky. Tuteszni telefonni avtomaty vmijutj poznušatysja dosytj vytonczeno. I monet biljsze nemaє. I ce v mytj koly tvoє serce sxodytj krovjju.

A Kyrylovi dovedetjsja še troxy poczekaty tvogo dzvinka. Czasu, do reczi, še more. Vsjogo lysze tretja.

Teper, Vasza Korolivsjka Myloste, vsezacnijszý Oleljku Drugý, dešo z istoriї moїx koxanj. Vas ce aniskiljky ne stosuєtjsja, prote xoczu, aby j Vy, Vasza Šyroste, znaly pro serdeczni muky vasaliv svoїx.

Bida moja poljagaє v tomu, šo ja vczasno ne odružyvsja. Abo v tomu, šo ja nevczasno razluczyvsja. Ale ce stalosja še v inszomu žytti, za tyx glaboslovepnyx, jakkaže odyn mij znajomý poet, czasiv, koly ja 6i) v xronicznym alkogolikom. Bo ce zaraz ja trymaju sebe v rukax i majže ne xljaju, a rokiv tak iz try tomu mij fas i profilj znaly v usix vytvereznykax Ukraїny. Potim odna z takyx žinok, šo sovgajutjsja popidvikonnju vytvereznykiv i pidbyrajutj sobi do smaku vykynutyx zvidty na asfaljt bidolax, zupynyla svij prymxlyvý vybir na meni. Pryvela dodomu, pomyla j nagoduvala garjaczoju juszkoju. Unoczi vona kraše rozdyvylasj mene. «O, – zradila, – ta ty še cilkom molodý!» (A ja todi spravdi buv navitj ne trydcjatylitnij…)

Otož vona vyriszyla zakripyty mene za svoїm ližkom. Mrijala pro te, šob ja vzagali nikoly z njogo ne vstavav. Natomistj kupuvala meni odjag, їdlo i vsjake take, navitj sygarety «Kent», bo radjansjkyx ja ne xotiv. Cilymy dnjamy ja z kutka v kutok krokuvav po її kvartyri i dumav tiljky pro neї. Vona spravdi dyvnym czynom ukrala v mene serce. Najmensze mene prygniczuvalo te, šo bula vona na desjatj rokiv straszoju. Unoczi, koly my doglybno piznavaly j vymacuvaly odne odnogo, nijakoї vikovoї riznyci ne vidczuvalosja. Do togo ž pryblyzno u toj samý czas ja vodyv do majsterni svogo pryjatelja xudožnyka odnu desjatyklasnycju, Viku, kotra, v svoju czergu, bula na desjatj rokiv molodsza vid mene, sebto pryroda sama vstanovyla v usjomu rivnovagu i mudrý balans. Osobysto ja duže tiszyvsja z togo pryvodu, šo vikový diapazon moїx koxanyx dorivnjuє cilomu pokolinnju.

Cju desjatyklasnycju ja koxav za te, šo vona vmila sluxaty. Virsziv moїx ne ljubyla j ne rozumila, ale vdavala, niby szaliє vid nix. Sama ž tiljky mrijala, aby szvydsze vpasty na tapczan i povertitysja. Todi ja poczav vybyraty navmysno dovgi j uskladneni reczi, šob vona dovsze pokazylasja Koly zabraklo moїx vlasnyx, bo ja ž ne fabryka metafor, poczav nepomitno (vona vse odno ne rozumilasja) pidsovuvaty їj virszi svoїx druziv. Vona až zdrygalasja, koly ja, ekstatyczno zakotyvszy oczi j fiksujuczy intonacijno vsi bez vynjatku rozdilovi znaky, poczynav їj czytaty jaku-nebudj verlibrovu poemu rjadkiv tak na visimsot. Odnoї o razu v neї poczalasj istєryka pid “Osinni psy Karpat “. Inszogo razu vona kinczyla pid “Futbol na monastyrsjkomu podvirї”. Ja buv straszenno zadovolený.

Jakosj vona vlasztuvala meni scenku, po-dytjaczomu naїvnu i potvornu, zajavyla, šo czerez mene znenavydila poeziju na vse žyttja. Ale solodkoju orgastycznoju nenavystju. Vyjavljaєtjsja, vona straszenno mrijala po zakinczenni desjatoju klasu výty za mene zamiž Ja na ce skazav svoє “zasj” xocz duže ljubyv j, j ostatoczno zoseredyvsja na žinci, nazvimo її pani M, kotra pidibrala mene pid vytvereznykom

Ale pryroda ne terpytj dysbalansu. Pani M. use czastisze j palkisze zgaduvala svoїx poperednix czolovikiv ta koxanciv. Czomusj raptovo z’javylasja v neї taka dyvovyžna rysa. I ce v xvylyny najbiljszoї intymnosti. Malo togo – poczala vypadkovo nazyvaty mene imenamy moїx poperednykiv. Nevelykoju vtixoju dlja mene bulo te, šo, jak vona pojasnjuvala, їj podobaєtjsja vykljuczno pevný typ mužczyn, i ja buv duže sxožý zovni na kožnoju z j kolysznix partneriv. A ja, šyro kažuczy, spravdi maju zovnisznistj, jak u bagatjox. Czomusj moї batjky ne sotvoryly mene monstrom z guleju na potylyci czy roї om pomiž brovamy. Tak uže jakosj výszlo. I vse ž maju take perekonannja, šo vnutrisznjo ja ne sxožý ni na kogo. Tomu mene dratuvaly ci її povsjakdenni mymoviljni pomylky, koly znenacjka ja povynen buv vidgukuvatysja na jakoju-nebudj Valerijana, Osvaljda czy vzagali Myxajlja

Skinczylosja tym, šo ja ne vytrymav i piszov 3 desjatyklasnyceju my na toj czas same doczytaly «Magabgaratu», jaku vona, nepovnolitnja durepa, šyro sprýmala za moju oryginaljnu poemu Perejty do “Odisseї ” meni ne vdalosja – vyjavylosja, šo vona šosj taky vyvczala pro neї u szkoli Takym czynom mene bulo vykryto, i meni zalyszylosja z gidnistju rozirvaty naviky naszi stosunky.

Girkota mogo togdisznjogo isnuvannja vymagala jakogosj vyxodu. Pokynutý i zradžený majže vsima, krim kiljkox malocikavyx pobratymiv po buxu, ja vybrav nareszti vteczu do Moskvy. Do reczi, moskvofiljstva, Vasza Korolivsjka Suvoroste, nemaє v meni ani na kopijku. Jakby v tyx umovax ja mav možlyvistj utekty do Kyєva, Ryma, Njurnberga czy San-Francysko, to, bezpereczno, nijaka Moskva mene j ne pobaczyla b. Ale vtekty možna bulo tiljky sjudy. Šob zaxovatysja na sjomomu poversi smerdjuczogo budynku poblyzu Ostankinsjkoї televeži.

Moskva pidsunula meni še kiljka koxanj. Spoczatku odnu krytykesu, jaka z’javljalasja dviczi na rik i z jakoju my peredyvylysja majže vsjogo Fellini. To buv dosytj cikavý vypadok – slovesný seks. Naszi statevi znosyny poljagaly v rozmovax. My do detalej obsmoktuvaly jakogo-nebudj Kazanovu czy, skažimo, markiza de Sada, sypaly cytatamy z Rozanova, Frojda i Solovjova, naszi jazyky, zvoloženi v’jazkoju, solodkavoju slynoju, zaminyly nam uvesj kompleks czuitєvo-tilesnyx zadovolenj. Ci rozmovy tryvaly desj do drugoї noczi, až poky, vkinecj znemožesz i šaslyvi, my ne rozxodylysja spaty po riznyx kimnatax. I žodnogo razu ne spaly razom. Nastiljky vyczerpuvaly nas oti rozmovy. Nastiljky vony vyjavljalysja samodostatnimy. U mene bulo kiljka dosjagnenj šodo neї. Napryklad, ja navczyv її rozriznjaty ponjattja «falos» i «penis». Bo vona ranisze dumala, šo to synonimy.

V odyn z її naїzdiv trapylasja meni Oleksandra. Czas vid czasu vony sxodylysja v moїj kimnati vidrazu vdvox. Todi kožna poczynala svoju xytromudru gru, vyczikujuczy, koly insza zaberetjsja getj. Ja z togo vsjogo zavarjuvav czaj i pokurjuvav. Podumky dyvuvavsa vlasnij skurvysynsjkosti. Bo navrjad czy kotrasj iz nyx mogla výty peremožnyceju, їxni pragnennja ne zbigalysja, i kožna distavala svoє.

Z Oleksandroju zblyžennja vidbulosja na grunti katolycyzmu. Vona z usiєju revnistju neofitky zaglybylasja v cerkovne žyttja rymsjkogo obrjadu, malo ne šodnja vidvidujuczy, zdastjsja, єdyný poky šo u Moskvi kostel Sv. Ljudovyka. Tam pryєmni molodi svjašenyky provadyly z neju vsiljaki spasenni besidy, pryšepljujuczy їj smajk i potjag do askezy. Tož vona, voczevydj, czerez prytlumlene zaxoplennja sympatycnymy panotcjamy, ponad use zagorilasj Ideєju asketycznogo samovdoskonalennja, šo ne jszlo na korystj її ukraїnoznavczym studijam. Czym dali, tym biljsze nagaduvala vona poczatkujuczu czernycju, zaglyblenu vykljuczno u spogljadannja Velykyx Misterij. Ja namagavsja vygraty dvobij z panotcjamy czerez pryluczennja її do vsiljakyx erotycznyx vylovysz i neprystojnyx tekstiv. Ale ce buv ne toj vypadok. Jak pravylo, vona ne z’javljalasja na pobaczennja, vygadujuczy potim dosytj oczevydni pobrexenjky, šo, na її dumku, pevno, ne bulo grixom.

Ale jakosj pizno uveczeri, koly nasza rozmova pro znaczennja xaryzmy i nabutoї dosvidom pravednosti, zdaєtjsja, vže ne mogla maty nijakogo prodovžennja, vona sama vymknula v moїj kimnati svitlo i zapalyla vognyk nad nedogarkom sviczky. «Rozumiєsz, sama po sobi najavnistj na tili stygmy može spravdi svidczyty pro Blagodatj, ale j može znamenuvaty jakýsj poczatok vyprobuvanj», – szepotiv ja, zadyxajuczysj, i nasylu stjagajuczy dytjaczý lifczyk z її majže neisnujuczyx grudej. «Durný», – vidpovila vona, i meni bulo vže ne do togo, aby z’jasovuvaty, czomu same ja durný: czy taka durna vyslovlena mnoju dumka, czy dumka, xocz i pravyljna, ale vyslovlena nevczasno…

Vona vyjavylasj dosytj vynaxidlyvoju i strimkoju v koxanni. Ce bula Žanna djArk! Abo svjata Teresa! Czogosj podibnogo ja ne mig navitj ujavyty sobi, tož nad ranok navit zasumnivavsja, czy spravdi tak uže meni vdalosja vygraty toj dvobij z molodenjkymy poljsjkymy svjašenykamy, її provodyrjamy j nastavnykamy.

Jak z’jasuvalosja potim, vona vže navitj ustygla kolysj pobuvaty odruženoju. Perekonavszysja v naїvnosti svoїx poperednix namiriv potroxu roztlyty її, ja z czasom nespodivano dlja sebe samogo oxolov i z cilkovytoju bajdužistju storonnjogo fiksuvav u sobi poczuttєvý zanepad. Moє serce vže ne pidstrybuvalo do gorla, koly de-nebudj u gurtožytsjkyx korydorax naszi szljaxy peretynalysja. Xvoroba mynula dosytj bezbolisno.

Same v cej czas meni zustrilasj Astrid. Ale todi ja vže buv znajomý z Galeju. Pid Nový rik my їxaly v odnomu kupe. Ja – dodomu na vakaciї, vona – u Karpaty z lyžamy. Typova moskovka, Dešo zverxnja do ukraїnciv, usju dorogu namagalasja žartuvaty nad movoju, ale ja, zdaєtjsja, zumiv rozvijaty її xaxlacjký stereotyp. uže kolo Ljvova pocikavylasj, czy zajmajusja sportom, jakšo ni. to czy xotiv by, povernuvszysj do Moskvy, vidviduvaty basejn. Vona, movljav, spromožna meni vlasztuvaty take zadovolennja. Vidomczý basejn! Ale ponad use mene pryvabyla її profesija. Ce, koly ne braty do uvagy dosytj poszyrený typ krasy. A za profesiєju vona zmiєlov. Todi, v poїzdi, ja zapysav її telefonný nomer.

Odnak ja ne vidrazu skorystavsja nym, pozajak na moєmu szljaxu vynykla cilkom bezpidstavno Astrid. Napivpoljka, napivszvedka, ale gromadjanka Ameryky. Akredytovana v Moskvi jakojusj informacijnoju agenciєju. Muszu skazaty, šo na vystavci «Memorialu», jaku ja fataljno vyriszyv ogljanuty, žoden z eksponativ ne spravyv na mene takogo syljnogo vražennja, jak vona. Proszu mene zrozumity pravyljno, Vasza Korolivsjka Pronyklyvoste, vona ne bula eksponatom tiєї vystavky. Bula prosto vidviduvaczka, šo zvertala na sebe uvagu neokovyrnymy ruxamy i bezecnoju rosijsjkoju movoju. Z togo dnja ja perežyv usi stadiї boževillja, melodramatycznogo paskudstva u zaxidnomu styli.

My zustriczalysja na vsiljakyx stancijax metropolitenu, šorazu na inszij. Za ti pivtora-dva misjaci ja majže napam’jatj vyvczyv sxemu Moskovsjkogo ordena Lenina metropolitenu imeni Lenina (Kaganovycza). Potim my pyjaczyly. Vyjavljaєtjsja, v Moskvi možna bulo kupyty vse – budj-jake alkogoljne pytvo – vid «martelju» do «malibu». Teoretyczno pro ce znajutj usi, na praktyci tiljky ja. My nabyraly povni torby pregarnyx za formoju ta zmistom barvystyx pljaszok, žartujuczy pry cjomu, šo nove vyno slid nalyvaty do novyx mixiv, todi vsadžuvaly fantastyczni, jak na mene, sumy v taksivky, zdijsnjujuczy kolosaljni avtoprobigy z odnoї okolyci megapolisa v inszu, a potim desantuvalysja pa czergovij «xaviri», de rozkladaly svoї torby, pardon, mixy, prosto sered pidlogy i vlasztovuvaly jakusj nesamovytu za massztabamy davnjorymsjku orgiju, šo obov’jazkovo zaverszuvalasja spivamy i byttjam pljaszok ob stiny. Meni podobalosja z neju. Še nikoly ja ne poczuvav sebe takym legkym, viljnym i bezturbotnym gromadjanynom svitu. Vona vidkryla meni cilý materyk ne vidomoї ranisze Moskvy – Moskvy valjutnoї, z goteljamy j baramy, kudy ja proxodyv povz oficeriv u cyviljnomu, gordo vdajuczy gluxonimogo beljgijcja, v toj czas, jak vona nezaležno vymaxuvala pered їxnimy kapitansjkymy nosamy vsiljakymy svoїmy posvidczennjamy, – i sezam vidczynjavsja, spalaxuvaly ljustry, kylymy zavtovszky v dolonju prygluszuvaly naszi kroky, dvokimnatni ljuksy paxly sybirskoju tajgoju abo kolumbijsjkoju seljvoju – ce zaležalo vid natysnutoї knopky, i simsotriczne bavarsjke pyvo «ljovenbroj» možna bulo zamovyty bezposerednjo v nomer. Bankuvala, jasna ricz, vona. Porucz iz neju ja piznavav usju mudristj dzenu, a takož staru komunistycznu mudristj pro «dva svity – dva sposoby žyttja». Oskiljky my buly virnopiddanymy Jogo Korolivsjkoї Mylosti Alkogolju (Bože zba4v, nijakyx natjakiv czy aljuzij!), to buty virnopiddanymy še j Seksu nam ne nadto vdavalosja. Jak pravylo, my zasynaly pomiž porožnix pljaszok, napivobijnavszys, ale tak niczogo považniszogo v cij galuzi j ne dop’javszy. Buvalo, my lazyly odne po odnomu, plutajuczy vlasne volossja z vorsom kylymiv, ja nogy stoliv z nogamy oficiantiv. Buvalo my bljuvaly. Jakosj my sprobuvaly razom skupatysj u vapni, ale ranok zastav u vanni tiljky mene, odjagnutogo, zate vona, cilkom gola, ležala porucz na pidlozi, i reljєfni kaxli povidbyvalysja v neї na bokax. Use ce duže smiszylo nas. Astrid povtorjuvala, šo u taký sposib, czerez її poserednyctvo, cej smerdjuczý, prokljatý, nespravedlyvý, zažertý buržuazný Zaxid podilytjsja svoїm zasranym bagatstvom (czerez moє poserednyctvo) z napivgolodnym i skaliczenym Sxodom. Otže, my robyly velyku svitovu spravu.

Kinecj usjomu cjomu poklala Galja, z jakoju ja todi poczav zustriczatysja paraleljno, її ne vlasztovuvalo moє tradycijno zapuxle oblyczczja, šodenna sonlyvistj, suprovodžuvana dosytj vyraznym otupinnjam, moї ne nadto perekonlyvi vygadky pro jakýsj roman u virszax, jaký bucimto zabyraє vsi moї syly, a golovne – moє nebažannja lyszatysja z neju vnoczi. Nareszti vona rozkusyla v meni xronicznogo alkogolika j poczala zagrožuvaty znajomym narkologom, vidomczym dyspanserom i prymusovym likuvannjam. Odnogo dnja vona, ne poszkoduvavszy nerviv, vystežyla mene z Astrid i vlasztuvala meni ogydný mordobij pered vxodom do gotelju «Rosija». Astrid dovgo ne mogla zrozumity, Ido vidbuvaєtjsja i xto cja nesamovyta rosijsjka žinka. A todi poczala regotaty, nu prosto pomyraty zi smixu. Navitj zaproponuvala, šob nadali my zustriczalysja vtrjox. I daremno. Pislja togo veczora ja biljsze nikoly її ne baczyv. Zdogadujusja, šo vona vže ne žyve na cjomu sviti. Maju pidozru, šo Galja pidkynula їj odnu zi svoїx piddoslidnyx kobr. Otruta dijala blyskavyczno. Nixto z obslugy j ne zdogadavsja pro istynnu pryczynu smerti Astrid. Її vidvezly do Ameryky litakom z peresadkoju v Paryži. Meni vdalosja znovu zvestysja na nogy, ale Gali ja cjogo dovgo ne mig prostyty. Ja biljsze niž upevnený, šo kolysj vona j na mene napustytj svoju zmijuku. Ot do jakoї žinky ja zaraz prjamuju, Vasza Korolivsjka Myloste. I xaj oberigaє Vas Bog vid takyx zaplutanyx stosunkiv z babnotoju, jak u mene, vybaczte, budj laska.

Osj vin, cej dim-ulamok, dim-invalid, dim, z jakogo rostutj dereva, dim – stara forteca, dim, v jakomu nixto ne žyve, krim odniєї boževiljnoї, šo koxaєtjsja v otrujnyx reptylijax i v tobi, fon F. Može, ty tež reptylija? Može, tvij jazyk davno vže rozdvoїvsja, rozm’jak v alkogoli i trisnuv vid slovobluddja?

. Ale budynok garný. Same teper, u napivrozvalenomu žyvotinni, z czornymy viknamy j podovbanymy balkonamy, pid došem, jaký ne xocze spynytysja. Vzagali, šo z nym nadumaly robyty? Znosyty? Szkoda: unikaljný zrazok modernu, poczatok stolittja, rozkvit kapitalizmu v Rosiї, sribný vik dekadentiv, nicszeanciv, tolstovciv, solovjovciv, єvrazijciv, mistycznyx anarxistiv, molodyx samovbyvcj i še bozna-czogo. Restavruvaty? Nema komu. Budiveljnyky stojatj u czergax za czervonym micnym. U zv’jazku z takoju svoєridnoju sytuaciєju staru Moskvu restavrujutj finny abo turky. Osoblyvo turky – dobri naszi pivdenni susidy, pracjovyta nacija, šo її samonazva є dlja nas synonimom do slova «jolop». Ale tiljky vony, turky, možutj porjatuvaty Moskvu, jak kolysj gusy porjatuvaly Rym, vid ostatocznogo rozpadu i zapustinnja.

Ta golovne, šo u Gali dosi ne vidjєdnaly svitlo, vodu i gaz. I poky ce tryvatyme, vona zalyszaєtjsja tut, bo biljsze їj ity nikudy. Sama v porožnjomu domi, šo rozsypaєtjsja. Zasluxana v niczne verešannja kotiv. Bezstraszna i czudovo trenovana. Oxoronjuvana uljublenymy zmijkamy, šo syczatj u skljanyx korobkax…

Vona vidczynjaє tobi i rvuczko – až troxy zanadto – povertaєtjsja do kimnaty. Nijakyx obijmiv, pocilunkiv, garjaczyx sliz, a-a. prýszov, nu i didjko z toboju, mokrý, mov cucyk, negolený, zgadav, šo ja isnuju na sviti, a meni vse odno, prýszov ty czy ni, ne treba robyty mene šaslyvoju… Prodyrajusja krizj kuši omely, šo vybujaly pered porogom, i vxodžu. Obžyta faktyczno tiljky odna kimnata. A korydor porožnij, koly ne zvažaty na skljani korobky. Ale v napivtemrjavi zmij ne vydno. Czuty lyszenj jakesj rivnomirne szypinnja, ale to, možlyvo, szypytj, topljaczysj, margaryn na vybuxovij kuxonnij plyti.

- Galju, ja, zdaєtjsja, xvorý, – kažesz jakymosj tremtjaczym golosom, pacze zadrypaný aktor-tragik. – Jakšo dozvolysz, ja prýmu v tebe garjaczu vannu. Možna vid tebe podzvonyty? O, ty sobi tut vypyvaєsz?…

U neї take czas do czasu trapljaєtjsja. Kupuє sobi pljaszku-drugu j potyxenjku cidytj. A ty j ne zauvažyv sperszu, šo vona vže dobrjacza. I vygljadaє ne najlipsze: sypi zatoky pid oczyma, xalat, nakynutý na nicznu soroczku, ližko dosi rozstelene, v kimnati bardak.

- Šosj trapylosja? – zapytuєsz i skydaєsz pa pidlogu, jak skazav poet, obvažnilogo, nacze prapor, plaša.

- Nu ty tež sjogodni ne postuvav, – nareszti czuєsz її golos. Do reczi, jak nixto inszý, vona vmiє vyznaczaty, pyv ty šo-nebudj czy še ni.

- Šo pravda, to pravda, – vidpovidaєsz uže z laznyczky, vidkruczujuczy krap garjaczoї vody. – Znaєsz, ja vidczuv, šo v mene pidnimaєtjsja temperatura, i troxy vypyv dlja profilaktyky…

Povertaєszsja do kimnaty i pomiž usiljakogo laxmittja znaxodysz її dvokasetnyk. Znajomymy tobi trusykamy vytyraєsz iz njogo pyljuku.

- Ja zabrav ostannij koncert Majka Oldfilda. Posluxaєmo?

Vona, zvyczajno, ni mur-mur, nasupleno trymaє v ruci skljanku z gorilkoju, ale poczynaєtjsja muzyka – gitary, flejty, barabany, klavesyny, u laznyczci bižytj voda, angeljsjki xory klyczutj moreplavciv vidkryvaty novi ekzotyczni zemli, karavely prystajutj do vologyx pivdennyx ostroviv, nabyraєsz telefon Kyryla.

- Otto? Czudovo! De ty propadaєsz, jak dovgo maєmo tebe czekaty? – vypaljuє Kyrylo zamistj pryvitannja.

- Xvylyn za dvadcjatj ja budu v tebe, – zaspokojuєsz jogo.

- Tut teper majže vsi є zibrani: Omeljan Porfyrovycz, Ljuba, Andrij… Ty vsix zatrymuєsz, Otto! My ž tak nikoly niczogo putnjogo ne zbuduєmo! De ty zaraz є?

- Na odnij zupynci, starý…

- Na jakij zupynci, de?

- Jake ce maє znaczennja, Kyryle? Golovne, šo ja skoro budu!

- Ojkej, dobre. My czekaєmo še dvadcjatj xvylyn. Ne biljsze.

- Navitj mensze. Ja budu szvydsze, niž za dvadcjatj xvylyn.

- Ojkej, czekaєmo!U sluxavci korotki gudky. Tak. Odnu spravu zrobleno. Sidaєsz do stolu, bo Galja kyvkom pokazuє tobi na skljanku.- Vypý, – kaže vona.- Vodka pjosz – svin’ja lєtaєsz, – vygoloszuєsz davnju uzbecjku mudristj.

Gorilka jde dosytj nepogano. Teper ajne kljajne cigarette – i szubovsj u vannu. I piszly vony vsi. Tut tebe nixto ne znajde. Možna sydity rokamy. Až poky turky ne vidremontujutj budynok. Až poky ne nastane nový sribný vik.

- Šo novogo, Galju?

- Ja vczora povernulasja z Serednjoї Aziї.

- I jak uspixy?

- Kiljka molodyx ef. Nedavno vylupylysja. Desj tak iz pivmisjacja.

- A šo ty robytymesz, koly vasza imperija rozpadetjsja? Kudy poїdesz za efamy? U Pskovsjku oblastj?

- Ty vže sto raziv mene pro ce zapytuvav, – kryvytjsja vona.

- I sto raziv ja ne czuv tvoєї vidpovidi. Czogo ty pjєsz?

- Nastrij. Niczogo ne xoczetjsja. Nalyvaj še. Ce ne ostannja pljaszka.

- Jak tobi Oldfild?

- Ja vyriszyla, šo ty ne povynen biljsze sjudy pryxodyty. I vzagali – ja vykresljuju tebe zi svoїx spyskiv. Kupajsja i provaljuj getj.

- Obov’jazkovo. Do reczi, meni vse odno treba jty. Muszu v «Dytjaczomu sviti» kupyty podarunok dlja ditej svoїx druziv. A dity moїx druziv – to moї dity.

- Ne smiszno.

- Ja znaju, Galjunju.

Bona zakurjuє, netverdo pidvodytjsja z-za stolu i, poxytujuczysj, dobyraєtjsja do vikna. Kurytj i dyvytjsja u vikno. Pid Majka Oldfilda.

- U tebe vže xtosj є, Galju?

Malenjka czerep’jana vaza, znajoma tobi vaza z pidvikonnja, bez poperedžennja letytj u naprjami tvoєї golovy. Vstygaєsz uxylytysj, jak zdibný bokser. Z Galeju ce buvaє. Garna bula vaza. Ty prýszov, aby poznušatysja?

- Šo za durni pytannja? Zvyczajno! Ja tiljky tym i žyvu, šo vysmoktuju z tebe krov…

Zelena razova zapaljnyczka prolitaє porucz iz tvoїm vuxom. Majk Oldfild bavytjsja tamburynom i kastanjєtamy. Nastupnoju poletytj, napevno, praska. Slid buty oberežniszym u vyslovax – ne nadto xoczetjsja distaty neju v skronju.

- Vostannje, koly ty buv tut, ty povivsja zi mnoju, nacze z poviєju… Otrymav svoє – i piszov. Propav na dva tyžni…

- Ja pysav roman u virszax, Galju.

- Pysav! Ty mig by prosto podzvonyty. Ja ž ne trymaju tebe!… Vona taky zabagato vypyla. I cja praska stoїtj zanadto blyzjko

do neї. A voda u vapni, zdaєtjsja, vže nabigla…

Tak i є! Povna vanna czudovoї šedroї garjaczoї vody, jaku ty tak ljubysz. Z kimnaty dolitaє її golos:

- Žyvy sobi, jak znaєsz!… Budesz potim na svoїj Ukraїni rozpovidaty, jak mav tut odnu kacapku durnu…

- I ne odnu, Galju, ne odnu, – vidpovidaєsz uže rozdjagnutý, zalazjaczy u vannu.

U kimnati šosj ob šosj rozbyvaєtjsja. Ale to ne praska. Namagaєszsja vidgadaty, šo same. Czort zabyraj, jak gupaє u skronjax. Czolo potjagne gradusiv tak na trydcjatj visim. Navitj z lyx(…)m, jak kažutj tvoї znajomi rosijsjki pysjmennyky. Zapljušyty oczi i dumaty pro velyke. Szkoda tiljky, šo ne pryxopyv sjudy skljanku z gorilkoju. Bo naszi predky – slavni kozaczenjky – gorilkoju budj-jaku xvoristj vyganjaly. Gorilkoju j garjaczymy vannamy. Ale v poxodi ne pyly. Za ce karalosja kyjamy. A ty sjogodni v poxodi j nažluktavsja, mov paskuda. Kyїv jomu, kyїv suczomu synovi!

Rozpljušuєsz oczi. Osj po trubi povze zmija. Mabutj, xocze] strybnuty do tebe u vannu. Ale jak vona zmože strybnuty? Dlja togo aby strybnuty, potribni sjaki-taki nogy. A zmiї nig ne majutj, za vynjatkom midjanok. Vona ne strybnuty xocze – ni, vona vpasty xocze do tebe u vannu. Spovze po trubi troxy nyžcze – i gaplyk.

- Galju! – klyczesz. Jak u prirvu.

- Galju, zabery zvidsy zmiju!

P’jana, a vse-taky zljakalasja. Prýszla i sila na pidlogu. Rukoju bovtaє u vodi.

- Jaka zmija, šo ty verzesz? – zapytuє tak stomleno-stomleno.

- On, baczysz, na trubi? Efa! – Tobi robytjsja nesterpno smiszno, až umlivaєsz vid regotu. – Efa. Moloda efa! On vona, suczara!… – tebe až trusytj vid regotu.

- Ce izoljacija, kretyne, – kaže vona tak tyxo-tyxo i poczynaє tebe ciluvaty.

Її rozpatlane volossja ljaglo na vodu. Vona obcilovuє tvoju golovu, tiljky golovu, až ty perestaєsz regotaty i poczynaєsz dyvuvatysja: xiba možna tak ljubyty czýusj golovu? Nu, dobre tam m’jazy, stegna, grudnu klitku, paxvynu. Ale golovu? Šosj podibne vže bulo sjogodni – garjacza voda, pocilunky. Golovne – ležaty sumyrno j ne ruxatysja, bo jakšo vona zaraz doberetjsja do tvoїx pleczej i grudej, ne unyknesz podrjapyn ta ukusiv. Є v neї taka osoblyvistj. Pislja pobaczenj iz neju ty zavsze xodyv rozmaljovaný slidamy її prystrasti, nacze serdega, vypušený z kamery tortur, їj prosto neobxidno zustrity u cjomu žytti Dobrogo j nižnogo mazoxista, bez szkidlyvyx zvyczok, materialjno zabezpeczenogo, uvažnogo v pobuti. I vona bude šaslyvoju. Obov’jazkovo bude, ty virysz u ce.

- Šo tam diєtjsja nadvori? – zapytuєsz u perervi miž pocilunkamy.

- Doš, – vidpovidaє vona i nareszti jde getj.

Še troxy poležaty – i v dorogu. Voda vse odno vystygaє, muzyka na kaseti zakinczuєtjsja objєdnanym xorom indianciv ta konkistadoriv, gorilku vona dopjє samotužky, navitj jakšo v neї de-nebudj pryxovana še odna pljaszka. Moї xlopci gynutj zarady gorilky, a vona tut sobi dozvoljaє kydatysja pljaszkamy ob stiny!

Vypuskaєsz vodu v pidzemni svity. Vona vtikaє z gluxym burmotinnjam. Prošaj, vodo, ja ljubyv tebe, mov koxanecj, ja proviv toboju nezlyx pivgodynky, do nastupnoї zustriczi!

Na pidlozi ležytj velyký puxnastý rusznyk, prynesený neju. Rivenj vody pid toboju nevblaganno padaє, i nišo tut uže ne zaradytj…

Ale ty stoїsz u vanni, a Galja vže znovu porucz, vona navproty i vona rozgortaє tebe, vona vygortaє tebe z rusznyka, i naxyljaєtjsja vpered, i prytyskaє tebe spynoju do kaxliv stiny, i tak zafiksovuє, i sama rukamy vpyraєtjsja v kaxli, ale ty troxy spovzaєsz, uže majže gotový, i vona poczynaє šosj szukaty vustamy, i taky znaxodyt, až ty zapljušuєsz oczi. I stiljky v usjomu cjomu prystrasti, ale j nižnosti, tverdosti, ale j tugy, i czuєsz sebe, jak poczuvajutj, pevno, gvaltovani, zoseredžuєszsja tiljky na vidczuttjax, na muzyci, šo zavmyraє v kimnati, ale jakasj usmiszka blukaє po tobi, i ty xoczesz tiljky ljubyty, ljubyty, ljubyty, j xoczetjsja zaspivaty osannu її vustam, bo vona vsja – ce vusta, ce jazyk, ce nagaduє vyprobu pozdovžnjoї flejty, ty prybuvaєsz, pacze fontan, i ce tryvaє majže vicznistj, bo karavely vstygajutj povernutysja, i z tebe vylitaє golos, ale j ne tiljky, ty perepovnený, – I ty vybuxaєsz, bo, jak i budj-jaka insza vicznistj, tak i cja – maє svij kinecj… Vona zagortaє tebe v rusznyk i movczky vyxodytj.

- Nu šo, dograla kaseta? – zapytuєsz, povernuvszysja do kimnaty vže odjagnutym.

- Ty nikudy ne pidesz, – vidpovidaє Galja. – Ja proponuju, šob ty nikudy ne jszov. Ty spravdi maєsz vysoku temperaturu. Ja zaraz prygotuju jaєcznju, a ty ljagaj. Tobi treba vyležaty. Ty ne možesz zaraz nikudy jty – nadvori doš. Ja ne zavažatymu tobi, ty prosto pospysz. Ja nallju tobi še gorilky, ale ty musysz obov’jazkovo ljagty, inaksze gorszka ne podiє. Ty možesz prespokijno lyszytysja tut do zavtra, bo tobi obov’jazkovo treba vidigritysja i zoseredženo poležaty. Zavtra ž nedilja. Ty budesz ležaty sam. Ja maju rozkladaczku, ja budu porucz, prosto ja budu porucz, prosto ja budu podavaty tobi te, šo ty sxoczesz. Ja možu prynesty z apteky jakyx-nebudj likiv. Nu ne jdy, dobre?…

- Znaєsz, Galju, pislja gorilky, mabutj, ne varto vžyvaty nijakyx likiv, – poczynaєsz zamysleno, ale vona perebyvaє:

- Nu dobre, likiv ne treba. Ja ne pidu po nyx. Ja poszukaju dlja tebe medu, moloka…

- Ta j, krim togo, – prodovžuєsz, – ja maju kupu sprav. Muszu buty vveczeri u gurtožytku…

- Šo, znovu na dva fronty? U gurtožytku! Uže domovyvsja na sjogodni? Tak?

- Pry czim tut ce? Ty ž znaєsz, ja pyszu roman u virszax…

- Ja dam tobi papir, ruczku. Pyszy jogo tut. Ja budu zovsim tyxenjka, niczym tobi ne zavažatymu. Ty ljažesz u teplu postilj I pysatymesz xocz do ranku…

- Ce nemožlyvo, Galju. Ce duže tonki reczi, topki materiї. Ce sprava mogo žyttja. Ja ne možu tobi tak prosto ce pojasnyty, ale muszu pity. Slovom, ja pidu, tak?

- Ni! – kryczytj vona oszalilym golosom i kydaєtjsja na tebe. Ce strybok syljnoї žinky, dobre trenovanoї, dobre p’janoї. Vy padaєte na pidlogu, na toj mokrý nevysyxajuczý plaš, v jakomu ty prýszov. Vona bjє tebe po oblyczczi – navidlig, tovce tebe liktjamy, drjapaє. Vona vdaryla tebe v pidboriddja, až ty prykusyv jazyka, i ce raptom dodaє tobi syly. Vyvertaєszsja z-pid neї i, xocz vona lovytj tebe za nogu, ale vse ž ustygaєsz kopnuty її po rebrax, a todi znovu padaєsz, ne vtrymavszy rivnovag)j. Vona tjagne tebe za svetr, pid svetrom trišytj soroczka, a vona nareszti znaxodytj tvoju nezaxyšenu kljuczycju i vpyvaєtjsja v neї zubamy. Todi ty majže vidruxovo bjєsz її kolinom pid grudy, i vona na jakýsj czas vtraczaє viddyx. Ty vse-taky vstygaєsz pidvestysja i vdaryty її rebrom doloni po szyї. Ale vona, pidvodjaczysj, rizko bjє tebe golovoju miž nogy. Ty majže neprytomniєsz vid bolju, ale ne daєsz sobi rozslabytysja, bo ce oznaczalo by pevnu smertj. Natomistj vidbyvaєszsja vid neї nogamy, ne pidpuskajuczy zanadto blyzjko do sebe, xocz ce malo dopomagaє, bo vona xapaє v ruky perekynutý stilecj i poczynaє nym gamselyty tebe po nogax. Vid stilca vidlamuєtjsja nižka, i ty namagaєszsja ozbroїtysja neju, ale vona kydaє v tebe resztoju stiljcja, a sama vstygaє sxopyty nižku i poczynaє blyskavyczno fextuvaty. Prykryvajuczysj vyxoplenoju z ližka poduszkoju, ty perexodysz u blyžnij bij i, pijmavszy її na tomu, šo neobaczno rozkrylasja, nareszti nanosysz svij davnij, svij koronný, vidomý še zi szkiljnyx lit udar – xuk sprava, kotrý prynis tobi svogo czasu ne odnu peremogu na oblasnyx i mižoblasnyx zmagannjax.

Vona vidlitaє u protyležný kut. Referi raxuє do desjaty. Nokaut.

- Otto, ce vse? – žalibno szmorgajuczy nosom, zapytuє vona czerez xvylynu. – Ce vse, ja pytaju? Ja pytaju tebe: ce vse? Ty biljsze ne prýdesz? Ne prýdesz, ja pytaju tebe: ce vse? Vidpovidaj: ce vse?

- Ja budu zavždy zgaduvaty pro tebe. – Vidpovidaєsz i vodnoczas tremtjaczymy vid napružennja rukamy zapravljaєsz rozszarpanu soroczku.

- Ty odne z moїx najsvitliszyx koxanj. Ja xotiv, šob tobi bulo Dobre zi mnoju…

Vona poczynaє tyxenjko plakaty, ale ty ledve vstygaєsz zczynyty za soboju dveri v napivtemný korydor, jak ob nyx tupo vdarjaє šosj važke. Pevno, praska.

Ale ty vže nedosjažný, geroju.

Inodi duže korysno pogljanuty na godynnyka. Bo doš, jaký gusto sicze z nebes, polyszaє take vražennja, niby czas zupynyvsja. A czas, vyjavljaєtjsja, ne zupynyvsja, i teper uže majže piv na p’jatu. I jakšo dexto bažaє pobuvaty sjogodni v “Dytjaczomu sviti”, to nexaj pokvapytjsja.

I pidibjєmo tym czasom dejaki pidsumky, fon F. Ty spravdi výszov, pi vydersja vid Gali na svobodu. Ty spravdi stoїsz pid došem i rozczuleno dumaєsz pro nešaslyve koxannja, pro samotnistj, pro specyficznu žinoczu žorstokistj. Krim togo, obmirkovuєsz svoї podaljszi, troxy nepevni vid zužytogo buxla, kroky.

Adže, popry svobodu, zdobutu krovjju, maєsz dejaki vidczutni minusy. Po-persze, vtraczeno plaš. Vin tak i lyszyvsja tam, u її pomeszkanni, tvoїm zarucznykom. Budj-jakoї xvylyny vona može poszmatuvaty jogo nožamy abo, oblyvszy benzynom, spalyty. Ce bude czorna magija, svjašenna pomsta. Teper mokny pid došem i cokoty zubamy v samomu svetri. Po-druge, kaseta z najnoviszym koncertom Majka Oldfilda. Cja vtrata znaczno serjoznisza, adže bez muzyky, bez uljublenoї toboju muzyky ty, fon F., nixto j nišo. Bez muzyky ty deszevý suczý syn, egoїstyczna potvora, obmežene samozakoxane bydlo. Z muzykoju ty poet, genij, ljudynoljubecj i mudrecj, tiljky muzyka nadaє sensu tvoєmu gnitjuczomu, pomylkovomu i. zresztoju, vypadkovomu isnuvannju, durný osle. Muzyka daє tobi szans porjatuvaty bodaj pivniggja svogo naskrizj prosjaklogo grixom padljuczogo tila. A ty rozkydaєszsja neju, polyszaєsz de ne slid.

Nareszti še žaxlyvisza vtrata. Galja. Adže bezgluzdo teper, pislja togo, jak zacidyv їj kulakom po vylyci, spodivatysja na jakesj vidnovlennja stosunkiv, na prošennja i vtyxomyrennja, navitj na zvyczajnu ljudsjku družbu. Raz i nazavždy zaczyneno pered toboju її dveri. Ty znovu vyjavyvsja negidnym žinky, jaka zarady tebe gotova bula na vse, navitj ubyty tebe z dopomogoju vytonczenyx zmiїnyx otrut. Ty vže nikoly ne znajdesz takoї žinky. Tobi bulo podarovano її, bezpereczno, zgory. Ty znevažlyvo i plebejsjky vidkynuv cej dar. Єdynym, ale potužnym i tocznym udarom kulaka. Za ce ty zaslugovuєsz buty kastrovanym, druže fon F. Abo rozdertym miž dvox molodyx derev.

Plaš, kaseta, Galja. Dosytj bagato, jak na odyn denj. Jaký, do reczi, še ne skinczyvsja. I ty bredesz nazustricz novym vtratam, u svetri, pid došem, a nazustricz tobi brede Moskva – kuljgava, mokra, vidrygujucza, z veteranamy, negramy, virmenamy, kytajcamy, komunjakamy, fanamy «Spartaka» v czervono-bilyx panamax, seržantamy, recydyvistamy ta xodakamy do Lenina. I ty jdesz z velykoju torboju na podarunky, xocza prekrasno znaєsz, šo ce sjogodni majže nemožlyvo – kupyty v Moskvi komusj jakýsj podarunok. Ce misto vže ne spromožne robyty podarunky. Ce misto vtrat.

Ce misto tysjaczi ta odnoї kativni. Vysoký forpost Sxodu pered zavojuvannjam Zaxodu. Ostannje misto Aziї, vid p’janyx koszmariv jakogo paniczno vtikaly znekrovleni ta Germanizovani monarxy. Misto syfilisu ta xuliganiv, uljublena kazka ozbroєnyx golodranciv. Misto biljszovycjkogo ampiru z vysotnymy poczvaramy narkomativ, z taєmnymy pid’їzdamy, zaboronenymy alejamy, misto konctaboriv, nacilene v nebo zakam’janilyx gigantiv. Naselennja tutesznix v’jaznycj moglo b sklasty odnu z єvropejsjkyx nacij. Misto granitnyx venzeliv ta marmurovogo kolossja i p’jatykutnyx zirok zavbiljszky iz sonce. Vono vmiє tiljky požyraty, ce misto zabljovanyx podvir’їv i perekoszenyx došanyx parkaniv u zasypanyx topolynym puxom provulkax iz despotycznymy nazvamy: Sadovo-Czєlobitjєvsjký, Kutuzovo-Tarxanný, Novo-Palaczovsjký, Dubinovo-Zaszybeєvsjký, Malo-Oktjabrjsjko-Kladbyšensjký…

Ce misto vtrat. Dobre b jogo zrivnjaty z zemleju. Nasadyty znovu drimuczi finsjki lisy, jaki tut buly ranisze, rozvesty vedmediv, losiv, kosulj – xaj pasutjsja dovkola poroslyx moxamy kremlivsjkyx ulamkiv, xaj plavajutj okuni v ožylyx moskovsjkyx vodax, dyki bdžoly xaj zoseredženo nakopyczujutj med u glyboczeznyx paxuczyx duplax. Treba cij zemli daty spoczynok vid її zloczynnoї stolyci. Može, potim vona spromožetjsja na šosj garne. Bo ne viczno ž їj otrujuvaty svit bacylamy zla, prygniczennja j agresyvnogo tupogo rujnuvannja!

I v cjomu, moї damy j panove, poljagaє zavdannja zavdanj, neodminna peredumova dlja vyžyvannja ljudstva, i na cjomu xaj zoseredytj svij pafos usja cyvilizacija velykyx narodiv suczasnosti – bez krapli prolytoї krovi, bez tini nasyljstva, iz zastosuvannjam gumannyx parlamentsjkyx važeliv, zrivnjaty Moskvu, za vynjatkom, možlyvo, dekiljkox cerkov ta monastyriv, iz zemleju, a na її misci stvoryty zelený zapovidnyk dlja kysnju, svitla ta rekreacij. Tiljky v takomu vypadku može jty mova pro jakesj majbutnje vsix Nas na cij planeti, majne damen und gerren! Djakuju za uvagu. (Zagalni oplesky, usi vstajutj i spivajutj «Odu do radosti» Betxovena, slova Szillera).

Ale ce vsjogo lysze tvoja osobysta p’jana dumka, fon F. I vona može až nijak ne zbigatysja. Tobto fataljno ne zbigatysja ni z czym. I vtratam ljudsjkym ne bude kincja na cij zemli.

Vtraty vtratamy, ale treba vreszti šosj desj prokovtnuty. Vykljuczno z poczuttja obov’jazku pered vlasnym szlunkom, jaký vid samogo ranku raz u raz obmanjuєtjsja u svoїx spodivannjax. Ne možna jogo duryty viczno. Treba czymosj zapovnyty.

Osj tut, pomiž Novym Arbatom i prosto Arbatom, pid bokom u znamenytogo restoranu «Praga», v jakomu vsesojuzna proroczycja Džuna, cej ulamok mesopotamsjkyx imperij, zakynutý Kosmicznym Provydinnjam v imperiju sovdepivsku, za povidomlennjamy buljvarnoї presy, ne tak davno svjatkuvala svij denj narodžennja v otoczenni estradnyx zirok, partijnyx lideriv, iljuzionistiv, deputativ, pysjmennykiv-satyrykiv, seks-kuljturystok ta inszoї potoloczi, lasoї do budj-jakyx realjnyx projaviv svitsjkogo idiotyzmu, tak ot, porucz iz cym, tak zvanym, restoranom isnuє še taka sobi «Zakusocznaja». I ty, fon F., na pivgodynky zabuvszy pro svoє szljaxetsjke poxodžennja, zagnavszy nazad u nutroši slynu gydlyvosti, možesz taky poїsty navitj tut.

Ce prytulok dlja modnogo nyni arbatsjkogo žebractva: promoklyx xudožnykiv, zaxryplyx poetiv-invektyvistiv, vycvilyx bardiv, oblizlyx džazmeniv, žongleriv, deklamatoriv, matadoriv, kanatoxidciv, pederastiv i vlasne žebractva, žebractva jak takogo, napivboževiljnogo moskovsjkogo žebractva, kotre, jak pravylo, maskuєtjsja pid biženciv z Prydnistrov’ja abo virmen, poterpszyx vid zemletrusu try roky tomu.

A sjogodni vsja cja kumpanijka do vsjogo inszogo še j xovaєtjsja tut vid nevyczerpnogo došu. Abo vid nevidczepnogo omonivsjkogo patrulja, kotrý czas vid czasu vynykaє na Arbati, proganjajuczy z njogo czornymy elegantnymy kyjamy tyx, šo najbezsyliszi. Tak šo «Zakusocznaja» nyni perepovnena mokrym došovym ljudom, jaký pjєtjsja czergoju pomiž ogydnyx ampirnyx kolon, syczytj po kutkax i navkolo stolykiv, paxne psatynoju i tiszytjsja zemnym isnuvannjam.

Staєsz u xvosti czergy, še odyn promoklý, golodný, zaczmelený vidviduvacz, še odyn poet, šopravda, vydatný ukraїnsjký, anonim z vidirvanymy dvoma gudzykamy na soroczci pid svetrom. Za toboju vidrazu vynykaє jakýsj metuszlyvý i duže kuczerjavý typ u kucomu plaši zrazka piznix szistdesjatyx, iz szyєju, zavynutoju vidrazu v kiljka strokatyx i dosytj neczystyx xustyn. Tjagne za soboju bezlicz torbyn, miszeckiv, sitok – i vse ce nabyte jakymosj nevidomym kramom, može, peregorilymy elektrycznymy žarivkamy, može, perlynamy z dna Indijsjkogo okeanu.

- Obov’jazkovo vizjmitj sjogodni buljjon, – kaže do tebe metuszlyvý. – Vy czomusj nikoly ne berete buljjon, ce pogano. Buljjon z jajcem!

Vin na mytj pokydaє tebe, bižytj popered czergy až do kasy i zapytuє na vsju «Zakusocznu», czy majutj vony sjogodni buljjon z jajcem. Povertaєtjsja šaslyvý i osjajaný svitlom buljjonu.

- Slava Bogu, šo v nyx є buljjon, – povidomljaє tobi, szarpajuczy za rukav. – Nam z vamy šastytj. Jakšo vzjaty tarilku buljjonu z jajcem, to možna ne braty biljsze niczogo, cjogo vystaczytj godyn na szistj-visim. Ale vy czomusj nikoly ne berete buljjon, daremno.

- Možlyvo, ce i є odna z moїx najfataljniszyx pomylok, – vidpovidaєsz, aby vin, kurva, vidczepyvsja.

Ale vin ne czuє tvoєї vidpovidi, bo znovu letytj do kasy. Na cej raz pocikavytysja, z czogo toj joxaný buljjon sjogodni zvarený.

- Sjogodni buljjon jalovyczý, – povidomljaє, stavszy nazad u czergu, odnak uže ne tobi, a jakijsj dosytj szkapystij molodyczci z fufelem pid livym okom i zapisjanymy panczoxamy.

- Sjogodni nam unikaljne pošastylo, – toroczytj kuczerjavý svoїj novij spivrozmovnyci. – Buljjon jalovyczý z jajcem, ujavljaєte, tovaryszko?

- A minje adin x(…), – apatyczno vidpovidaє szkapysta molodyczka.

- Ni, ne skažitj, ne skažitj, – xytaє golovoju metuszlyvý, -Do jalovyczogo buljjonu z jajcem duže dobre vzjaty odyn szmatok xliba, їsty ne pospiszajuczy, staranno perežovujuczy. Todi naїdaєszsja na cilyx szistj-visim godyn. Ja duže ljublju sjudy zaxodyty, ce slavne misce, tomu šo v nyx zavždy buvaє teplý buljjon z jajcem, na smak majže jak domasznij, zi spravžnix jalovyczyx kistok. Ja beru porciju takogo buljjonu, odyn szmatok xliba – i duže naїdajusja. Ce zaminjuє i perszu stravu, i drugu, i navitj, i navitj czaj abo kompot!

U cju mytj xtosj strimko padaє na pidlogu do pidnižžja svogo stola. Ne vstojav. Z-pid zasmaljcjovanogo pidžaka vykoczuєtjsja vže porožnja pljaszka. Aceton.

- Szto, ne viditє, czelovєku ploxo! – kryczytj na vsju zalu kasyrka. – Stajat, kak x(…)! – oburjuєtjsja vona.

I kiljka typiv nevidomogo suspiljnogo proszarku dbajlyvo vidtjagajutj bidolaxu do pidvikonnja, de sjak-tak ukladajutj jogo, gornuvszy kalaczykom.

- Vo, b(…), nažralsja! – z legkoju zazdristju kaže, poxytujuczysj, dama v obpisjanyx panczoxax.

- A še ja ljublju braty morkvjaný salat, – apeljuє znovu dotebe metuszlyvý. – U njomu stiljky vitaminiv! Nemaє zdoroviszoї їži, niž tariloczka morkvjanogo salatu. Obov’jazkovo vizjmitj. Vin, na zir garno vplyvaє…

Ty kyvaєsz golovoju u vidpovidj. Vizjmu, golube, vizjmu vse, š0 ty nakažesz, tiljky ne žvyndy meni tut pid vuxom. Czerga posuvaєtjsja vkraj povoli, šyro kažuczy, ne posuvaєtjsja zovsim. Po-persze, brakuє viljnogo posudu. Tomu vykorystani tarilky vže navitj ne mýutj. Po-druge, na kuxni pracjuє tiljky odyn kotel. Po-tretє, v rozdatczyci poganý nastrij, možlyvo, menstruacija. Po-czetverte, v grobu vona vsix baczyla, vkljuczno z cymy b(…)my-kuxarkamy. Po-p’jate, v kraїni velyka nestacza xarcziv, u zv’jazku z czym demokratija v nebezpeci i vsja nadija na dopomogu rozvynutyx kraїn Zaxodu. Z xvylyny na xvylynu czekajutj prybuttja ciєї dopomogy, a poky šo dovarjujutj ostannij buljjon z ostannix kostej, aby xocz jakosj pidtrymaty sered cjogo promoklogo ljudu božystu iskorku – svjašenný dar žyttja. I tomu vidrazu kiljka zamaskovanyx pid biženciv žebrakiv opynjajutjsja bilja stolu, pid jaký šojno bryknuvsja znemožený vidviduvacz. Xtosj ustygaє najperszym xaponuty nedoїdený salat i kaszu. Inszi rozczarovano vidxodjatj, pantrujuczy nastupni polyszeni z nedoїdkamy stoly.

- Kuszaj, golubczik, kuszaj, – laskavo szamkaє bezzuba starovynna prybyraljnycja, vytyrajuczy szmatoju stil pered nosom u najsprytniszogo iz žebrakiv.

- Poszla na x(…), vєdjma, – nedovirlyvo vidpovidaє toj, zatuljajuczy dolonjamy tarilku z rozpacjkanoju kaszeju.

- Vzagali tut dosytj smaczno gotujutj, – prodovžuє svij žyttєradisný monolog pidstrelený gurman za tvoєju spynoju. – Prygaduju, tut buvaly navitj sosysky. Jakšo dvi sosysky poklasty v tarilku garjaczogo buljjonu, to duže naїdaєszsja…

Czerga ruxaegsja poviljno. Rozdatczycja svarytjsja z kuxarkamy. Bjjutjsja tarilky, jakyx i bez togo v kraїni ne vystaczaє. Rozxljupuєtjsja buljjon. Kasyrka bižytj dovidatysja, v czomu sprava. A sprava v tomu, šo imperija podyxaє. I gumanitarnu dopomogu rozvynutyx kraїn Zaxodu rozikraly davno, še na mytnyci. Tak šo karavanu z m’jasom i xlibom sjogodni ne bude, i z cym treba zmyrytysja.

I poky vony tam na kuxni gamseljatj odna odnu opolonykamy, a kasyrka bigaє dovkola nyx z vygostrenym veletensjkym nožem, ty rozgljadaєsz cju czergu, ci durnuvati blakytni kolony, cyx paralitykiv po kutkax, spljaczogo velykomuczenyka pa pidvikonni, soldativ-mongoloїdiv u paradnij formi, šo davljatjsja suxymy buloczkamy, gomika v bilyx sztanax, šo kružljaє dovkola nyx, komunu narkomaniv-anarxistiv z dvoricznoju dytynoju pid stolom, dalenjký cygansjký tabir, kudlatogo pysmennyka i kuljturologa Vanju Kaїna, šo zabriv sjudy realizovuvaty zbirnyczok poezij «Rasplela kosu bereza», zoseredženyx na nedoїdkax žebrakiv i žebraczok, golovu Liberaljno-demokratycznoї partiї Volodymyra Žyrinovsjkogo, šo dopyvaє kompot iz suszenycj, kiljkox azerbajdžanciv, dvox-trjox bilorusiv, grupku virmen, kupku gruzyniv, dribku kazaxiv, paru kyrgyziv, troxy moldavaniv, bezlicz rosijan, grono tadžykiv, plejadu turkmeniv, dešycju uzbekiv i jasna ricz, ajn bisxen ukraїnciv. Bo my teper za alfavitnym porjadkom idemo ostannimy v Sojuzi. A za svoїm narodnogospodarsjkym znaczennjam – drugymy pislja Rosiї. Do reczi, nasza solov’їna mova posidaє druge u sviti misce za mylozvucznistju. Ce vyznaly specialjni eksperty z mylozvucznosti mov na konkursi, šo vidbuvavsja v Ženevi. Rosijsjka opynylasja na poczesnomu trydcjatj czetvertomu, jake podilyla z mongoljsjkoju ta suaxili.

Czerga ruxaєtjsja poviljno, ale ruxaєtjsja, bo konflikt na kuxni tymczasovo pogaszený. Garjaczu toczku poky šo likvidovano. Myrni peregovory prodovžatjsja do zavtra.

Nastaє czas vyboru їži. Salat z anemicznogo ogirka, slyzjký szmatok xolodnoї kurky, xlib.

- Ni v jakomu razi ne beritj kakao, – smykaє tebe za rukav kuczerjavý. – Kraše potim vypyty skljanku gazvody z avtomata po desjatj kopijok. I buljjon, buljjon, ne zabuvajte pro buljjon…

- I buljjon, – pokirno kažesz do rozdatczyci.

Vona skregotlyvo zaczerpuє opolonykom z dna velyczeznogo banjaka. Podaє tobi nepovnyx pivtarilky.

- Z jajcem, – pidkazuє metuszlyvý.

- Buljjon zakinczyvsja, biljsze nema, – zlovtiszne ogoloszuє rozdatczycja.

- Jak ce zakinczyvsja? – klipaє kuczerjavý.

- P(…)c emu prisnilsja, – pojasnjuє dotepna molodycja v panczoxax.

I poky ty rozraxovuєszsja bilja kasy, dovgo vyporpujuczy z usix možlyvyx kyszenj drib’jazok, metuszlyvý amator buljjoniv poczynaє plakaty.

- Vy ž kazaly, šo buljjon z jajcem є, – xlypajuczy, zvertaєtjsja vin do kasyrky.

- Todi buv, – nezvoruszniє kasyrka. – Ty czogo bez czergy pytavsja? Treba bulo b ne pytatysj, a, jak usi ljudy, stojaty v czerzi… Mudak!

Cja myla moskovsjka zvyczka do neznajomyx zvertatysja na ty! Cej projav vselenskosti, vseljudsjkosti, vsebratsjkosti rosijsjkogo nacionaljnogo duxu!

Ale kuczerjavý poczynaє rjumsaty golosnisze, i ty, ne vytrymavszy, podaєsz jomu svoїx pivtarilky.

- Na tobi tvij buljjon. Tiljky zaspokojsja j ne revaj…

I czymszvydsze vidxodysz iz plastykovoju taceju v rukax. A metuszlyvý i ne dumaє djakuvaty czy vidmovljatysj. Capnuv tarilku jak naležne j vidrazu perestav zavyvaty.

Nagledivszy viljne misce bilja jakogosj man’jakaljnogo depresanta, šo melanxolijno cidytj zi skljanky kakao, vlasztovuєszsja porucz.

- Smacznogo, – kažesz.

Ale vin niczogo na ce ne vidpovidaє, tiljky za jakusj xvylynu rozdumlyvo movytj kudysj ubik – niby j ne do tebe:

- Osj vy pobažaly meni «smacznogo». Ale zrobyly ce nešyro, po-persze, tomu, šo vam nemaє do mene nijakogo dila, po-druge, tomu, šo czudovo znaєte, naskiljky nedoreczne ce pobažannja v takomu misci j do takoї їži. Vse mensze vyxovanyx ljudej navkolo pas. Tradycijni rosijsjki pobažannja vtraczajutj svij sens. Baczyte, ce, šo ja pjju, nazyvaєtjsja «kakao». Ale xiba ce naspravdi kakao? Ce viskoza, sklo, svynecj, pisok – use na sviti, ale ne kakao!…

Movczky poczynaєsz vijnu zi slyzjkoju kurkoju. Golovne ne vtjaguvaty sebe v dyskusiї z boževiljnymy.

- Єdyna tut vyxovana žinka – ce starenjka prybyraljnycja, – povidomljaє tym czasom depresant. – їj sto p’jatdesjat rokiv. Ce grafynja Lidovsjkyx. Vona tancjuvala valjsy z pokijnym imperatorom Oleksandrom Drugym. Jaka potužna j vysoka kuljtura!

- A z dvoma nastupnymy imperatoramy? – vse-taky zapytuєsz, prožovujuczy kurjaczu pidoszvu.

- Šo vy maєte na uvazi?

- Czy tancjuvala vona z dvoma nastupnymy imperatoramy – Oleksandrom Tretim i Mykoloju Drugym? Czy mala intymni stosunky z Gryszkoju Rasputinym? Czy piszla v sestry myloserdja pid czas perszoї svitovoї vijny? Czy vtikala do Krymu pid zaxyst Vrangelja u gromadjansjku? Czy bula peresliduvana czeka, ogepeu, epkavede, emgebe, kagebe? Czy kopala szanci pid Moskvoju vlitku ta voseny sorok perszogo roku, koly їj vypovnylosja rivno sto? Czy brala uczastj u povoєnnij vidbudovi narodnogo gospodarstva, v osvoєnni cilyny, v zapusku perszogo sztucznogo suputnyka Zemli, v XXII z’їzdi KPRS? Czy ponesla moraljni zbytky v roky zastoju? Jak zustrila viter onovlennja i pljuralizmu dumok?…

Depresant vytjagaє z porudilogo portfelja poczatu pljaszku «KVN» – krjepkogo vinogradnogo napitka.

- Baczu, vy v deczomu rozumiєtesja, – pidmorguє tobi dosytj zmovnycjky. – Prygoszcajtesa.

Nepomitno dlja inszyx prypadaєsz do szýky kaveenu. Robysz odyn, dva, try, czotyry kovtky. Nesosvitenna gydota! Ledve perevodysz dux.

- Radý, šo teperisznja molodj tež dešo znaє pro naszu istoriju, – ožyvaє depresant. – Pro naszu geroїcznu slavnu istoriju. Z vaszogo dozvolu, – i vin prykladaєtjsja do pljaszky.

- Adže istorija mogla buty inszoju, – povidomljaє pislja togo, jak zapyv kaveen kiljkoma kovtkamy viskozy, skla, svyncju, pisku – tiljky ne kakao.

- Mogla, – riszucze pogodžuєszsja ty. – Ale j taka nepogana! Z’javljaєtjsja kiljka cyganjat z prostjagnutymy rukamy, i ty daєsz їm svij szmatok xliba. Rozljuczeni, vony jdutj getj.

- Istoriju ne vybyrajutj, – czomusj zajavljaє depresant.

- I tomu vona ne mogla buty inszoju, – pogodžuєszsja z nym.

- Xoczete še? – znajoma pljaszka znovu vyguljkuє z portfelja.

- Ne baczu pidstav. Aby vidmovljatysja, – cytuєsz odnogo znajomogo dotepnyka.

I znovu vlyvaєsz u sebe gydký «vinogradný napitok».

- Mene dosi dyvuє, czomu v naszij istoriї vse stalosja same tak, a ne inaksze, – movytj, vytrymavszy pauzu pislja dobrjaczogo kovtka, depresant.

- Spravdi, – kyvaєsz golovoju, – tut є czomu dyvuvatysja! Istorija mogla pity zovsim po-inszomu…

- Mogla, – pogodžuєtjsja depresant. – Ale kraše b vona ne mogla.

- Istorija ne znaє umovnogo sposobu, – pojasnjuєsz jomu. – Soslagatєljnogo naklonenija. Ferszteєn?

- Javolj, majn fjurer! – vidpovidaє na ce depresant, i vy udvox poczynaєte szaleno regotatysja.

Ale v cej czas u «Zakusocznij» z’javljajutjsja dvoє patruljujuczyx omonivciv. Vony znaczuše proxodjatj zaloju, pro šosj peremovljajutjsja z cygansjkym taborom u daljnjomu kutku, obszukujutj prynagidne paru narkomaniv-anarxistiv, a todi, zauvažyvszy spljaczogo na pidvikonni, veselo pidxodjatj do njogo i poczynajutj lupyty svoїmy kyjamy jogo bezvladne otruєne tilo. Až czorni berety pidstrybujutj na їxnix nepravyljnoї formy golovax.

- Gestapo! – xoczetjsja tobi kryknuty na vsju zalu, odnak starcja depresant zatykaє tobi rota pljaszkoju kaveenu.

- Ne robitj durnycj, – syczytj vin majže poszepky. – My z vamy tut ne dlja cjogo… Odnym neoberežnym vygukom vy možete zipsuvaty vsju spravu…

- Jaku še spravu? – cikavyszsja, dopyvszy ostanni krapli kaveenu i vytyrajuczy vusa rukavom.- Spravu vrjatuvannja Rosiї, – tak samo poszepky vidpovidaє depresant.- Vid kogo?- Ce taєmnycja, – prykladaє depresant palecj do vust. – Ferszteєn?

- Spasibo, synoczєk, – kaže starenjka grafynja Lidovsjkyx, zabyrajuczy zi stolu porožnju pljaszku, neobaczno polyszenu toboju.

Tobi duže xoczetjsja nyzjko sxylytysja j pociluvaty їj ruku, staru zmorszkuvatu ruku grafyni Lidovsjkyx, u jakij vona trymaє smerdjuczu szmatu dlja vytyrannja stoliv. Ledve strymuєszsja, šob ne pociluvaty.

Omonivci vse še lupcjujutj spljaczogo na pidvikonni, jakomu, mabutj, vid togo snytjsja šosj pryєmne.

- Ge, ta vin mertvý! – raptom zdogaduєszsja i baczysz, jak postupovo usi v «Zakusocznij» poczynajutj ce rozumity, navitj omonivci. Vony perestajutj molotyty jogo i natomist poczynajutj macaty v njogo puljs, prysluxatysja do sercja, rozstibaty pid zasmaljcjovanym pidžakom ne mensz zasmaljcjovanu soroczku. Dovkola mertvogo zbyraєtjsja cilý gurt – tisný i zacikavlený.

- Še odnogo z naszyx ne stalo, – kaže vroczysto depresant.

- Še odna rosijsjka ljudyna vpala žertvoju biljszovyzm}j. Czy ne zabagato, panove komunisty? – vin skregocze zubamy, mov u pekli.

- Ale niczogo. Niczogo, niczogo. I cja krov bude vidplaczena. I cja krov. Nevynna krov…

I tut ty pomiczaєsz, jak vin vydobuvaє z porudilogo pradavnjogo portfelja granatu typu F-1 i vpevneno poczynaє vovtuzytysja z kiljcem, monotonne prymovljajuczy pry cjomu: «I cja krov. Nevynna krov». Ty še vstygaєsz xapnuty z pidvikonnja svoju torbegu i dobigty do vyxodu. Vstygaєsz takož promczaty metriv dvadcjatj do pidzemnogo perexodu. Uže z-pid zemli czuєsz vybux nejmovirnoї syly – tak, niby dvadcjatj ampirnyx «Zakusocznyx» zletilo v povitrja, naviky voznisszy v moskovsjke nebo i starogo man’jakaljnogo terorysta, i dvox omonivciv, kotri tak niczogo j ne zrozumily, i tilo v zasmaljcjovanomu pidžaku, i cygansjký tabir z vozamy j nametamy, i bezzubu grafynju Lidovsjkyx, i vsix inszyx, vkljuczno z azerbajdžancjamy, bilorusamy, virmenamy, gruzynamy, kazaxamy, kyrgyzamy, moldavanamy, rosijanamy, tadžykamy, turkmenamy, uzbekamy j ukraїncjamy…

Istoriju ne vybyrajutj. Ale vona mogla buty inakszoju.

Panoramu svoїx stosunkiv iz žinkamy ja rozgornuv dlja Vaszoї Korolivsjkoї Mylosti poperednjogo razu. Teper pro moї stosunky z kagebe. Spodivajusja, Vasza Blakytnoste, šo Vy bodaj troxy znaєte pro cju instytuciju. Jakšo ni, to skladete sobi pevne ujavlennja z moєї daljszoї rozpovidi.

Sprava- bo v tomu, šo v moju biografiju zakladeno bombu spoviljnenoї diї. Ja možu navitj pomerty (u šo majže ne virju), ale vona vse odno kolysj vybuxne. Radisno j svjatkovo ž bude perszomu-lipszomu istorykovi literatury znajty jakogosj czudovogo dnja v odnomu zi šojno rozsekreczenyx arxiviv dešo pro mene! I pro mene tež. Bo ne ja tam perszý, ne ja ostannij.

Pro isnuvannja takoї firmy, jak kagebe, kožen gromadjanyn naszoї veseloї imperiї doviduєtjsja u dosytj rannjomu vici. Ja, prygaduju, vpersze poczuv cju nazvu desj u szist abo sim rokiv. Czomusj nazavždy zberig u pam’jati pervisne dytjacze vidczuttja togo slova: šosj take rozpusne, slyzjke, gvaltovne – šosj, duže sxože na «j(…)na v rot» (odyn z vysloviv, jaki v tomu vici dosytj intensyvno zapakovuvalo vmij leksycný aparat ridne podvir’ja).

Ale ce vse liryka, Vasza Korolivsjka Myloste. Neobov’jazkova pauza pered vygoloszennjam golovnogo.

Z rokamy doviduєmosja czymraz biljsze pro svit, pro svoє možlyve misce v njomu. Os, napryklad, ja vid simnadcjaty rokiv do dvadcjaty dvox. Sebto u studentsjki svoї lita. Poet-nonkonformist, pryxyljnyk czystogo mystectva, szanuvaljnyk starogo maljarstva i najnoviszoї rok-muzyky, czastkovo zaxoplený induїzmom u vykladi Ramaczaraky, potim persze nablyžennja do xrystyjanstva, slovom, dosytj tradycijný variant szukanj i xytanj bogemnoї molodi u prysmerkax imperiї kincja simdesjatyx – poczatku visimdesjatyx. Pidkresljuvav pry budj-jakij nagodi svoju neviru v nasadžený zgory suspiljný lad, v jakisj tam komunistyczni idealy (teper možete vsmixatysja, Vasza Vicznoste, a todi ce spravdi bulo predmetom dlja nebezpecznyx dyskusij!). Razom iz tym ja uvesj czas pragnuv vidnajty pevni toczky zlagody z dijsnistu. Szukav jakusj osobystu niszu, sebto sposib zalyszatysja nezapljamovanym u navkolysznjomu okeani givna. Perelik avtorytetiv i symvoliv viry dlja mene togoczasnogo tež dosytj tradycijný i promovystý: Riljke, Gesse, Markse, Borxes, todi znenacjka Volodymyr Solovjov…

Osj ce mij todisznij svit, zagalom czystý, cnotlyvý, až gydko, moє okreslene kolo, a desj tam, nazovni, nyszporytj kagebe, kogosj obszukuє, obnjuxuє, aresztovuє, vysylaє, deportuє, ale ja v taki zabavy ne grajusja, nadto vse ce vuzjko dlja mene, vyxovanogo j vybujalogo pa vedax ta barokovyx koncertax, na filjmax Tarkovsjkogo j poezijax Apollinera. I šo, zresztoju, z togo, šo mij daleký did buv kolysj komendantom povitovoї ukraїnsjkoї policiї, a zgodom dyvizijnykom i zagynuv na poli bytvy še v sorok czetvertomu? Mij did, toj samý, pidxorunžý UTA vže z 1918 roku, koly jomu, vlasne, še j visimnadcjaty ne bulo?

Ale ja isnuvav u svoєmu koli, a kagebe xodylo desj poza nym. Zridka nakoczuvalasj jakasj xvylja, nemov poperedžennja, legenjke posipuvannja daleko vpered vidpušenogo nalygacza, perszý dzvinok u teatri pidloty pered ganebnoju vystavoju. Osj vygnaly z instytutu mogo znajomogo xudožnyka, bo zajavyv na ispyti, šo ne cytav i czytaty ne zbyraєtjsja prostu novoї konstytuciї. Osj inszý znajomý xudožnyk kydaє vse na sviti j opynjaєtjsja czomusj až u Tallinni – tak, niby tam uže zakordon. A osj oficijni gluxi dveri na czetvertomu poversi instytutu z niczym ne promovystoju tablyczkoju «Perv?j otdel». Kažutj, niby za tymy dveryma kožen iz nas ležytj u svoїj personaljnij teczci – zovsim prozorý, z usima danymy, takymy neobxidnymy dlja imperiї. Tam pro nas znajutj navitj te, czogo my sami pro sebe ne znaєmo.

Osj iše kiljka rokiv mynaє. Šosj tam xtosj, bezpereczno, pro mene notuvav. Na roboti po zakinczenni instytutu, u vijsjku Z vijsjka povertajusja vže z kiljkoma vdalymy publikacijamy. Vže mene znajutj jak poeta. Vže moja knyžka skoro pobaczytj svit!

I tut uže czuju їxnje blyzjke nastyrlyve dyxannja. Sygnaly vže ne prosto sygnaly, dzvinok uže ne prosto dzvinok, a dva dzvinky. U vydavnyctvi, de gotuєtjsja moja persza knyžka, redaktor upivgolosa natjakaє, šo mnoju cikavylysja. Zbyraly pro mene dovidky. Aby ja mav na uvazi. Bo vsiljake trapljaєtjsja. Za jakisj dva misjaci – persze pobaczennja. Ne z divczynoju, pevna ricz. Z dvoma U cyviljnomu. Banaljný vyklyk do vijsjkkomatu (ce slovo musyte znaty, Vasza Mužnoste), i godynna rozmova v zaczynenomu zseredyny klasi cyviljnoї oborony. Sutj rozmovy stara jak svit: spokuszannja. Czy ne xotily b vy, Otto Viljgeljmovyczu, dopomagaty nam u nelegkij naszij roboti? Ne xotiv by, djakuju za doviru czomu; dozvoljte pocikavytysja? Bo ne toj u mene, y-y, xarakter, ta j dejaki pogljady ne zbigajutjsja. Jaki ce taki pogljady? Nu, religijni, napryklad. Ale ž vy patriot? Gm, patriot, zvyczajno. Jakšo vy spravžnij patriot, to povynni nam dopomagaty. Ni, vybaczte. Ja kraše budu svoju spravu robyty. Jak patriot. A vy zajmajtesja svoєju. Uspixiv. Ne dumaly my, šo vy taký bajdužý do svoєї batjkivšyny, Otto Viljgeljmovyczu. Šo ž, my zrobymo šodo vas nemynuczi vysnovky. Robitj. Ce vasze pravo. Vam za ce groszi platjatj, šo vy robyte vysnovky.

Knyžku meni vony togo razu ne zupynyly. A ja najbiljsze bojavsja same cjogo. Tož buv duže šaslyvý, koly vona výszla. Ta, vyjavljaєtjsja, gra lyszenj poczynalasj, a ja, durný, uže vvažav її zakinczenoju, malo togo, vygranoju. Navitj vyriszyv buty szljaxetnym i suvoro dotrymuvatysja džentljmensjkyx pravyl. Tož nikomu na sviti ne vyspovidavsja u perszomu svoєmu pobaczenni. Dumav, šo j ostannjomu.

A vony tym czasom pracjuvaly. Kopaly vglyb, prorobljaly versiї, perebyraly varianty. Robyly zapyty do Kyєva, Moskvy, Pragy, Krakova, Vidnja, turbuvaly rezydentiv v Ameryci. Proczytaly moju knyžku. Proanalizuvaly. Tak mynulo biljsze roku.

I ot uže vsi try dzvinky prolunaly. I znovu banaljný vyklyk do zgadanogo vijsjkkomatu. A muszu pry cjomu zauvažyty, šo rik uže visimdesjat szostý, i moskovsjka verxivka vže šosj tam planuє Demokratyzuvaty i pom’jakszuvaty, ale deržbezpeka še cjogo vserjoz ne sprýmaє, a navpaky, – rozcinjuє, jak natjak zgory na novu aktyvizaciju. Pora, movljav, znovu jty v nastup po vsjomu ideologicznomu (xe-xe!) frontu.

Cjogo razu šodo moєї skromnoї j napravdu apolitycznoї osoby bulo vygadano cilý plan – gnuczký i bagatostupenevý. Taka sobi striljanyna z garmat po gorobcevi. U vijsjkkomati, v tomu samomu klasi, zustriv mene še odyn cyviljak, uže inszý. Poczav z rozxvaljuvanj moєї knyžky. Družyni jogo (xe-xe!), movljav, duže Podobaєtjsja, xocz sam vin na poeziї rozumiєtjsja ne nadto, ale Družyni svoїj dovirjaє v її literaturnyx smakax. Todi zapropoiguvav meni proczytaty v rukopysi tvory kiljkox inszyx poetiv, malovidomyx, a potim u pysjmovij formi zrobyty dlja njogo šosj na ksztalt recenziї: czy volodijutj ci ljudy talantom, czy možna Važaty dani rukopysy poeziєju, czy nesut vony v sobi jakýsj pozytyvný zdorový zmist. I vytjagaє zi svoєї teky jakisj zagaljni zoszyty. Ni, kažu, sxovajte nazad, ja takym ne zajmajusja. Ja poet, a e Recenzent, kažu, teoriju literatury znaju vkraj slabo, oksytonnu rymu vid paroksytonnoї vidriznyty ne možu.

A vy ne z toczky zoru teoriї, Otto Viljgeljmovyczu, a tak-ot vid duszi, po-prostomu, jak vidczuvaєte. Ni, kažu, ne výde. Dusza – ce velyka taєmnycja. Daremno vy, Otto Viljgeljmovyczu, daremno. Nu, ta niczogo. Zopalu velyki spravy ne robljatjsja. Davajte za tyždenj znovu zustrinemosja. Spokijnenjko sobi vse obmirkuєte, teoretycni znannja poglybyte. Tiljky cju poxmuru budivlju z protygazamy vže zabudjmo. Zustrinemosja kraše, nu, e-e, napryklad, pid firmoju «Mebli», ege ž? I še odne: suto po-družnjomu proszu vas i blagaju, šob nikomu ni slova. Specyfika taka, rozumiєte?

Czomu, spytaєte mene, Vasza Korolivsjka Spravedlyvoste, czomu, suczý xvoste, piszov ty do njogo za tyždenj? Nevže ne mig pljunuty, dranju, na vsi їxni intrygy, znevažyty ce brudne kolotinnja i – ne prýty? Ja ž ne kažu – kynuty v nyx bombu czy zastrelyty їxnjogo generala, czy stvoryty taєmnu organizaciju, ni. Ne kažu j ne vymagaju. Ale ž ne prýty pa ote pidle pobaczennja ty, lajdaku, mig?

Mig, Vasza Myloste, j ne prýty. Ale ja mirkuvav, šo takym czynom i vykažu svij strax, svoju slabkistj. Ne unykaty dvoboju, a jty jomu nazustricz, ot jak ja vyriszyv. A strax pered nymy vse odno buv. Mistyczný strax pered najgrizniszoju syloju imperiї. Syloju taєmnoju j bezžaljnoju, profesijnoju j ozbroєnoju.

Tož za tyždenj sidaєmo my z nym, zaczynyvszy dveri, u jakyxosj apartamentax firmy «Mebli» (czomu same tam? xto dav їm kljucz? kogo i czym vony tam zaverbuvaly?), kurymo, rozmovljaєmo. P’jatj godyn tryvaє ce pobaczennja. Ja vojuju, mov lev. Až sam sobi dyvujusja j mylujusja soboju zboku, jak gidno, mudro i porjadno trymajusja. A vin prykupyv sobi vže novi karty proty mene. Vytjagaє na svit Božý lysta, anonimnu epistolu, drukovanu na maszynci, poslannja, jak kažutj, z bezliczczju gramatycznyx i stylistycznyx nedolikiv, adresovane samomu Perszomu Sekretarevi Obkomu. I v cjomu lysti «sturbovani gromadjany» oburjujutjsja z togo pryvodu, šo «synky i vnuky» faszystsjkyx posipak ukraїnsjkyx policaї žyvutj sobi v naszij nadmiru gumannij Radjansjkij deržavi i v x(…) ne dujutj, a odyn iz nyx – onuk vidomogo zloczyncja policijnogo komendanta fon F. – navitj «pysjmennykom zrobyvsja» i vže jomu jakusj tam vorožu knyžku v Kyєvi navitj vydaly. De ž spravedlyvistj na cjomu sviti, zapytuvaly v kinci lysta «sturbovany gromadjany», dity i vnuky komunistycznyx pidpiljnykiv.

Ujavljaєte, Otto Viljgeljmovyczu, kaže meni mij nový pryjateli šo bulo b, jakby moї ljudy v obkomi partiї ta ne perexopyly cju merzotu svoєczasno? I jakby trapyla vona do ruk naszomu debiljnomu perszomu sekretarevi? Atoj spustyv by її vnyz, jakomu zasranomu instruktorovi, kotrý z dnja na denj sztany protyraє j tiljky mriє, aby zadavyty, znyšyty, roztoptaty šo-nebudj talanovyte i spravžnje, jak vy, napryklad? Ne ujavljaєte? A ot šo bulo b, Otto Viljgeljmovyczu. Sperszu vdaryly b vony vas statteju v oblasnij gazetci. Skandal! Vnuk vijsjkovogo zloczyncja z rukamy po likti u krovi nevynnyx radjansjkyx ljudej! Z roboty b vas piszly. Pro nastupni knyžky navitj mrijaty ne dovelosja b. Poczaly b vy perebyvatysja v nestatkax, okutaný vseljudsjkoju znevagoju i nenavystju, možlyvo, šo pyjaczyly b. I tut, Otto Viljgeljmovyczu, tut vynykly b na vaszomu szljaxu inszi dijaczi. Blagodijnyky, kupleni vže davno inozemnymy specslužbamy. I zaverbuvaly b vas, obraženogo na radansku vladu, ne zvažajuczy na te, šo vy patriot. Straszno meni pro ce dumaty, Otto Viljgeljmovyczu, ale, slava Bogu, perexopyly moї virni xlopci ocej paskvilj, i teper ja vam obicjaju: my znajdemo j pokaraєmo tu paskudu, kotra ce pysala! Czestju svoєju oficersjkoju prysjagaju! Tiljky dlja cjogo musymo buty razom, Otto Viljgeljmovyczu, musymo odyn odnomu pomagaty. Vony v mene še diznajutjsja, šo take talanovytym poetam szkodyty, usij naszij kuljturi bagatostraždaljnij! Dajte vaszu ruku, Otto Viljgeljmovyczu, dorogý!

Djakuju, kažu, druže mij u nezrymyx pogonax, šo vy perexopyly cju merzotu, xocz ne vidkydaju j takoї možlyvosti, šo bula vona vamy ž i nabazgrana. Ale oskiljky ja nadto vysokoї dumky pro naszi doblesni organy, aby prypustyty, šo vony možutj zajmatysja takym prymityvnym, brutaljnym takym szantažem, to proszu ne rozczarovuvaty mene i, prýnjavszy serdecznu moju podjaku, vidpustyty mene z Bogom zajmatysja svoїmy spravamy.

Tjažko zitxnuv mij rozgublený pokrovytelj i kaže: zaczekajte Še xocz iz czvertj godynky, Otto Viljgeljmovyczu, vse odno my z vamy vže prirvu czasu tut protryndykaly, a ja lyszenj podzvonju Do generala, dopovim pro naslidky naszoї z vamy besidy. I czogo b ne pity meni v cju mytj, tverdo napoligszy na svoєmu, – ni, movljav, e maju vže czasu i kraj, nagovorylysja vže po samu zav’jazku, nakurylysja, gaplyk, do pobaczennja! Ni, kljata vyxovanistj i nadmirna delikatnistj zavadyly. Šyro kažuczy, navitj szkoda jogo bulo troxy – tak tjažko narobyvsja, bidaka, i pszyk z togo výszov.

A žality їx, vyjavljaєtjsja, ne možna, Vasza Myloste. Bo za czvertj godynky vyxorom vryvaєtjsja drugý – udviczi biljszý i duže agresyvný. Ce, jak ja potim sobi ocinyv, buv naoczno zastosovaný banaljný policijný prýom z dvoma naczaljnykamy – odyn dobrý, drugý zlý. Gra na kontrastax. Tak ot, drugý perexodytj u navalnu ataku. Krov vaszogo dida – vijsjkovogo zloczyncja, kaže, vyruє j kypytj u vaszyx žylax, molodý czolovicze.Baczu, šo vorog vy naszij vladi, pryxovaný do pory vorog. A z vorogamy ne ceremonjatjsja. Gotujtesja do velykyx i krutyx nepryєmnostej. Ja osobysto organizuju stattju z peredrukom po vsij respublici pro kryvavi zlodijannja vaszogo dida. Todi še odnu stattju – pro antyradjansjký za suttju svoєju zmist vaszoї knyžky. Do reczi, ja czuv, šo u vas tam zaraz jakýsj rukopys u vydavnyctvi ležytj? Možete їxaty do Kyєva j zabyraty. Ne výde vasz rukopys! Vostannje zapytuju: budete nam dopomagaty czy ni? Donnervetter!

Šodo mogo dida, kažu, to ne vse tak dostemenno meni pro njogo vidomo, ale znaju z okremyx rodynnyx spogadiv, šo na policijnij svoїj posadi vin biljsze dobra zrobyv, aniž vaszi enkavedystsjki poperednyky i nastavnyky na svoїx postax. Šo bagatjox vid vyvezennja do Nimeczczyny czy navitj vid rozstriliv porjatuvav, za šo mav postijni zitknennja j konflikty z nimecjkoju okupacijnoju vladoju. Bo vin vojak buv, soldat, a ne žandarm, jak tut dejaki. Šodo antyradjansjkogo zmistu knyžky moєї, to xotiv by ja poczytaty togo literaturoznavcja, kotrý jogo dovede. Samomu cikavo. A do Kyєva po rukopys їxaty ne zbyrajusja, bo meni jogo vse odno posztoju za vaszym nakazom pryszljutj. Šodo vsjogo inszogo, to robitj, jak znaєte, rubajte moju golovu, ale stukaczem ja vaszym ne budu.

Stukaczi, kaže toj perszý, lagidný, ce ne v naszij kompetenciї. Ce ljagavi zi stukaczamy pracjujutj. I jak vy, Otto Viljgeljmovyczu, tiljky podumaty pro nas take mogly! U nas ne stukaczi – v nas ljudy, jaki dobroviljno dopomagajutj. Inženery, likari, docenty vuziv, xudožnyky, arxitektory, istoryky. Є j pysjmennyky. Usi vony patrioty. Ale mensze z tym. Є v mene odna propozycija. Davajte znovu za tyždenj zustrinemosja. Czogo nam garjaczkuvaty, zlostytysja. Spokijno pro vse pomirkujte. Ocinitj perspektyvu, zvažte vsi «za», vsi «proty». Slovo czesti, ne xotilosja b vam žyttja polamaty, Otto Viljgeljmovyczu.

I meni vy sympatyczný, kaže drugý, šo tež polagidniszav. My ž u vypadku vijny vse odno razom v ataku xodytymem, pravda ž, Otto Viljgeljmovyczu? Batjkivšyna v pas odna, dilyty nam niczogo. Ja podumky na ce rozregotavsja, ale jak tut pity, xrjapnuvszy dveryma? Zvyczajno, vyxovanistj i delikatnistj – nad use. Dobre. kažu, za tyždenj, to za tyždenj, ale tverdo znaju, šo riszennja svogo ne zminju. Xiba šo sobi pro poeziju pogovorymo. Pro sylabo-toniku j verlibry, i pro daktyliczni rymy.

Ta j piszov, a vony tam udvox lyszylysja.

I vyjavylosja, šo daremno ja їm toj tyždenj podaruvav, vasz Sjajlyvoste. Bo jakšo ja protjagom togo tyžnja tiljky j namagavsja, šo pro vse zabuty j ne dumaty, spožyvajuczy vsiljaki micni alkogoli, to vony sklavszy ruky ne sydily. Analizuvaly, szukaly, vyvczaly. Pevni fakty uzagaljnjuvaly. I novu kartu prykupyly. Nepobyvanu kartu.

Ale poczalosja vse po-staromu. Ti sami «Mebli», toj samý perszý. Kurymo, varnjakaєmo. Vin poczav jakisj fantasiyczo solodki perspektyvy zmaljovuvaty. Jak їzdytymu po zakordonax na poetyczni festyvali. Jak vony meni okreme pomeszkannja prystarajutj. Jaku Kanadi ta Sztatax moї knygy vydavatymutj, bo v nyx, vyjavljaєtjsja, tam svoї, z pontom ukraїnsjki, vydavnyctva є. Slovom, doljcze vita! Ja ž na ce vidpovidav, šo meni taki sytuaciї z žyttєvoї praktyky vidomi. Koly xlopecj xocze divku molodu szpoknuty, vin їj czogo tiljky ne naobicjaє, a potim zrobytj svoє opivnoczi pid kušem i – buvaj zdorova, czornobrova!

Todi znovu vryvaєtjsja z blyskavycjamy drugý. I jakogo my xrina lysogo, kryczytj, na cjogo szmarkacza stiljky czasu tratymo?! Podumaєsz, superzirka poetyczna! Ty meni kraše skažy, jak tvoєї mamy divocze prizvyše? Tak i tak, vidpovidaju. Tak osj tobi tvij Drugý did, mamyn batjko, tež vijsjkový zloczynecj, u karaljnyx operacijax brav uczastj i žyvý-zdorový, dosi še žyvý, i v gostja x ty u njogo dviczi na misjacj buvaєsz, vraže poriddja!

A todi – fotografija na stil, pered moї oczi, a tam drugý mij DID, molodý, trydcjatylitnij, v jakijsj uniformi, dyvizijna, mabutj.

Šo, jabluko vid jabluni, triumfuє drugý, vidvysla šelepa? Tak °t, superzirko nasza dorogenjka, zavtra ž tvogo didusja koxanogo zametemo. Sprava є, svidky є, sud bude! Skiljky jomu rokiv, kažesz? Simdesjat czotyry? Mig by še potoptaty rjastu, zvycajno, ale czerez Upertogo vnuka «vyszku» zarobytj. Se lja vi!

I tut upersze ne znajszovsja ja, Vasza Myloste, šo skazaty. Lyszenj ujavyv sobi sudovu zalu, mamu v czornomu odjazi, poczuv czýsj mexaniczný golos: «Vyrok pryvedený u vykonannja». I svoє dovge-Dovge žyttja z vicznoju provynoju v grudjax.

Davajte, kažu, papir. Vony zamalym ne tancjuvaly, xocz zovni buly strymani. A ja napysav najganebniszý u žytti dyktant. Pro te šo «dobroviljno zobov’jazujusja dopomagaty». Šo z metoju konspyraciї budu vidgukuvatysj na prizvysjko…

Može, «Rembo», proponuє perszý, bo ja, durenj, pered tym jomu pro svoїx ulublenyx poetiv rozpovidav. Ni, vidpovidaju, ne smiju poganyty velykogo imeni, ne xoczu. To, može, «Artur». pidkazuє drugý (desj proczuv, sobacjura, šo Rembo Artjurom zvavsja!). Xaj bude Artur. Tak i namaljuvav.

Šo ž, zitxnuv iz polegkistju drugý, vitaju, Otto Viljgeljmovyczu, nareszti vy vczynok zdijsnyly, rozumný i pravyljný, gumanný krok. Xaj žyve sobi vasz didusj dorogenjký, potriben viї 11 gam teper sto rokiv! Pracjuvaty nadali budete z nym, kyvaє na perszogo, mene vy ne znaєte. Golovne dlja vas – zvyknuty i zaspokoїtysj. Adže vidnyni vasze žyttja staє i bagatszym, i cikaviszym. Pam’jatajte – ne vy perszý, ne vy ostannij. Robota v pas taka!

Na cjomu my rozijszlysja, xocza pered tym ja vid perszogo otrymav še dejaki texniczni nastanovy. Jakšo, napryklad, zauvažu na svoїj posztovij skrynjci, u livomu verxnjomu kutyku, malenjký krejdjaný kružeczok, jak oto dity inodi maljujutj, to ce oznaczaє, šo nam treba zustritysja. Ja todi povynen do njogo potelefonuvaty i, ne nazyvajuczy svogo prizvyša ta j vzagali budj-czýogo prizvyša, domovytysja pro zustricz u pevnomu misci.

Ale, Otto Viljgeljmovyczu, ne žuritjsja tak tjažko, zustriczatysja budemo zridka – raz na try misjaci šonajbiljsze, a šodo vsjogo inszogo, to budjte sobi viljnym, tvoritj poeziї, sluxajte muzyku, do reczi, možemo garni zaxidni zapysy dlja vas distaty, їdjte na vidpoczynok, slovom, žyvitj i nasolodžujtesja! I pam’jatajte, šo vidnyni vy pid naszym postijnym zaxystom. I – dotrymannja suvoroї taєmnyci, bo inaksze… Stroku davnosti v nas nema. Ale pro ce ne budemo.

Zvyczajno, Vasza Korolivsjka Myloste, šo ja j doby ne vytrymav cjogo pekla pekeljnogo. Meni zdavalosja, šo zvidusilj za mnoju stežatj, pidsluxovujutj z telefoniv ta ventyljacijnyx ljukiv, stavljatj pid moїmy viknamy pidozrili maszyny zi specialjnym ustatkuvannjam. Tiljky todi j poczalosja!

Bo, še j na pivslovi nikogo ne zradyvszy, niczogo še ne zapodijavszy nikomu, ja vže poczuvav sebe Judoju, baczyv navitj usoxle gillja togo dereva, šo na njomu, bezumovno, poviszusja. Skregotav zubamy, jak dusza pekeljna, i likti kusav. I nijakogo szljaxu ne baczyv pered soboju.

I vže nastupnogo dnja poruszyv їxni umovy. Poїxav do najblyžczogo tovarysza, i piszly my z nym daleko u pole, i tam Ja vyspovidavsja v usjomu, šo zi mnoju protjagom ostannix tyžniv vidbulosja. Pidozrili voloszky styrczaly z travy, nacze mikrofony. U kroni karaczkuvatoї czereszni, zdastjsja, bulo sxovano radar.

Petro, mij tovarysz, spoxmuriv, koly ja vse jomu do kincja vse vypoviv, podumav troxy i skazav take:

- Czogo ty ne prýszov ranisze, koly vony še lyszenj krutyly tebe? Ja b tobi vse pojasnyv, poradyv, jak buty, šosj by my z togo vyszukaly. Isnuє odne zol ote pravylo dlja vsix nas ne pidpysuvaty žodnogo z їxnix paperiv. Šo b tam ne bulo, ne pidpysuvaty! Z didom vony prosto blefuvaty mogly. Treba bulo graty va-bank. Ale teper uže pizno – ty pidpysav. Prote nemaє mista bez dverej. Tjagny czas, dury їx, roby tak, aby buty dlja nyx necikavym. Zoseredjsja na sobi, unykaj nevyx zv’jazkiv i pyszy taki virszi, jaki vse vypravdajutj. Pyjacz, ale ne vtraczaj golovy, vony volijutj ne maty spravy z pyjakamy – ce dlja nyx ryzykovane). Myne jakýsj czas – i vony vidczepljatjsja, pobaczyvszy, šo z ciєї korovy moloka ne bude.

Petro svityvsja, nacze apostol, i veczorilo v poli, j sonce ljagalo spaty, i todi osjagnuv ja, Vasza Myloste, šo vony zavždy korystujutjsja naszoju rozjєdnanistju, ale ot podolav ja її, vyspovidavsja, i ja vže ne sam teper.

Kiljka raziv z’javljavsja vidtodi malý krejdjaný kružeczok pa moїj posztovij skrynci. Xto maljuvav jogo, xotiv by ja znaty? Dvirnyczka? Posztarka? Xtosj iz susidiv? Czy sam angel-oxoronecj U nezrymyx pogonax z majorsjkoju zirkoju? Koly vin ce robyv? Opivnoczi, koly vyxodjatj na niczne czerguvannja pryvydy? Czy z tretimy pivnjamy, koly vsja bisivsjka gvardija zapadaє pid zemlju?

Kiljka raziv striczalysja my na pevnij konspiratyvnij xati. Kuryly, ja govoryv pro nišo. Ni na kryxtu, ni na pivnigtyka. mymovoli navitj, ne zradyv nikogo j ne prodav – use baczytj Bog. Moja ostannja nadija, i xaj Vin sudytj mene. Žodnogo paperu ne pysav Dlja nyx biljsze, xocz jak ne tys na mene mij vizavi. Pyjaczyv ї odi spravdi bagato, ale to vže moja pryvatna sprava. Vytvereznyky buly moїm politycznym prytulkom.

Tym czasom imperija poczynala trišaty. Zdastjsja, pid czas tretjoї z takyx zustriczej ja tverdo zažadav vid njogo povnogo rozrivu stosunkiv. Ja skazav, aby vin vlasztuvav meni zustricz z їxnim generalom, jakomu ja vse vykažu pro toj merzenný szantaž. Poobicjav, šo zvernusja do presy (tak, teper ja zagrožuvav presoju!), do Kyєva, do Moskvy, bo isnuє meža vsjomu, i ja zaraz stoju na nij. Vin taky, zdastjsja, perebzdiv, bo tiljky rozviv rukamy i skazav, šo zvede mene z generalom, ale obicjanky ne vykonav i nadovgo znyk. Teper ja szukav jogo, telefonuvav, šob napoljagty, ale vin posylavsja na jakisj tryvali vidrjadžennja. Vin xovavsja vid mene. Po vulyci xodyv z vysoko pidnjatym komirom plaša i v kapeljusi. nyzjko nasunutomu na oczi.

I tiljky czerez rik – ulitku visimdesjat vosjmogo – bez krejdjanogo kružeczka, a prosto i po-ljujdsjky, vin sam potelefonuvav mene, aby domovytysja pro zustricz. Pidvedemo rysku, skazav.

Nastupnogo dnja, nikudy ne zaxodjaczy, v odnij z bicznyx vulyczok, vin povidomyv mene, šo nadali naszi stosunky prypynjajutjsja ja možu vvažaty sebe viljnym vid usix zobov’jazanj, krim odnogo – šodo zberežennja v taєmnyci naszoї nevdaloї sproby, jak vin ce nazvav, pracjuvaty razom. Ce ostannje zobov’jazannja ja, Van Myloste, uroczysto poruszuju zaraz, pyszuczy cjogo lysta p rozgoloszuju cju taєmnycju. Aminj.

Ne vynen ja ni pered kym. Didovi svoєmu, vidnedavna v* nebižczykovi, ne skazav ani slova, xocz vin, bidolaxa, pevno, vidczuvaju vid nyx jakusj zagrozu i duže xotiv mene baczyty pered smertju, ja odnacze, vstyg lysze na poxoron.

Vynen ja pered soboju. Šo pryxodyv na їxni vyklyky. Š0 podavav їm ruku z bezmežnoї vyxovanosti, vvažajuczy, zresztoju takož ljudjmy, xocz i skaliczenymy. Šo napysav toj papir, kotrý i dosi tam, v їxnix arxivax – žovkne, bljakne, tliє, ale vin є, dokaz moєї slabkosti, svidok sum’jattja duszevnogo j rozgublenosti pidpysaný durnuvato-pretenzijnym i nenavysnym vidtodi dlja mene imenem.

Osj taka v mene spovidj, u mnogogrisznogo, Korolju Mij, tiljky pered Vamy xoczu prošennja prosyty.

Bezpereczno, šo nadzvyczajna urjadova komisija sprobuє rozsliduvaty pryczyny zagadkovogo vybuxu v «Zakusocznij». Bezpereczno, šo povidomlennja pro ce bude sjogodni proczytane suvorym dyktorom programy «Czas». Ale jake tobi, fon F., dilo do vsjogo togo? Svetr u tebe promok do nytoczky, i soroczka pid nym promokla, i stoїsz ty, xytaєszsja agramatycznym pytaljnykom, jak skazav poet, pered golovnym vxodom do «Dytjaczogo svitu», pered bramoju cjogo durnuvatogo veletnja, narodženogo v najzolotiszi czasy imperiї, j ne znaєsz uže do ladu, czogo ty stoїsz, czogo cej doš i šo vid tebe xocze cej «Dytjaczý svit», czomu tak muczytj tvoju pereobtjaženu svidomistj samym tiljky faktom svogo isnuvannja, svoєї prysutnosti v centri Moskvy, nepodalik vid temnogo pam’jatnykovogo Dzeržynsjkogo, duže sxožogo na Don Kixota.

I godyna vže skoro szosta, a ty, fon F., use še ne znaєsz, czogo sjudy prýszov, i jakšo borotymesz cju problemku še z godynu, to vže nikudy jty i ne treba bude, bo vse na sviti zaczynjatj, i tak vyriszatjsja usi tvoї pekuczi problemy, prynajmni odna z nyx. Stoїsz, mov pam’jatnyk samomu sobi, pam’jatnyk p’janomu myslytelju z torboju v ruci, a navkolo more ljudej, jake navitj pid došem prodovžuє šosj prodavaty – žuvaczky, parfumy, plaši, czerevyky, pornografiju, pistolety, narkotyky – pid samym nosom v oteterilogo Dzeržynsjkogo, duže sxožogo na Don Kixota, vony xodjatj navkolo tebe i smykajutj tebe za rukavy, ci šyri nexytri judy iz zagadkovymy i prosvitlenymy rosijsjkymy duszamy.

Tym czasom podumky robysz pozdovžnij roztyn sebe samoju. Tys voczevydj, legsze zoseredytysja j dijty do suti. Otže, na samomu spodi maєsz pyvo. Litriv tak iz try-czotyry žovtogo kalamutnogo napoju, zvarenogo specialjno dlja proletariatu. Poverx njogo teplý i czervoný szar vyna. Tam zarodžujutjsja gorotvorczi procesy, ce vulkanni glybyny. Dali jde porivnjano vuzjký, zupynený desj na rivni seredyny stravoxodu, szar gorilky. Ce duže aktyvný promižok u sensi biologicnomu. V pevný moment vin može vyjavytysja katalizatorom velykyx onovljuvaljnpx tendencij. Ce, vlasne kažuczy, vybuxivka. Ponad gorilkoju, blyžcze do gorljanky, zaljagaє kaveen – «krjepkij vinogradný napitok». U razi vyveržennja ty fontanuvatymesz najpersze nym. Vin smerdjuczý i burý, jak nafta.

Otaka, v najzagaljniszyx rysax, cja sxema tvoєї vnutrisznjoї porožneczi. Pro krov ta vse insze poky šo movczymo.

Teper na czerzi odne pryєmne vidkryttja. Vyjavljaєtjsja, šo v «Zakusocznij» razom zi zdaczeju tobi u vlasnistj perejszla dvokopijczana moneta. A ce oznaczaє, šo z najblyžczogo avtomata slid podzvonyty do Kyryla, aby poperedyty jogo pro svoє možlyve spiznennja.

Cjogo razu nixto, zdaєtjsja, ne vidpovidaє. Nareszti czuєsz u sluxavci znajomý golos:

- E-e, Kyryle, ce ja, pryvit.

- Ojkej.

- Šo «ojkej», czort zabyraj? Ja dzvonju, ne czuєsz?

- Czuju, druže.

- Ja vže tut, na misci.

- Šo ty maєsz na uvazi?

- Ja kažu, šo prýszov! Ja prýszov, jasno? Prýszov i stoju! My ž domovljalysja tut, pid «Dytjaczym svitom», ni?- Pid «Dytjaczym svitom»? -Typa vidstani baczysz, jak zdyvovano pidskakujutj ugoru gajdamacjki Kyrylovi brovy. – Koly my pro ce domovljalysja? Šo ty kažesz, czolovicze? Šo z toboju vidbuvaєtjsja?- Zi mnoju vse okej, Kyryle. Xocz ja nedavno unyknuv pevnoї smerti. Sprava vtomu, šo vybuxnula «Zakusocznaja» na rozi Arbatu – ta sama, de ty kolysj pokazuvav meni ruxivsjku gazetu.

- Šo ty melesz? Tobi є pogano?

- Meni pogano. Meni duže pogano, Kyryle. Ja skladajusja z czotyrjox vnutrisznix rivniv.

- Czy ty mig by vse-taky sjudy pryїxaty? – U golosi jog vidverte zanepokoєnnja, šo mežuє z rozgublenistju. – My vže dokinczuєmo formuvannja perszogo czysla. Zatrymka є tiljky z-toboju. My dosytj nezle tut popracjuvaly: Omeljan Porfyrovycz Andrij, Ljuba…

- Kyryle, – perebyvaєsz jogo, – ty možesz Ljubu poklykaty do telefonu?

- Zaraz, – vidpovidaє pislja dejakogo vagannja. – Ale šo tobi є?

- Ja povynen їj skazaty šosj duže važlyve.

- Aljo, – czuєsz nevdovzi Ljubyn golos.

- Ljuba, – vymovljaєsz, namagajuczysj uklasty v ce slovo jakomoga biljsze nižnosti, vsu svoju nižnistj, usju nižnistj svitu.

- Ja sluxaju, tak, – Ljuba volodiє pikantnoju rosijsjkoju vymovoju, navitj jakšo govorytj po-ukraїnsjky.

- Ljuba, ja davno xotiv vam skazaty…

- Šo, šo vy xatily meni skazaty, pane Otta?…

- Šo vy meni szaleno podobaєtesj. Ja cilkom utratyv golovu czerez vaszi najkraši u sviti nogy… Dopustitj mene do nyx, Ljuba…

- Bože, šo ce, – vona smiєtjsja, – meni ce duže pryєmna czjuty, Otta, ale…

- Ne treba nijakyx «ale», ja vas proszu. Ljuba, – teplo vydyxaєsz її im’ja razom iz paxošamy kaveenu

- Šo z vamy, daragý? Ja nikoly b ne padumala…

- Podumajte, Ljuba, Lju-bo, Lju-bo-ve…

Vona znovu dešo nervovo smiєtjsja, czuєsz navitj pevnu sxvyljovanu suxistj v її golosi, ale v cej czas use obryvaєtjsja. Try xvylyny, vidvedeni na zv’jazok, mynuly.

Tak. Odne ty z’jasuvav toczno. Zustriczatysja z Kyrylom ty povynen buv u njogo vdoma. Eggo, pid «Dytjaczym svitom» ty stovbyczysz z jakoїsj inszoї pryczyny. Ale z jakoї, xotiv by ty znaty! Xiba pity spytatysja v Dzeržynsjkogo. U Zaliznogo Feliksa. Ni, v Zaliznogo Zigfrida. U Konrada Klausa Erixa Dzeržynsjkogo. Abo v Rajnera Anzelma Villibaljda Kirova. Abo u VoljfgangaTeodora Amadeja Lenina. Vin tut nepodalik, pid sklom, žyviszý od žyvyx.

Ale ot šo! Treba postaratysja zajty doseredyny, prolizty czerez pašeku cjogo czudovysjka i pobuvaty tam, u njogo v czerevi. Možlyvo, tam ty pro vse i zgadaєsz. Vystaczytj jakogosj neznacznogo njuansu, pobižnogo natjaku, viddalenoї asociaciї – j ty zgadaєsz use: czogo sjudy prypersja, navišo ce vse i jakogo xrina vzagali ty isnuєsz na sviti, p’jana potvoro z neznacznymy zdibnostjamy do rymuvannja. Tak šo – avanti, do pszodu i do vxodu, rozsztovxuj liktjamy vsju cju prymityvnu polietnicznu jurmu i propyxajsja v cej svit, cej žorstoký, tisný, nenormaljný, nervový, cyniczný dytjaczý vit! Adže, možlyvo, same tut, u cyx zalax, na cyx poverxax, u ci I x bezgluzdyx czergax za niczym, naszi dity vtraczajutj svoє dytynstvo. perestajutj buty ditjmy. Vyxodjatj zvidsy sformovanymy debilamy, prydatnymy tiljky dlja budivnyctva komunizmu czy realjnogo socializmu, czy jakyxosj podibnyx absurdnyx zanjatj.

Perszý poverx – ce igraszky. Tocznisze, vidsutnistj igraszok. Z usjogo možlyvogo asortymentu, z usjogo svitu czarivnyx fantazij, z usjogo paraleljnogo i kazkovogo pidnebessja isnuє tiljky skladaný paperový golub, jakym zabyti usi viddily. Tysjaczi, sotni tysjacz, miljjony skladanyx paperovyx golubiv! Cilý materyk paperovyx golubiv, zapakovanyx u syni korobky. Vse insze rozkupyly še pered revoljuciєju. I tiljky paperovi goluby isnujutj dlja togo, aby stvorjuvaty dlja inozemnyx rozvidnykiv iljuziju pryjavnogo tovaru j igraszkovogo dostatku. Golubi produkuє pevný tankový zavod. Ce suputnij vyrib. Okremi znevireni vidviduvaczi, maxnuvszy na vse rukoju, zvažujutjsja j kupujutj. I šaslyvi radjansjki dity, rozmazujuczy sljozy nevdovolennja po šokax, nesutj pid paxvamy litajuczyx paperovyx golubiv. Rozczaruvannja i vtraty, i skregit zubovný. Ale golubij na polycjax vid togo ne menszaє.

I de v nyx pak tualet, ga? Straszenno xoczetjsja zlyty vodu. Periodyczno trapljajutjsja vsiljaki absurdni vkazivnyky na ksztalt «1-j Artyllerýský proezd», ale tobi ne jdetjsja pro garmaty, xoczesz vystrelyty z czogosj inszogo zvyczajnym teplym strumenem, aby legsze zrobylosja na serci, aby vidrodytysja v cip neprolaznij zali, sered rozdratovanogo i pokirnogo natovpu. Mynaєsz jakisj porožni viddily, potim sekciju zubnyx šitok i gramplativok, perepovnenu paperovymy golubamy i smerdjuczymy gimnamy vsix sojuznyx respublik, vydanymy na firmi «Melodija», až osj – nareszti!

Nedvoznaczni dveri z literoju “M”. Namacuєsz u kyszeni dvadcjatj p’jatj kopijok. Xocza, jakby vony zažadaly sto karbovanciv, ty ne torguvavsja b ani sekundy. Babusja pry vxodi czulo prýmaє tvoju monetu. Moskovsjki babusi vmijutj spivczuvaty pyjakam. Vony nikoly ne svarjatjsja, ne vyczytujutj, vony prýmajutj pyjakiv jak danistj. Buty p’janym u Moskvi – ce vse odno, šo maty volossja dosytj poszyrenogo koljoru. Xiba možna dokorjaty ljudyni za kolir її volossja? Mabutj, ni.

Proxodysz u pisuar, obkladený starovynnymy, možlyvo, navitj antycznymy, kaxljamy, i mymovoli zvertaєsz uvagu na respektabeljno vdjagnutogo syvijuczogo dobrodija, šo prosto stoїtj sobi ta j kurytj. Xudorljavý pivdenný typ rokiv na szistdesjat-kostjum sydytj bezdoganno, kravatka z lyskuczoju broszkoju zolotý zub, zasmagle oblyczczja – jakýsj azer abo ara, abo j cygan. Provodžaє tebe dosytj masnym pogljadom. Šosj ostannim czasom zabagato gomikiv rozvelosja – czujutj, pevno, prýdeszni zminy k zakonodavstvi i vse vidvertisze vyjavljajutj svoї oryginaljni naxyly Torbeїu zakydaєsz na plecze i poczynaєsz borotjbu iz «blyskavkoju» dešo zamerzlymy na doši rukamy. U taku mytj golovne buty spokijnym i ne prýmaty bažane za dijsne. Prykro bulo b poterpity porazku vže tut, bilja samoї mety. Tomu kožen tvij rux pidkresleno zoseredžený, vyvažený i samozaglyblennja…

Use ce tryvalo dosytj dovgo, ale spravdi pryneslo tobi more zadovolennja. Tjagnesz «blyskavku» i nezaležno jdesz povz synijuczogo djadeczka z netradycijnymy zvyczkamy. Vytrišyvsja na tebe dosytj naxabno, še j posmixaєtjsja kutykamy vust. Ne na togo natrapyv, szanovný! Tut koby z usima babamy daty radu! Daremno pragnesz spokusyty mene svoїm zolotym zubom. Czao, starý!

Vyjavljaєtjsja, poczynaty slid bulo z tualetu. Bo pislja jogo vidvidyn nastalo dyvovyžne projasninnja, i ty raptovo zgadav pro druziv, pro їxnix ditej i pro te, czogo prýszov sjudy. Vyxodysz u zalu i baczysz sytuaciju jasno, mov na doloni. Tož poky ne pizno varto kupyty kiljkox paperovyx golubiv. Ce єdyne, šo možna zrobyty dlja tvoїx druziv ta їxnix malenjkyx garnyx ditoczok. Zresztoju, ne taký uže j kepsjký podarunok – symvol myru i Svjatogo Duxa. Use-taky ne tank i ne avtomat czy jakasj insza militarna durnycja.

Sjagaєsz do torby po gamanecj. Є u tvoїj velykij torbi taka biczna kyszenja. Ale gamancja v nij nema. Šo ž, spokijno, fon F. Samo soboju zrozumilo, šo gamanecj ne v bicznij kyszeni, a vseredyni. Zvyczajno, ty poklav jogo tudy, zaplatyvszy za їdlo v «Zakusocznij». Staєsz na odne kolino i rozkryvaєsz torbu. Dovgo i vperto szukaєsz u pij gamancja. Ale znaxodysz tiljky šosj velyke i plaske, zagornute v gazetu «Lyteraturnaja Rossyja». Jakasj rybyna z vusamy. Som! Zvidkilja vin tut uzjavsja, xto meni skaže?

Šo ž, rybyna ce dobre. Ale de gamanecj? Kudy vin zapropav, czort zabyraj! Tam ne tak uže j bagato groszej, ale vony vsi tam. Usi tvoї babuli. Do togo ž, aviakvytok dodomu, adže za pivmisjacja tobi nazavsze povertatysj dodomu, i ty vystojav czotyry z polovynoju godyny v czerzi za otym kvytkom.

Še raz peredyvysja torbu, neboženjku. I ty poczynaєsz porpatysja v її porožneczi, v pašeci u soma, zalazyty rukoju v usi viddily, pidviddily, sekciї, kyszeni. A tym czasom z dverej tualetu vyxodytj syvijuczý dobrodij z broszkoju. Na mytj vaszi pogljady peretynajutjsja. Zabaczyvszy tebe, vin kruto, na vysokyx pidborax povertaє pravorucz i znykaє u dverjax bicznogo vyxodu.

Osj šo taks zipsovana postmodernistyczna svidomistj! fon F.! Prýnjaty za gomika kyszenjkovogo zlodija, starogo vytonczeno: o arystokrata, virtuoza svoєї spravy! Bezpereczno, to vin sjagnuv rukoju do tvoєї torbegy, poky ty nasolodžuvavsja procesom seczovydilennja. I teper, durnju, maєsz liczeni sekundy na rozdumy. Szvydsze lovyty odnogo z tutesznix mentiv, mobilizuvaty їx usix na rozszuky, ogolosyty po radio vsesojuznu gonytvu, vvimknuty syrenu, zibraty najkrašyx kryminalistiv i vdatysja do poslug fotorobota! Ale postryvaj, druže, ne metuszysja. U tvoєmu legkovažnomu stani nadto ryzykovane szukaty sobi prybicznykiv sered miliciї. Cja prygoda može zakinczytysja udaramy po nyrkax-peczinkax i xolodnym duszem. A ty ljubysz tiljky garjaczi duszi, do togo ž po samu zav’jazku namoksja nyni pid usima došamy Moskvy.

Kydaєszsja u toj samý vyxid, u jakomu šojno znyk cygansjký baron. Ce sxodova klitka, i vona maє sxody dogory, ale j maє sxody donyzu – v pidvaly «Dytjaczogo sviczu». Navrjad czy vin piszov uszi i, bo Ido jomu tam robyty, v otyx ponuryx pidvalax, komu vin gam potriben? Zvyczajno, vin mig utikaty tiljky vgoru – zagubytysja desj na gorisznix poverxax, sered manekeniv, szkiljnyx uniform. paljt, sztaniv i czerevykiv, jakyx, šopravda, vže davno nemaє Voczevydj, usi goriszni poverxy tak samo zabyti paperovym golubom. Zloczynecj mig zaxovatysja v odnij z golubynyx zgraj. Otže, vin bezpereczno piszov nagoru.

Tomu ty intuїtyvno zbigaєsz unyz. Kiljka sxodovyx marsziv, jakisj dveri z kolodkamy, javno zaczyneni, dovgý vuzjký korydor. osvitlený єdynoju žarivkoju pry vxodi. Ani duszi žyvoї, jak pa tretij denj tvorennja. I vodnoczas vidczuttja take, niby xtosj tut s. xtosj dyxaє potaєmno v cij napivtemrjavi, za odnymy z dverej. ( li I zaczaїtysja i czekaty. Ce єdyný szans. Czekaty, až poky ne zaczynjatj use na sviti. Jakšo vin desj tut, to nevdovzi obov’jazkovo zaxocze výty.

Sidaєsz za velykoju metalevoju taczkoju z napysom na borti «Obuvnoj otdel» kryvymy czornymy literamy. Prysluxaєszsja, ale czuєsz tiljky vidgomin pryreczenogo kramnycznogo žytija nagori. Možna bulo by pozyczyty groszvu, skažimo, v Kyryla, ale teper vin na tebe obražený, do togo ž ty nagovoryv po telefonu kupu neprystojnostej jogo družyni pro її, seredni, zresztoju, nogy. I golovne – jak teper rozdobuty kvytok dodomu. Adže їx davno nemaє – ty vpevnený.

Zalyszaєtjsja zimknuty oczi j potyxenjku skonaty tut, pid ociєju taczkoju. Ty, šo mrijav podorožuvaty j pysaty nezbagnenni pronyzlyvi rjadky, prokydatysj u Veneciї j ljagaty spaty v Єrusalymi, ty, šo xotiv obicjaty vsix ljudej svitu i koxaty vsi žinok svitu, ty. blaznju, šo stavyvsja do žyttja, jak do pljašky micnogo kosztovnogo napoju, pomyraj teper tut u nevidanni, neopiznanym tilom u vogkomu svetri. Tyxa sljoza skotylasja tvoєju šokoju. Ne czekajte mene, o ti, šo czekaєte, ne prýdu vže do vasj

Nevdovzi cju budivlju zaczynjatj. Nastane bezmežna nicz V strasznomu pidzemelli. Potim bude še cila nedilja, a potim znovu nicz. U ponedilok tebe znajdutj tut, bilja taczky, zakocjublogo Šopravda, koly rozumno rozporjadytysja somom, to možna protjagnuty i z tyždenj. Vodu takož možna de-nebudj znajty, u tyx že tualetax, napryklad. Use vygljadaє ne zovsim beznadijno Ty vse-taky vystežysz jogo, pidlogo zlodijaku, i, vidibravszy svij ridný gamanecj, poїdesz nazad u gurtožytok – pomytysja v duszi pogolytysja, z’їsty šo-nebudj na snidanok. Uveczeri možna bude pity do Malogo zalu konservatoriї na «Rekviєm» Mocarta. Pid blagodatnym vplyvom jogo neljudsjkoї muzyky poczaty vreszti snip roman u virszax. Otrymaty za njogo dovicznu stypendiju vid Jogo Korolivsjkoї Mylosti j pustytysja v navkolosvitnju podorož…

Plyn tvoїx dumok pereryvajutj kroky, šo nablyžajutjsja z boku korydoru. Xtosj tam use-taky buv! Napružuєszsja, pacze lucznyk za mytj pered postrilom. Rvuczko pidvodyszsja z-za taczky, malo ne vtratyvszy pry cjomu rivnovagu. Pyty mensze treba. Pry vyxodi z korydoru, jakraz pid žarivkoju, baczysz spalax znajomoї broszky. Vin!

Zastupaєsz jomu szljax.

- Viddaj, – kažesz bezkompromisnym golosom.

- Szto ty, maljczik? – znyzuє pleczyma zlodijsjký baron. – Mnogo vypil, da?

Pidijty na dva-try kroky blyžcze. Todi možna bude distaty jogo pogoju. Byty po jajcjax i tiljky po nyx – ce žorstoko, ale pevno. Torba v ruci troxy zavažatyme, ale j її možna bude vykorystaty – dosytj cupka, iz žorstkogo zaminnyka szkiry.

- Viddaj, – povtorjuєsz metalevo, zrobyvszy kiljka krokiv upered.

Viї I sjagaє do kyszeni. Ce vže girsze. Cjogo ty ne peredbaczyv. Ale vstygaєsz kopnuty jogo po ruci, i gazový balonczyk vidlitaє daleko vbik. Vin kydaєtjsja nazad – u temravu korydoru. Teper tiljky nogy pomožutj tobi, fon F., p’jani, ale dosytj dovgi nogy, stomleni nogy molodogo poeta. I tak poczynaєtjsja cja gonytva…

Odni z dverej – lybonj, czy ne ostanni – vyjavylysja nezaczynenymy. Todi znovu buly sxody, kruti sxody kudysj unyz, majže niczym ne osvitleni, koly ne braty do uvagy czervonuvati svitelka z jakojusj sygnalizaciєju czy tomu podibnoju bidoju. Vin big metriv za p’jatj pered toboju, vidverto tjažko dyxajuczy. Ale czopi nijak ne vdavalosja skorotyty vidstanj. Ty, voczevydj, nabagato girsze vid njogo baczysz u temrjavi, tomu zmuszený buv postijno prygaljmovuvaty i zamalym ne obmacuvaty poszerxli murovani vystupy stin na krutyx povorotax. Do togo ž tvoja kutasta velyczezna torbega ne zavždy plavno vpysuvalasja u szyrynu sxodovoї klitky.

Mymovoli tobi zgadalosja, šo spravžni kyszenjkovi zlodiї – ci koroli najtonszogo remesla – jak pravylo, dijutj pevnymy ugrupovannjamy. I tvij utikacz, cilkom možlyvo, zatjaguє tebe v jakusj žaxlyvu pastku, v bandytsjke ligvo, de їx bude bezlicz proty tebe odnogo. Cja dumka vyklykala vse gostriszi boli v peczinci ta vse vidcutniszý brak povitrja v legenjax. Xotilosja zupynytysja i, pljunuvszy pa vse, poležaty de-nebudj.

Na šastja, sxody vreszti skinczylysja. Unyzu znovu buv jakýsj korydor, na cej raz znaczno szyrszý, ale cilkom ne osvitlenym. Dovelosja znovu spoviljnyty big, adže v takij pitjmi duže prosi o naporotysja pa pidnižku, palycju, kastet, zustriczný kulak. Tym biljsze, šo krokiv utikacza vže ne czuty bulo. Desj vin tjažko vidsapuvavsja tam, poperedu.

- Gej, starý! – kryknuv ty, zupynyvszysj i dolajuczy zaduxu.

- Davaj pogovorymo!

- Mudak! – vidpoviv vin na ce, poxrypujuczy legenjamy. – Mudak i fraєr!

- My z toboju zadaleko zajszly, djeda, – poczav ty jakomoga tverdisze. – U tvoєmu padljuczomu vici nedobre tak gucykaty…

- Czo, nu czo ty privjazalsja, czo priє(…)sja, mudak ty, kalєka? – vidpovidav na ce baron.

- Zatkajsja i sluxaj! Aj xsv e propozyszn. Zabyraj sobi vsi groszi…

- Kakiє groszi, kakiє groszi, o czom szepczesz, synok? – zalopotav vin.

- Zabyraj sobi vsi groszi z ukradenogo v mene gamancja. – prodovžuvav ty.

- Kakova gamanca, szoty gonisz? – trymavsja baron.

- Zabyraj sobi vsi groszi z ukradenogo v mene u tualeti gamancja, ty. zresztoju, czesno їx nabigav. Ale viddaj meni kvytok, mij aviakvytok, viddaj meni kvytok z moїm prizvyšem. Tam moє prizvyše, siczesz? Jaka tobi z njogo korystj, djeda? Tam moє prizvyše jasi ju tobi, ty, x(…) temný!

- Nje-a.

- Czomu, pojasny meni, ty, konju cygansjký?

- Bo ja zdam єvo v ljubuju kasu i groszi poluczu, – cyniczno pojasnyv baron.

- Malo tobi, padlo, tyx groszej, šo v gamanci? – zdyvuvavsja ty.

- Szo ty, maljczik, jakyx groszej, szto ty, obkurilsja, szto li? – znovu poviv vin svoju prymityvnu gru.

Ty zrobyv kiljka oberežnyx krokiv upered, na jogo golos. I vidrazu ž poczuv, šo vin takož zruszyv iz miscja.

- Stij, djeda! – sprobuvav ty nový variant porozuminnja. – My ž. napevno, svoї. Ty zvidky budesz, ga?- Z Bєloj Cerkvi, maljczik. To єstj, z Kryvogo Roga. To єstj, naoborot, – iz Szepetovki, sztat Kaszmir, provincija Pendžab… I nikakoj ty mne nje svoj, tlja benderovsjkaja!…Ty rynuv na zlamanu golovu vpered. Vin use-taky cjogo ne spodivavsja. Ale vstyg vyslyznuty vže majže z ruk tobi. Vy znovu pobigly – szaleno molotjaczy nogamy po jakijsj bytij cegli, po ulamkax drotiv i zalizjaczczja, po vsjomu, šo bulo naczebto pidlogoju cjogo pidozrilogo miscja. Rozmaxujuczy torboju, nacze prašeju, ty namagavsja zaczepyty jogo za pidboriddja abo szýu.Zresztoju, za odnym iz povorotiv ce tobi z bidoju vdalosja. Vykorystovujuczy torbu zamistj laso, ty poczav tjagnuty jogo do sebe. Vin xarczav i vpyravsja, ljuto xvycajucys nogamy, vodnoczas rukamy namagajuczysj vidderty tvoju dosytj nepryєmnu torbegu vid szyї. Jakoїsj myti jomu vdalosja boljacze kopnuty tebe v kolino. Padajuczy, ty potjagnuv jogo za soboju, ale same v cju mytj vin vyvernuv golovu z-pid ruczok tvoєї torby j znovu stav viljnym.

Troxy povagavszysj, czy dobyvaty tebe, ležaczogo i stognuczogo tuї, na cij bytij cegli, czy po-baronsjky pity getj z vysoko pidnjatoju golovoju, vin vybrav ostannje.

- Mudak ty i fraєr, – skazav niby na prošannja, vidijszovszy, šopravda, na dejaku bezpecznu vidstanj.

Todi prezuxvalo vytjagnuv z kyszeni tvij gamanecj i, prysviczujuczy svoєju fosforescentnoju broszkoju, poraxuvav usi groszi.

- Maluvato, – skazav niby sam do sebe. – Bєdno živosz, synok, da? Aga, bilet! – I, gljanuvszy na cipu kvytka, voczevydj, lyszyvsja zadovolený.

- Poka! – maxnuv tobi rukoju i, poblyskujuczy broszkoju, vpevneno piszov tudy, zvidky vy šojno nadbigly, sebto na vyxid. majuczy, pevno, nadiju vstygnuty vczasno vybratysa z cjogo «Dytjaczogo svitu», czy de vy tam uže opynylysja.

Ty skregotav zubamy, naraz vidczuvszy vse: šo kolino rozpuxaє z szalenoju szvydkistju, šo temperatura znovu pidvyšylasja j tebe poczynaє ljuto morozyty, šo alkogolj vyvitrjuєtjsja j nevdovzi navitj vin ne pomagatyme.

- Ja xvorý i poranený, – promovyv ty u korydornu temrjavu.

I poczuv, jak zvidty, z temrjavy, regotnuv tvij supernyk. Vin uže vidijszov dosytj daleko. Jogo smix robyvsja dedali nestrymniszym i durnuvatiszym. Boževiljni splesky cjogo smixu drativlyvo nalitaly na tebe, ležaczogo. I ty, dolajuczy vse, popovz jomu vslid. Byta cegla z ulamkamy drotiv voruszylasja pid tvoїm žyvotom. Smixu dedali biljszalo, vin perepovnjuvav korydor, vylyvavsja z njogo v jakisj biczni proxody, vin lunav use znušaljnisze j peremožnisze. Smix buv takym, šo lysze zarady njogo varto bulo uxajdykaty starogo blaznja. Smix buv rozkotystý. Zdavalosja. nišo j nikoly ne potrafytj jogo zupynyty. Ce buv ne prosto smix. Ce bula styxija…

Jaka znenacjka urvalasja neljudsjkym zojkom. Posered zaduszlyvogo, tisnogo regotu raptom narodyvsja nesamovytý kryk. Možlyvo, tak kryczatj tvaryny, naporovszys na niž. Možlyvo. tak kryczytj vidrubana svynjacza golova.

Ty vreszti zmig pidvestysja. A kryk ne všuxav, i ty pobriv na njogo, szkutyljgajuczy i spljovujuczy, a kryk nabuvav jakyxosj I junyx jakostej – šorazu biljsze žaxittja j vidczaju bulo v njomu. Vin pi pro šo ne prosyv, bo vže ni v šo ne viryv, toj kryk.

Stanovyše j spravdi vygljadalo beznadijnym. Ty zrozumiv ce. koly metriv za trydcat nadybav na rozzjavlený u pidlozi ljuk. z glybyn jakogo j vozzvax tvij nešasný baron. Bezpereczno, vin upav sjudy, nadmiru zaregotavszysj i navitj ne dyvljaczysj pid nogy. šo bulo fataljnoju pomylkoju. Zaraz vin z ostannix syl vysiv, uxopyvszysj za poržavili ulamky armatury na glybyni desj tak dvox metriv pid poverxneju ljuka, ponad burxlyvym i vkraj smerdjuczym potokom kanalizaciї, pro šo svidczyv lysze blysk jogo zolotogo zuba, šo nevgasymo goriv u rozzjavlenij volajuczij pašeci. Namagavsja drjapatysja vgoru, ale tjažki bagovynni vody ne vidpuskaly jogo, zagruzlogo vže po pojas.

Znyzu vin pobaczyv tebe, sxylenogo czornym syluetom nad jo jamoju, i perestav verešaty.

- Synok, vytaši menja, – poprosyv zaxryplym golosom.

- Navrjad czy šo z togo výde, starý, – zapevnyv ty jogo. vydno, rozczaruvav svoєju vidpoviddju.

- Synok, nu ne podyxatj že mne, a? V gamne, synok? A? -» perejszov vin do blaganj.

- U vsjakogo svoja dolja, – zitxnuv ty.

- I svij szljax szyroký, – dodav vin. – Pamagi, slysz, zemljaczok, vytaši menja, – vse ž jomu dovodylosja dobrjacze napružuvaty golosovi zv’jazky, aby perekryczaty vyruvanna straxitlyvyx vod pid soboju.

- I jak by ja, po-tvoєmu, mav ce zrobyty? – pocikavyvsja ty, šob troxy jogo zbadoryty pered smertju.

- Ty spustisj, budj dobr, sjuda niže, czuєsz, von po trubє, togda dostanesz rukoj moju ruku, ponjal? – govoryty jomu bulo dedali važcze, raz u raz dovodylosja vyplovuvaty jakisj kanalizacijni zgustky, ale vin še poblyskuvav zolotym zubom.

- Ja, napevno, same tak i zrobyv by, strýku, ale czogosj kolino duže rozbolilosja, – znovu rozczaruvav ty jogo.

- Nu, izvini, nu, brosj ty szutitj, zemєlja, nu, daj ruku, slysz?

- Ne dam, – tverdo poobicjav ty. – Budesz u pekli – peredavaj vitannja. A ja vse-taky pidu zvidsy. Nadto vže smerdytj!

I demonstratyvno, xocz vin, pevno, j ne baczytj, zatykaєsz nosa. A vin znovu beretjsja za kryk, bo šo jomu lyszaєtjsja, i porynaє vse glybsze j smerteljnisze v buri, tjmjani, žaxni, tepli moskovsjki vidxody.

I ty viddaljaєszsja vid ljuka i tulyszsja do vogkoї stiny korydoru, bo ledve stoїsz na nogax i czuty ne možesz cjogo kryku, a vid smorodu zabylo tobi dux, i ty ledj ne placesz, bo taky szkoda tobi starogo skurvogo syna. I z ostannimy jogo volannjamy, zaklynannjamy j zaxlynannjamy gasne tvoja nadija povernuty sobi bodaj aviakvytok…

Vin borjukavsja še xvylyny zo try. Dosytj syljnym vyjavyvsja. Ale vreszti taky vidpustyv, rozczepyv zsudomleni paljci i kovznuv unyz, i obijnjaly jogo vody do duszi jogo, i vse zatyxlo v temnim pidvali Moskvy, i tiljky ty, fon F., u njomu lyszyvsja, rozmirkovujuczy pro te, czy є xocz kraplja tvoєї provyny v jogo peredczasnij smerti, czy povynen buv ty, ryzykujuczy soboju, vse-taky vrjatuvaty jogo arystokratyczne zlodijsjke tilo. I pro te, šo kolysj, vyczyšajuczy zabyti lajnom protoky misjkoї moskovsjkoї kanalizaciї, brygada limity u kysnevyx maskax obov’jazkovo vyporpaє z namulu jakusj broszku abo zolotý zub, abo gamanecj – napivzitlilý, rozbuxlý, povný usiljakoї dribnoї gydoty.

Ale teper ty opynyvsja v cij diri cilkom samotnim. Ty, fon F še j sam dostotu ne rozumiєsz, v jaku nevylaznu pastku potrapyv, neboženjku. Bo zdavalosj tobi, šo virnym szljaxom kuljgaєsz tovaryszu, a vyjavylosj – ni. Ne toj ce buv korydor, I vsi dveri n njomu ne ti. I vsi dveri v njomu zaczyneni, i vsi stiny zamurovani. I daleki odna vid odnoї tjmjani žarivky ne nadto dopomagajutj – pi. szvydsze isnujutj lysze dlja togo, šob ty, bevzju, czas vid czasu peresvidczuvavsja – vyxodu nema.

Tym biljsze, šo vže davno po sjomij, sebto ce gromaddja nad toboju, cej «Dytjaczý svit» zaczyneno až do ponedilka, i xodytj po njomu lysze dvoє-troє sumnyx militoniv, neczutnyx, nacze pryvydy, šo oxoronjajutj prostir z paperovymy golubamy. I navitj jakšo vydertysja nagoru, i navitj jakšo znajty zvidsy vyxid, – use odno dovedetjsja buty zatrymanym i dopytuvanym, a potim, czogo dobrogo, še j kopanym, peczinkovanym, popidrebrjuvanym tošo.

Tož isnuє v tebe, ljubý fon F., až dva varianty. Perszý poljagaє v tomu, šob jakymosj dyvom dožyty u cij temrjavi do ponedilka, poperednjo vse-taky rozszukavszy toj kljatý vyxid, bilja jakogo zaczaїtysja. I zranku v ponedilok prespokijno vyguljknuty sobi z njogo, nasvystujuczy, ta j pity getj (u gurtožytok do Kyryla, do Gali, v Malý zal konservatoriї, v pyvbar na Fonvizina – dali poczynaєtjsja cila bezlicz pidvariantiv). Drugý gruntuєtjsja na vyznanni borotjby jako sensu žyttja. Drugý variant – ce napoleglyve j vysnažlyve szukannja tretjogo variantu, sebto jakoїsj nevidomoї tobi možlyvosti vybratysja, pi, vybabratysja zvidsy.

Ne vagajuczysj, obyraєsz drugý, p’jane odoroblo. Bo šo tobi še zalyszaєtjsja, jak ne bezpidstavni spodivanky na czudový porjatunok? I tomu pragnesz buty xolodnym, zaliznym ta racionaljnym Xocza, koly temperatura tvogo straždennogo tila sjagaє trydcjaty dev’jaty, ce majže nemožlyvo. Ale sprobuj, koxaný, sprobuj.

Otže. Isnuє pidval, v jakomu ja. Ce, možlyvo, jakisj rezervovi prymišennja magazynu «Dytjaczý svit» abo, skažimo, Kompotu deržavnoї bezpeky. Zresztoju, v gonytvi za bidolasznym cyganom. carstvo jomu pekeljne, mynulo stiljky czasu i prostoru, šo ce može buty, napryklad, XVI stolittja, epoxa Ivana Groznogo. Ce pidzemellja može zaljagaty pid czym zavgodno – pid Kremlivsjkoju stinoju, pid Uspensjkym soborom, pid Balszoj-teatrom, pid Centraljnym telegrafom, pid Golovnym posztamtom, pid gotelem «Metropolj», pid CUMom, pid GUMom czy pid budj-jakym inszym givnom.

Do reczi. Pogljad z toczky zoru kanalizaciї. Vona vyruє ne tak už j glyboko pidi mnoju. Pryczomu ce odne z magistraljnyx riczyš – ruslo, v jake zlyvajutjsja seredni ta mali kanalizacijni potoky, d^ šo še možna do cjogo dodaty? A niczogo. Bo kolysj meni radyly mudri ljudy vyvczyty sxemu moskovsjkoї kloaky – v žytti, jak i v literaturi, vse može znadobytysja, tym biljsze, ja xotiv opysaty її u svoєmu virszovanomu romani. Odnak linoši i postijna zajnjatistj žinoctvom pereszkodyly meni ce zrobyty. Z usjogo, šo stosuєtjsja kanalizacijnyx system, prygaduju lysze slovo «kolektor», xocza kolektory isnujutj i v bibliotecznij spravi. Zresztoju, budj-jaka biblioteka – ce velyka (biljsza czy mensza) kanalizacija ljudsjkogo duxu. Vyznaczennja, jake varto zapam’jataty dlja svoєї majbutnjoї Nobelivsjkoї lekciї.

Gej, fon F… kretyne, pro jaku Nobelivsjku lekciju ty zaraz tryndysz, pro jaku Nobelivsjku lekciju, golube? Ty sydysz pid zemleju, p’janý, xvorý, obdertý, z rozbytym kolinom, bez groszej, bez aviakvytka, ty ne znaєsz, jak zvidsy vybratysja i czy vzagali zvidsy možna jakosj vybratysja, ty na meži buttja j nebuttja, fon F., i ce ne žarty, ale ty, zamistj togo, šoby potroxu pryzvyczajuvaty sebe do najgirszogo j nalasztovuvatysj na vyzvolyteljku smertj, poczynaєsz ni silo ni vpalo pryzvycajuvaty sebe do najkrašogo i nalasztovuvatysj na Nobelivsjku premiju. Girko posmijatysja z tebe, blaznja, ta j vže!

Postryvajte, druzi, ne kvaptesja nadryvaty puza vid smixu. Odyn tut šojno poregotav sobi dosxoczu. Znaєte, czym vono skinczylosja. Tomu ne radžu. A šo stosuєtjsja bezpidstavnyx, jak vy kažete, mrij pro Nobelivsjku premiju, to ce lyszenj tak, dlja samozbadjorinnja. Adže її prysudžujutj tiljky žyvym. Tomu, šob vyžyty, muszu pro neї dumaty. Bo mertvi otrymujutj jakusj inszu premiju – vid Boga. Mertvi soromu ne majutj. Mertvym te vse do odnogo miscja. Mertvym ne bolytj. Mertvi bdžoly ne gudutj. A ja še xoczu gudity, moї ljubi, moї zoloti.

Šo ž, koxaný fon F., ty dosytj perekonlyvo, jak pa tvoju p’janu golovu, vyklav svoї napivusvidomleni poryvannja. Cikavo bude posposterigaty za toboju dali. Bitte, zetcen zi fort, majn szatc!

Sprobuju, szanovni moї vnutriszni golosy. Pomyslymo teper z toczky zoru metropolitenu. Vin zavždy pryvabljuvav mene svoєju dykoju apokaliptycznistju. U takyx vagonax ja vozyv by grisznykiv do pekla. Use – poczynajuczy vid propusknyx turniketiv, šo žaxajutj svoїm metalevym avtomatyzmom, vid neskinczennyx esxatologicznyx eskalatoriv iz zafiksovanymy postatjamy katatonikiv abo viczno utikajuczymy syluetamy paranoїkiv, do samyx pidzemnyx potjagiv, šo vyryvajutjsja zvidkiljasj iz temrjavy, ljaczno galjmujutj na stancijax z bandytsjkymy imenamy, šob za pivxvylyny znovu rvonuty kudysj u nicz, zašemyvszy dveryma czyїsj nevezuczi ruky, zadnyci, golovy.

Tak ot, metropoliten tež maє buty desj poblyzu. Za vsima moїmy prypušennjamy, ja perebuvaju pomiž stancijamy «Dzeržynsjkaja» ta «Prospekt Marksa» (nu j, do reczi, kompanijka! Ale šo porobysz – pastka totalitarnogo mynulogo, tut majže vsi vony taki). I budj-jaki z nastupnyx dverej, šo trapljatjsja meni na szljaxu, možutj vidcynytysa prosto na stanciju metro. Abo na koliju. Cikavo, v jakomu spivvidnoszenni za rivnjamy roztaszuvannja perebuvajutj u Moskvi metro ta kanalizacija? Šo vid czogo vyše? Czy vony utvorjujutj jakesj єdyne j nepodiljne cile? Bo Impersjki arxitektory poljubljaly vsiljaki taki sztuczky. Kažutj, niby tug e- cile vidgalužennja metro, šo bulo pryznaczene tiljky/dlja Stalina, їzdy n sobi nym u m’jakomu puljmanivsjkomu vagoni, a po obydva boky vid koliї buly roztaszovani kativni zi skljanymy stinamy. Z vikna svogo kupe velyký fantazer myluvavsja tym, jak czavyly jajcja jogo konkurentam v ljubovi do leninizmu. Ce taєmne vidgalužennja metro ne zobražene na žodnij z dostupnyx prostomu ljudovi sxem. Usi vdajutj, niby jogo j nemaє.

Pryznajsja šyro, fon F., oce ty šojno sam use vygadav! Kolija metro, jakoju vozyly Stalina! Kativni z prozorymy stinamy! A bananovyx plantacij dlja verxivky czeka ne bulo? A garemiv z dvanadcjatylitnimy naložnycjamy dlja truxljavoї kremlivsjkoї elity? Basejniv, garaživ, restoraniv, aerodromiv? Sosnovyx lisiv dlja proguljanok pa finsjkyx lyžax? Akvariumiv z deljfinamy j krokodylamy dlja serdecznoї vtixy starenjkyx voєnaczaljnykiv? N e bulo?

Use bulo, druzi. Imperija mogla vse. Tut panuє aura czogosj sekretnogo, zaboronenogo. Tut poxovano miljjony zloczyniv Usi ci zanedbani korydory majutj velyke strategicne znaczennja. UI Iyx vykovuvalysj najguczniszi peremogy. Ce katakomby, z jakyx imperija výszla i v jaki vona povernetjsja, koly stemniє. Tomu tut povynni buty cili mista, a ne tiljky garemy czy kativni. Sxovyša dlja nezliczennyx partijnyx vneskiv. Možlyvo, jakšo potjagnuty za on toj ogryzok drotu, vidkryєtjsja peczera z diamantamy dlja dyktatury proletariatu. Abo nespodivano zletytj u povitrja, pu, napryklad, jake-nebudj misto Maastrixt. Bo imperija mogla vse. Ta j zaraz može.

Ot vy z mene laxaєte, gluzuєte, a ja šojno nadybav jakisj bronjovani dveri, kotri vidxylylysja sami soboju. Todi ja stupyv dvadcjatj sxodynok unyz i znajszov tam iše odni dveri – udviczi masyvniszi, z jakymosj až biblijnym napysom: «PREŽDE CZEM OTKRYTJ DANNUJU DVERJ, – UBEDISJ, CZTO ZAKRYTA DVERJ PREDYDUŠAJA!!!» Otož ja, dolajuczy bilj u kolini, znovu musy» szkutyljgaty dvadcjatjma sxodynkamy vgoru, aby peresvidczytysja Dveri buly vidczyneni. Polegszeno zitxnuvszy, ja znovu spovz unyz i nalig na oti monumentaljni, nyžni, z napysom.

Peredi mnoju ležav tunelj. Spravžnij tunelj metro, z rejkamy ta poodynokymy lixtarykamy. I ja zradilo strybnuv u njogo vtiszený tym, šo vse-taky spromigsja znajty vyxid iz prokljatušoї pastky. Ale bidne moє kolino toї ž myti dalo znaty pro sebe tysjaczeju koljuczyx golok, do togo ž, otjamyvszysja vže na rejkax ja zrozumiv, šo sporov nesosvitennu durnycju.

Bo ty taky durenj, fon F., xocz i veljmy talanovytý poet. Ot ujavy sobi, šo zaraz na najblyžczu vid tebe stanciju prybuvaє strimký metropolitenivsjký poїzd. Dveri vagoniv xyžo vidczynjajutjsja. Pederastyczný golos magnitofonnogo zapysu povidomljaє: «Stancija «Zal(…)ynskaja». Oberežno, dveri zaczynjajutjsja! Nastupna stancija – «Ploša Bydlova»! I dveri spravdi zaczynjajutjsja, i poїzd ruszaє, i nabyraє svoju perszu pidzemnu szvydkistj i, roztynajuczy temrjavu tunelju dvoma nadpotužnymy prožektoramy, maszynist raptom baczytj poperedu, na rejkax, jakusj absurdnu szkutyljgajuczu postatj z velykoju torboju v ruci. «Šo za j(…) tvoju mat?!» – tiljky j vstygaє podumaty maszynist, jak vid tebe, jolope, vže zalyszajutsa sami rozmazani po rejkax kyszky… A maszynist vyriszuє, šo ty jomu, pevno, prymaryvsja z poxmillja i, nasvystujuczy «nes?pmnesoljnaranu», uspiszno žene siklo maxynu dali – do stanciї «Ploša Bydlova». Podobaєtjsja tobi taka scena, fon F.?

A jak ne podobaєtjsja, to jakogo ž ty xrina strybav sjudy? Adže vydertysja z dna moskovsjkogo tunelju metro majže nemožlyvo. Zalyszaєtjsja tobi єdyný nepevný szans: viryty v tymczasovu zatrymku ruxu poїzdiv u zv’jazku z p’jatyxvylynnym poperedžuvaljnym strajkom i bigty, bigty, šo є syly gnaty, vykynuvszy k bisovij mami z golovy boljucze kolino, dertysja do nastupnoї stanciї, xocz by jak vona tam nazyvalasja. Šob ustygnuty do osvitlenogo j ljudnogo peronu, persz niž pronesetsa po tvoїx rebrax bezžaljna kolisnycja progresu (xe-xe, syljno skazano?!). I, jakšo ce tobi vdastjsja, u šo my ne virymo, to, možlyvo, tam, na stanciї, jakisj dobrjaky vytjagnutj tebe, vidxodjatj naszatyrnym spyrtom, «klavszy na proxolodný cement pid marmurovu KOLONU. I vyklyczutj postovogo musora Golosraczenka, i toj zabere tebe, prymirom, do vytvereznyka, de bude xolodna voda, de bude baї a I o ni v czomu ne vynnyx mužczyn i de na zapytannja «misce roboty ty zmožesz vidpovisty xiba šo «kanceljarija pana Boga»… j

I ty naljagaєsz na nogy, fon F., poczynaєsz bigty, xocza šomyti tobi zdaєtjsja, niby czuєsz fataljný gurkit za spynoju abo šo vže slipljatj tebe ubyvczi zustriczni prožektory, tomu stomleni tvoї nogy až pidkoszujutjsja. Lajf in ze fest lajn, jak kažutj naszi bratove amerykanci. Big zarady žyttja. Jakšo ce nemiczne perevaljuvannja možna nazvaty bigom. Jakšo ce gydotne merzenne isnuvannja možna nazvaty žyttjam. A pravyljnisze bude skazaty tak: nemiczne zasapane perevaljuvannja zarady gydotnogo merzennogo isnuvannja.

Tož, koly ty znenacjka czuєsz suxe, mov postril «Stoj! Ruky vverx!», i zupynjaєszsja, pidnjavszy nad golovoju obydvi ruky, a z nymy j torbu, to navitj vidczuvaєsz czymale polegszennja…

Osj vony stojatj pa rejkax pered toboju i obmacujutj tebe, rižutj tebe lixtarjamy, їx malo, їx, možlyvo, tiljky p’jatero. Ale šo vdaєtjsja tobi pomityty krizj bezžaljne svitlo – ce їxnju nadzvyczajnu, pozbavlenu zdorovogo gluzdu ozbroєnistj. Bo v kožnogo pry sobi jak ne vognemet czy ruczný kulemet, pid jakym desjatj rokiv tomu ty sam ugynavsja na marszax u legendarnij caryci-pixoti, to prynajmni para bezvidmovnyx akaesiv. naczynenyx žaxnymy kuljamy zi zmišenym centrom vagy. Pro straszennu kiljkistj noživ, jaki vypynajutjsja z usix možlyvyx kyszenj їxnix kombinezoniv, tobi vže j zgaduvaty ne xoczetjsja. A isnujutj že v cyx kyszenjax še j granaty, dynamitni szaszky ta insza, novoczasnisza i precikava vybuxivka, nazvy jakoї ty vže šaslyvo pozabuvav!

- Xto taký? – zapytav odyn iz nyx, u toj czas jak inszý, borodatý, obszukuє tebe i, znajszovszy v torbezi zasnulogo soma. dovgo do njogo prynjuxuєtjsja.

- Prizvyše moє Kropyva, ale tato pysalysja Pidoprygora. – czemno vidpovidaєsz za staroju vytvereznykivsjkoju zvyczkoju.

Bijci vybuxajutj dosytj nyšivnym smixom. Za vynjatkom togo. kotrý stavyv pytanna, pevno, starszogo, bo vin ljuto zyrkaє to na nyx, to na tebe.

- Vo, b(…), nažralsja! – czuєsz vid odnogo z nyx krylatu frazu. šo її vže desj i kolysj czuv sjogodni.

- Jak potrapyly v zonu urjadovogo metro? – nalyvaєtjsja žorstkistju starszý.

- Jak ja sjudy potrapyv? – zamysleno povtorjuєsz i na, zoseredžuєszsja. – A jak ja vzagali potrapyv u cej svit? Jak potrapyv sjudy kožen z nas? Adže v bezmežži kosmicznogo nebuttja vsi my javljaєmo soboju dyvovyžný pryklad toržestva vypadkovosti Ljudstvo – ce vypadkovistj. Cyvilizacija – vypadkovistj. Xocza 3 piszogo boku, na vse є Božestvenne Provydinnja, druzi. I jomu zabaglosja, šob ja nyni skladavsja z czotyrjox osnovnyx rivniv Vymknitj, ja proszu, xocz odnenjku lampu, bo poczuvajusja, niby v gestapo. Oczam bolytj. Djakuju! Najperszý rivenj moєї nynisznjoї duxovnosti – ce pyvo, vypyte na Fonvizina. Tam že vypyte i czervone vyno stanovytj drugý, bagato v czomu vyznaczaljný rivenj…

Ponad samisinjkoju tvoєju golovoju šosj svysnulo – pevno kulja.

- Ja spraszyvaju, kak ty popal v oxranjaєmuju zonu? – neterpelyvytjsja starszý.

- Pro ce pytajte v tyx, xto її oxoronjaє, – znyzuєsz pleczyma iz prostodusznistju jakogo-nebudj Omeljka z vodeviliv prosvitjansjkogo periodu. – A ja rozpovidaju vam pro znaczno važlyviszi j cikaviszi momenty. Do reczi, zgadav! Ne czotyry, a cilyx p’jatj rivniv stanovljatj nyni mene! Bo nad czervonym vynom zaljagaє še samogonka, vypyta znovu ž taky na Fonvizina!…

- Ryba kakaja-to doxlaja, tarisz kapitan, – dopovidaє rezuljtaty obszuku borodatý.

- Tak, – dešo spokijniszaє tarisz kapitan. – Ja zatrymuju vas. Dlja vyjasnjenija obstojatєljstv. Ruky možete opustyty.

- Daj vam, Bože, zdorov’ja, – djakuєsz. – A vy vzagali xto budete?

- Kapitan Szeludjkov, kamandir zagonu po vynyšennju šuriv imeni Farabundo Marti, – pidnosytj vin dolonju do svogo bereta. Czestj viddaє, czy šo?

- O. to ce vy! – radiєsz takij neperesicznij zustriczi, ale ne vstygaєsz jak slid natiszytysa, bo toj samý borodanj zav’jazuє tobi oczi svitlonepronyknoju xustkoju i todi sztovxaє tebe u spynu czymosj duže tverdym i nepryєmnym.

- Vperjod, – kaže.

I tobi zalyszaєtjsja tiljky vykonaty ce rozporjadžennja. Vidczuvaєsz, jak vony berutj tebe doseredyny, xocza pro jaku tam uteczu možna mrijaty u tvoєmu stanovyši, zlety zusibicz otoczený šurolovamy-internacionalistamy, i vy jdete sperszu tunelem, otym mertvym taєmnym vidgalužennjam, po jakomu nyni ne mczatj potjagy metro, potim kudysj povertaєte, zdaєtjsja, v jakusj bramu, potim idete sxodamy vnyz – znovu vnyz! – potim xtosj iz nyx nabyraє jakisj cyfry na šyti blokuvannja, I jakasj stina murovana še neviljnykamy Ivana III, rozsuvaєtjsja, ale my možesz lysze zdogaduvatysja pro vse ce pro ruxomi syny, napysy staro-slov’jansjkoju v’jazzju «POSTORONNYM VXOD VOSPREŠEN». I zboku vygljadaє vse ce, voczevydj, nadto kumedno: vataga pereozbroєnyx dyvakiv u tjažkyx, majže xokejnyx, obladunkax pid pljamystymy kombinezonamy pyljno j nevsypno vede kuljgavogo obdertogo p’janyczku z velyceznoju j, koly ne braty do uvagy soma, porožnjoju torboju v ruci Ale jakšo zvažyty na fakt, šo za japonsjkym litoczyslennjam ty, fon F., – samý šo ne e Šur, to vidrazu vymaljovuєtjsja absoljutný sens usjogo. Šurolovy pijmaly šura Slava šurolovam, šurovi ganjba1

Bo sprava v tim, šo osj uže protjagom roku Moskvoju povzutj czutky, pidkripleni žovtoju i ne lysze czervonoju presoju, niby i netrjax metropolitenu zavelysja veletenski z dobru vivczarku zavbiljszky, šury Vony bezžaljni ta znavisnili, vse žyve momentaljno rozdyrajutj u kloczczja, pozajak tovšyna їxnix rizciv sjagaє odnogo santymetra! Vony nenasytni u požyranni j kopuljaciї Nadileni satanynsjkoju xytristju ta zdatnistju oriєntuvatysja v labiryntax metro, ci porodžennja ekologicnyx kataklizmiv, ci mutanty Antyxrysta, ci apokaliptyczni poczvary abo – šo girsze – sztuczno vyvedeni v zaokeansjkyx laboratorijax i zakynuti v naszi pidzemellja bestiї faktyczno robljatjsja gospodarjamy moskovsjkyx nadr. Ranisze vony davaly znaty pro sebe lysze vnoczi. Zaraz poczaly z’javljatysja navitj udenj, pryczomu na dosyt ljudnyx stancijax, jak napryklad, «Barykadnaja», sijuczy.їm paniku i smertelný pereljak, a na stanciї «Bєgovaja» vony navitj buly pa dejaký czas zaxopyly eskalator trymaly jogo pid svoїm kontrolem. Vidtisnyty їx u glybynu tunelju vdalosja tiljky za dopomogoju potužnyx lazernyx ustanovok, šo nymy svogo czasu buv zupynený i navaljný nastup xunvejbiniv na radjansjko-kytajsjkomu kordoni. Poїzdy metro teper czasto j neperedbaczeno zmuszeni galjmuvaty posered peregonu A pojasnennja cjomu proste: kiljkistj šuriv zrostaє i їxni skupczennja na rejkax robljatjsja takymy gustymy, šo kolesa prosto gruznutj u rozczavlenyx šurynyx tilax. Ci žertvy z boku šuriv, odnak, ne zadajutjsja vicznymy: merzenni tvarjuky dedali kraše prystosovujutjsja do sytuaciї. Nymy vže zagryzeno kiljka maszynistiv, a še kiljka dovedeno do boževillja, i teper їx izoljovano vid suspiljstva u klitkax i kazematax psyxiatrycznogo instytutu imeni akademika Snježnevsjkoju Prote ci fakty zberigajutjsja v najsuvoriszij taєmnyci, za rozgoloszennja jakoї vidpovidnogo funkcionera karajutj virnoju smertju, – dovicznym zaslannjam u moskovsjke pidzemella. Rodynam pokijnyx i zboževolilyx bulo povidomleno šo bidolaxy propaly bezvisty, vypadkovo pereplutavszy koliї j zaїxavszy u nikomu ne znani tupyky.

Vid pevnogo czasu vse, šo pov’jazane z metropolitenivsjkymy šuramy, opovyte nadzvyczajnoju službovoju sekretnistju, u moskovsjkomu kagebe stvorený specialný pidviddil z kiljkoma laboratorijamy. Vedutjsja jakisj doslidy za uczastju najkrašyx naukovciv, ekstrasensiv i tybetsjkyx czenciv. Sformovano dobroviljni boїvky z kolysznix afganciv, jaki noczamy proczisujutj pidzemnu Moskvu i bezžaljno szmatujutj rozryvnymy kuljamy budj-kogo, xto trapljaєtjsja їm na szljaxu i bodaj viddaleno nagaduє šura. Ce micni j samoviddani xlopci. I zaraz vony kudysj ženutj tebe fon F. I djakuj Bogovi, šo vony iz samogo poczatku ne vszparyly po tobi kiljkoma czergamy, aby potim, skruszno poxylyvszy golovy tropiky zažurytysja.

Vony jdutj movczky, zusibicz tebe otoczyvszy, a ty vse namagaєszsja їx rozgovoryty.

- Gej, xlopci, – kažesz, – ja zavždy podyvljav vaszij smilyvosti ta žertovnosti. Vy єdyni, kym može po-spravžnjomu pyszatysja ce naskrizj rozkladene suspiljstvo. Krim czleniv politbjuro, zvyczajno. Xocza, z inszogo boku, jakšo ty ne vmiєsz biljsze niczogo, krim jak puskaty z nosa buljky, a z avtomata czergy, jakšo m’jazy tvoї še molodi, a mozkovi zvyvyny še nedostatnjo zvyvysti, jakšo v omoni vakansij nemaє u zv’jazku z osoblyvoju prestyžnistju cjogo gumanistycznogo pidrozdil u, to, mabutj, i spravdi zalyszaєtjsja lizty pid zemlju j ganjaty šuriv. Ale vse-taky ja xotiv by znaty, šo kažut vam vaszi koxani, podrugy, vaszi družyny ta sestry, koly, vidstriljavszy tjažku nicznu zminu, vy zmyvaєte iz sebe u vanni czorni zgustky i kloczczja nalyploї szersti? Abo koly znaxodjatj napomacky u naszyx kyszenjax skruczený, mov szpagat, vidrubaný golý xvist pivmetrovoї dovžyny? Czy ljubljatj vony vas tak samo, jak i ranisze? Czy viddajutj tak samoradisno vesnu svogo tila v koxanni?… – Zaoxoczený їxnjoju otupiloju movczankoju, prodovžuєsz: – Adže spravy tut uže ne tak u šurax, jak u potrebi kogosj vynyšuvaty. Use žyttja ja dovodyv sobi ta inszym, jaki mene, pravda, ne rozumily, šo svit cej zanadto brutaljný, aby možna bulo jogo zminyty na kraše za dopomogoju sliv, ale j zanadto nižný, aby šosj u njomu zminyty za dopomogoju kulj. Tobto navpaky. Nu, vy sami rozumiєte. Pojavu v metropolitenivskyx nadrax ranisze ne znanogo nauci – maju na uvazi porivnjaljnu biologiju – riznovydu šuriv slid lyszenj vitaty z toczky zoru buttєvogo zbagaczennja. Xocza sam po sobi kožen okremo vzjatý šur, u tomu czysli I ja, bezpereczno, vtiljuє v sobi jakusj czastku zla i vystupaє aktyvnym jogo, e-e-e… pobornykom. I vse ž meni czomusj nejmovirno szkoda cyx zuxvalyx, nepokirnyx, cyx nepovtornyx, pogodjtesja, stvorinj. Maju pa uvazi šuriv jak najvyšu stadiju evoljuciї. Xocza vas meni tak samo szkoda. Bo vy, jak i šury, vynyšuvani vamy, – czy ne najostannijsze z porodženj imperiї, її lebedyna pisnja. I same tomu u vaszij vijni ne bude peremožciv i peremoženyx, a budutj sami lysze žertvy…

Ty mig by še z pivgodyny rozvyvaty cej svij bezgluzdý blazensjký monolog, fon F., jakby raptovo j bez poperedžennja tebe kudysj ne zasztovxnuly, až ty vpav pa tverdu i zymnu poverxnju, zdaєtjsja, na golý cement.

- Pop(…) i mnje tut єšo, Žan-PoljSartr draný, – nezlostyvo burknuv juný kapitan Szeludjkov, zdyrajuczy z oczej tvoїx poludu.

Ce bula klitka. Dosytj, na šastja, prostora klitka posered tisnogo, zaduszlyvogo j vogkogo prymišennja, osvitlenogo nastiljky tjmjano, šo ce moglo nagadaty xiba šo «dježurný svєt» u nicznij kazarmi. Z trjox bokiv klitka bula vidokremlena vid svitu (xe-xe!) grubymy gratamy. Z czetvertogo boku, za tvoєju spinjuju, bula stina iz zaczynenymy dveryma, za jakymy šosj ljuto vovtuzylosja i skavczalo, ale ty nijak ne mig vyznaczyty, šo same.

- A vzagali, kapitane, na jakij takij pidstavi vy povodytesja zi mnoju, nacze ja kotrýsj iz vaszyx šuriv? – zgadav ty nareszti pro zasadnyczi prava ljudyny.

- Vas zatrymano v zoni urjadovogo spoluczennja i zv’jazku. Cjogo dostatnjo, – czitko pojasnyv toj.

- Dostatnjo dlja czogo? – pocikavyvsja ty.

- Dlja vsjogo, – poobicjav kapitan.

I nakazav odnomu zi svoїx orliv zaczynyty klitku zzovni. 1ju tam buly še odni dveri, gratovani. A sam piszov – voczevydj, kudysj i komusj dopovidaty. Z’jasovuvaty obstavyny.

- Imperija cikava tym, šo dejaki obstavyny v nij z’jasovujutjsja po kiljka sot rokiv. Potim usix reabilitovujutj – i žertv, i kativ. – ale ce vže ne maє nijakogo znaczennja, – kažesz ty i, pozixnuvszy, zapadaєsz u drimotu, prytulyvszysja spynoju do xolodnyx metalevyx dverej, ob jaki šosj kydaєtjsja j szkrebetjsja.

Možlyvo, czerez trysta rokiv arxeology znajdutj tvij skelet…

Odnak iz tvogo namiru rokiv trysta pospaty ne výszlo niczogo. Za jakyxosj p’jatj xvylyn ty vidczuv na svoєmu pleczi lagidnu i važku ruku.

- Jakogo še xrina? – zaxryplo pocikavyvsja ty, pasy pidijmajuczy svyncevi poviky.

Pered toboju vklonjavsja dobrodij z nevyznaczenoju zovnisznistju, ale v kostjumi ta pry kravatci, jaki ne cilkom garmonijuvaly z navkolysznjoju sytuaciєju.

- Otto Viljgeljmovycz? – z’jasuvav vin.

Cjogo vystaczylo dlja tebe. Neobxidnosti maxaty pered tvoїm nosom czervonym posvidczennjam uže ne bulo, xocz vin use-taky dyscyplinovano pomaxav.

- Duže tiszusja naszoju zustriczczju, – vsmixnuvsja.

- Radistj ljudsjkogo spilkuvannja, – sumno zitxnuv ty.

- Nu, daremno vy tak, – še serdecznisze zavsmixavsja vin. – Nazyvajte mene nadali… e-e… Saszkom.

- Ne budu, – vidrubav ty. – Vse odno nijaký vy ne Saszko.

- Use ce vidnosno, pane fon F., zapevnjaju vas, – perekonlyvo skazav vin. – Jaka riznycja, jak nazyvaєtjsja oce tlinne tilo? Golovne – bezsmertna dusza. A vona ne maє zemnogo imeni, zatisne dlja neї budj-jake z imen ljudsjkyx. Jakojusj miroju j vy ne Artur… Ta syditj, syditj…

Vin mav kudy biljsze pidstav na te, aby skazaty «ležitj, ležitj» ale za staroju službovoju zvyczkoju dopustyvsja netocznosti. Siv posered klitky na stilecj, jakogo, pevno, prynis sjudy sam dlja sebe.

- Ja troxy pokurju tut u vas, niczogo? – vviczlyvo pocikavyvsja.

- Poczuvajte sebe, jak udoma, – poradyv ty. Vin šyro zaregotavsja.

- Zavždy cinuvav vasz tonký, dešo nedobrý, czorný gumor. Ci natjaky, ci uzagaljnennja, ci nespodivani paraleli j metafory! Ot i zaraz vy ne prosto vžyly tradycijný vysliv «jak udoma» stosovno do – smix kazaty – klitky. Meni zdaєtjsja, šo takym czynom vy nasampered vysmijaly vsju naszu socialistycznu batjkivšynu. Czy ne tak, Viljgeljmovyczu? – vin fanatyczno zatjagnuvsja dymom.

- Zvyczajno, – kyvnuv golovoju ty. – Ale ce tiljky miž namy, – dodav poszepky. – Biljsze nikomu pro ce ne kažitj.

- Nu, šo vy! – «Saszko» znovu rozveselyvsja. – Ce є cilkom normaljna dumka. Ja szanuju dobru satyru! Vy ž znaєte, šo v nas teper viljne vyjavlennja satyrycznyx dumok. Jak kažutj, demokratija – prekrasna ricz, ale niczogo girszogo ljudstvo vygadaty ne moglo. Tak šo kryminalu u vaszyx slovax nemaє anitroxy. Insza sprava – jakby vy zadumaly nasyljnycjke povalennja isnujuczogo deržavnogo ladu…

- Neisnujuczogo, – vypravyv ty jogo. Vin z rozuminnjam zakyvav golovoju.

- Sytuacija z naszym deržavnym ladom i spravdi skladna, tož ja podiljaju vaszu sturbovanistj. – Sygareta, zdaєtjsja, bula dosytj vogkoju, bo raz u raz gasnula, i jomu dovodylosja znovu j zmovu lizty do kyszeni sztaniv po sirnyky. – Ale sprava ne vygljadaє cilkom beznadijno. Usi naszi plany pov’jazuєmo zi zgurtuvannjam zdorovyx patriotycznyx syl, kotri poky šo dijaly nazagal rozrizneno. Kurna mama, vže skoro tyždenj, jak gnýu pid zemleju, až sygarety vidsyrily!

- I šo vy tut robyte? – znexotja zapytav ty.

- My j sami ne znaєmo,-dovirlyvo pojasnyv «Saszko». – Jakasj globaljna podija, xtosj iz kymosj tut zustriczaєtjsja. A my, tak by movyty, na postu. Prynagidne otrymaly informaciju pro vasze zatrymannja. Vyriszyly troxy rozvažyty starogo znajomogo. Do reczi, jak vam moja ukraїnsjka?

- Bažaє girszogo, – zauvažyv ty. – Nadto pravyljna, i ce vidrazu robytj oczevydnoju vaszu profesiju…

- Desjatj rokiv u cij zasranij Moskvi, a ridnoї movy ne zabuv. – poxvalyvsja «Saszko». – Oczoljuju v naszomu komiteti pervynný oseredok tovarystva ukraїnsjkoї movy. Do reczi, virsza nedavno napysav!… Jak ja mig zabuty?

Vin poliz rukoju do tiєї ž kyszeni u sztanax i vydobuv z neї jakýsj zatertý klaptyk paperu.

- Posluxajte, Viljgeljmovyczu. Ce taký filosofsjký virsz. pid klasycznyx japonciv zroblený:

Na žovtyx linijax osinnjogo lystka

Czytaju virsz

Pro perszi brunjky vesen…

- Nu, jak vam? – sxvyljovano zapytav, u czergový raz rozkurjujuczy pogaslu sygaretu.

- Vtorynno, – ocinyv ty.

- A ja xotiv prosyty vas, šob vy pospryjaly jogo opublikuvaty, – rozczarovano ziznavsja «Saszko». – Ja duže xotiv by nadrukuvatysja. U žurnali «Vitczyzna» abo «Kyїv»…

- Može, kraše v «Lileї-NV»? – zapytav ty.

- A vy pospryjaєte? – pidmorgnuv «Saszko». Ty skryvyvsja j zamovk.

Vin dovgo rozkurjuvav novu sygaretu. Todi zadumlyvo procytuvav kogosj:

- O movo ridna, šo bez tebe ja?

- Givno, – vidpoviv ty jomu.

- Pereproszuju? – ne zrozumiv «Saszko».

- Ja mav na uvazi, šo bez ridnoї movy žoden czekist nikudy ne godytjsja.

- Ot vy, nazyvajuczy mene czekistom, bezpereczno, xotily jakomoga syljnisze mene poranyty, glybsze obrazyty, vkazaty meni na moє misce czy šosj podibne, – znenacka posuvoriszav «Saszko» – Ale ž ne zabuvajte, blagaju vas, pro te, šo vy zatrymani u zoni urjadovogo zv’jazku, a ce možna rozcinyty jak teroryzm i sprobu nasyljnycjkogo povalennja. Do togo ž, ne dali jak xvylynu tomu ni nazvaly Moskvu «zasranoju», šo cilkom pidpadaє pid stattju pro rozpaljuvannja mižnacionaljnoї vorožneczi…

- Ovva! – dešo zbentežyvsja ty. – Naskiljky prygaduju, ce same vy nazvaly Moskvu «zasranoju», i ja, xocz do dejakoї miry podiljaju take vasze oznaczennja, prote ne možu nesty vidpovidaljnosti za skazane vamy… Vtim, usi my – tiljky vidgolosky velykogo Svitovogo Dzvonu, i žodne nasze slovo ne narodžuєtjsja samo soboju. Xto ce tam, do reczi, postijno tlumytjsja za stinoju?

- Tiszusja, Viljgeljmovyczu, šo vy nareszti postavyly ce pytannja. I z osoblyvoju radistju spovišaju: za stinoju perebuvajutj dvoє zaxoplenyx namy piddoslidnyx šuriv. Ce elitni predstavnyky otyx pidzemnyx czudovysjk, pro jakyx ostannim czasom stiljky vsjudy rozmov. Vony vže skoro tyždenj, jak ne godovani, i zakinczytysj ce povynno tym, šo odyn iz nyx zžere inszogo. Tak šo podumajte…

- Vidczuvajuczy dejaku tinj pogrozy u vaszomu povidomlenni, – poczav ty, – smiju prypustyty, šo doslid nad zgolodnilymy šuramy možna rozszyryty, popovnyvszy czyslo jogo uczasnykiv odnym poetom. I, xocz nurtuє v meni nedobroї pam’jati «krjepkij vinogradný napitok», to vse ž xoczu spytatysja: šo vid mene vymagaєtjsja cjogo razu?

- A zovsim niczogo, – slipuczo vsmixnuvsja «Saszko», zatoptujuczy v pidlogu nareszti dokurenogo nedokurka. – Niczogo my vid vas ne xoczemo, Viljgeljmovyczu. Vže ne xoczemo niczogo. Vy ž, napevno, spodivaєtesja, šo my vas postavymo pered vyborom, pered moraljnym riszennjam, i vy zrobyte svij vybir, i zagynete smertju xorobryx! Ni, koxaný! Žodnogo vyboru! I žodnoї vicznosti dlja vas. Bo czym vy možete nam znadobytysja? Ot xiba lysze doslid nad vamy postavyty, nevidomý skelete…

- Pograjte-no kraše na moїj flejti! – zajavyv ty, vodnoczas doczuvszy tremke perebigannja dragunsjkogo polku muraszok po spyni.

- Rozumiju, šo vy maєte na uvazi pid flejtoju, odnak ne obražajusja, – zakuryv «Saszko» novu sygaretu, kotra vidrazu j pogasla. – I vse ž pogodjtesja, šo takym czynom my vykonaєmo i vamy neobxidnu svitovi sanitarnu funkciju. Bo nemaє žodnogo sensu v isnuvanni na sviti takogo nepotreba, jak vy.

- Ce vam tak zdaєtjsja, šo nemaє! – obraženo burknuv ty.

- Nemaє, Viljgeljmovyczu, zapevnjaju vas, šo nemaє! Isnuvannja ce ne vypravdane iz žodnoї toczky zoru: ani z teologicznoї, ani z teleologicznoї, ani z ekologicznoї, ani z gromadjansjko-patryotycznoї. Vizjmimo, dlja prykladu, denj vasz sjogodnisznij, denj vasz subotnij. Poczavsja vin vlastyvo z togo, šo v gurtožytsjkij duszovij vy provely nezakonný statevý akt z gromadjankoju Malagasijsjkoї respubliky Tatnaketea. Bidna divczyna i dosi vvažaє, šo to na neї zijszov Ananmaalxoa – dux plodjuczosti, ovoczivnyctva ta ditorodnosti. Potim vy cyniczno pyjaczyly na vulyci Fonvizina, de vygolosyly nacionalistycznu rasystsjku promovu, v jakij zaklykaly, bluznirstvujucy, prolyvaty krov v im’ja czystoty pyva. Potim vy vczynyly rozbijný napad na pomeszkannja Galyny K., spivrobitnyci pidporjadkovanogo nam Instytutu otrut i netradycijnyx sposobiv umertvinnja…

- Galja, – ledj czutno proszepotiv ty, getj uražený.

- Tak, Galja, – pidtverdyv «Saszko». – Žinka, šo gotova bula pa vse zarady vas. Vy, odnak, dijaly, ja k zavždy, po-zradnycjky. Ce na stylj, fon F. Odnyx žinok zradžuvaty z inszymy, a tyx inszyx še z inszymy i tak dali. Tak samo bulo j sjogodni. U vypadku z Galynoju K. vas biljsze pryvabljuvala garjacza vanna. Vy žorstoko rozpravylysja z nešasnoju žinkoju, do reczi, rosijankoju za nacionaljnistju, i ce ja rozcinjuju jak projav ukraїnsjkoї -o nacionalizmu, tak samo, jak projavom rasyzmu vvažaju rankove zgvaltuvannja vamy malagasijsjkoї poetesy Tatnaketea…

- Їj bulo pryєmno, – sprobuvav ty zupynyty cej potik.

- Pryєmno? – «Saszko» znovu prešyro zaregotavsja. – Czornota vaszogo gumoru ne znaє mež, Viljgeljmovyczu. Niczogo. skoro vam takož bude pryєmno. Czuєte, jak rozpalujutsa vaszi susidy šury v oczikuvanni subotnjoї veczeri? Odnak prodovžymo perelik vaszyx najnoviszyx podvygiv. Cej czorný perelik potroxu robytjsja spravžnim martyrologom. Vid zaklyky! I promov vy perejszly dodij. Bo, krim usjogo inszogo, vy є prjamym spivuczasnykom terorystycznogo aktu v «Zakusocznij» na rozi Novogo i Starogo Arbatu. Vnaslidok vaszyx zlodijanj, šo pryzvely do nybuxu poky šo nevidomogo nam poxodžennja…

- Granata F-1, – pojasnyv ty.

- … djakuju, otže, vnaslidok vaszyx dij zagynuly predstavnyky vsix nacij ta narodnostej Radjansjkogo Sojuzu.

- Dali, – prostognav ty.

- Proszu duže! Protjagom dnja vy kiljka raziv telefonuvaly do takogo sobi Kyryla St., šo vidomý nam jak probanderivsjký dijacz, blyzjký do ruxivsjko-getjmansjko-meljnykivsjkyx kil, kotrý zaraz namagaєtjsja zasnuvaty v Moskvi pidryvnu gazetku. Ale j tut ni I povodylysja roztlinne, fon F. Bo tak i ne spromoglysja prýty na zustricz zi zgadanym Kyrylom. Natomistj, pustyvszy slynku pry spogadi pro formu nig Kyrylovoї spivmeszkanky, vy sprobuvaly spokusyty її, vyklykajuczy na pobacenna bilja magazynu «Dytjaczý svit».

- Ja ne pryznaczav їj pobaczennja, – girko skryvyvsja ty. – Vaszi pidsluxovujuczy systemy majutj pidozrilu zdatnistj perekruczuvaty i prybrixuvaty.

- Ce malo šo zminjuє u vaszomu vkraj nepryvablyvomu moraljnomu oblyczczi, fon F., u vaszij, darujte vidvertistj, amoraljnij mordi. Ale za informaciju djakuju – obov’jazkovo vypyszu pistoniv komu slid z pidviddilu prosluxovuvannja -zauvažte, prosluxovuvannja, a ne pid-, jak vy oce šojno nazvaly,

- uže ne vpersze z’jasovuєtjsja, šo vony dodajutj vid sebe vsiljaku romantycznu xernju. Pevno, beletryst jakýsj tam zavivsja na zrazok vas. Viljgeljmovyczu!

- Prodovžujte i ne vidxodjte vid sjužetu, – poprosyv ty.

- Sjužet vam vidomý kraše, niž meni, – pyrxnuv «Saszko», nesterpno dovgo rozkurjujuczy novu sygaretu. – 3 metoju provedennja nastupnogo terorystycznogo aktu, teper uže v zoni urjadovogo zv’jazku, vy spustylysja v dopomižni prymišennja «Dytjaczogo svitu». Tut žertvoju vaszoї zloczynnoї bezdijaljnosti stala še odna czudova ljudyna, – golos «Saszka» ledj zatremtiv, – batjko dvadcjaty dvox ditej, bagatolitnij nasz pomicznyk, agent dlja osoblyvo delikatnyx doruczenj «Cygansjký Baron».

- Ce toj, šo vtopyvsja u givni?- Toj samý. Prezydent uže pidpysav ukaz pro prysvoєnnja jomu zvannja Geroja Radjansjkogo Sojuzu posmertno, – dešo vroczystiszym tonom vygolosyv «Saszko».- U takomu razi xaj vasz prezydent poturbuєtjsja i pro povernennja mogo aviakvytka, – zlisno požartuvav ty.- A xto poverne ditoczkam їxnjogo tatka? – suvoro zapytav «Saszko». – Ni, fon F., ne znadobytjsja tobi vže aviakvytok! I ne spodivajsja!… My vmiєmo karaty!… My tebe navitj u Meksyci znajszly b…

- U Meksyci, – vypravyv ty jogo.

- Šo?

- Za novym pravopysom maє buty «u Meksyci»…

- Ta odyn xrin – xocz u Meksyci, xocz u Meksyci, odnakovo tobi gaplyk! Dnjamy pidpysano osoblyvu taєmnu instrukciju kažu ce tobi jak takomu, šo vse odno nikomu vže pro ce ne rozpatjakaє, – tak ot, taєmnu instrukciju pro vykorystannja šuriv novoї generaciї pry rozgonax nesankcionovanyx zboryš, a takož pid czas nadzvyczajnogo i vijsjkovogo staniv. Sjogodni vreszti otrymano dozvil Komitetu konstytucijnogo nagljadu na provedennja doslidnycjko-eksperymentaljnyx robit. Ty budesz perszym, fon F.! Možesz pyszatysja. Agentam «Kaїnovi», «Veljzevulu» ta «Žyrinovsjkomu» bude ogoloszeno podjaku. Agent «Cygansjký Baron», jak ja vže skazav, bude vidznaczený okremo Zaraz, moї xoroszi, zaraz! – laskavo zaszelestiv vin, zvertajuczysj do czogosj velykogo j voloxatogo, šo dedali neterpljaczisze skavuczalo za stinoju.

- Єdyne, v czomu ja pomylyvsja. – stomlenym golosom poczav ty, – ce te, šo poviryv u možlyvistj svobody. Odnak svoboda vygljadaє iljuzorno, jak vdalo vidznaczyv v odnomu zi svoїx virsziv Andruxovycz!… A žalj…

Zvidkiljasj naplyvala samotnja skrypka. Ti robylosj dedali biljsze, vona stvorjuvala jakesj nelogiczne j pronyzlyve tlo, vona rozpadalasja na inszi zvuky, inszi instrumenty – i nevdovzi to vže buv orkestr, šo vybuxav, zdaєtjsja, z-nad steli, možlyvo, tam na gori buv teatr, jakýsj osoblyvý pidzemný teatr abo zvyczajný Boljszoj, v jakomu šojno rozpoczalasja vystava. Muzyka robyla vse znaczno vagomiszym i glybszym. Ty vidczuv, šo treba skazaty šosj viczne.

- Proklynaju imperiju. – vymovyv ty z intonacijamy sxidnogo proroka.

- Ty?! Šo služyv їj viroju ta pravdoju? – I «Saszko» sardonyczno zaregotavsja, a može, j zakaszljavsja vid nadto vogkoї sygarety.

Velyczni i vodnoczas rozgnivani perelyvy tromboniv ta valtorn zmusyly tebe vidpovisty palko j serdyto:

- Ja ne služyv їj viroju ta pravdoju! I ja ne vynen zovsim aniskiljky! Bo žoden iz grixiv žaxnyx Impersjkyx ne vlizu duszu, k tilu ne prylyp!

«Saszko», šo v cju mytj zirvavsja zi stiljcja i rvuczko zaxodyv po klitci, mov pidstrelený lev, zaatakuvav tebe ne mensz prystrasnym reczytatyvom:

- Ne vynen? Duže zruczno ty ce vygadav! Pered samym soboju tiljky vynen?! Movljav, moї grixy – moї turboty?… Ce ty, šo tilu zradžuvaty vmiv? Ce ty, šo pidpysav papir pro zradu?! – j golovoju v njogo šosj vysvitylosja. Ce mig buty j nimb. – A jak že ti porubani, pobyti i ti, kotri u vicznij merzloti – desjatky, sotni i miljjony tysjacz?! Ty pidpysav kolysj – i duszu vbyv!…

Jogo slova to potopaly, to vyrynaly z burxlyvogo muzycznogo morja. Partija smyczkovyx robylasj dedali nervozniszoju j vymoglyviszoju. Na šastja, zvidkiljasj iz nadr kompozytorovogo zadumu vydersja samotnij u svoєmu vseprošenni goboj. Ce dalo tobi zmogu zvestysja duxom:

- Ja rjatuvav žyttja – czuže, єdyne, ale dorožcze, vreszti, vid otyx abstraktnyx milioniv, sotenj tysjacz…

- Ty? RJatuvav? Žyttja? Czuže? – i znovu vin demoniczno, ljuto zasmijavsja, orkestr znovu vdaryv nevblaganno, zatyx goboj natomistj grim lytavriv i barabaniv perekryv use. – Ty zdatný rjatuvaty lysz sebe! Ty rjatuvav sebe zavždy i vsjudy! Ale j sebe ty nyni ne vrjatu-u-u-u-єsz! – ostannju frazu bulo dosytj vdalo vpysano u muzyczne tlo i prospivano naproczud sokovytym tenorom.

- Nu, šo ž, – zitxnuv ty, – tak tomu i buty. Ja ce žyttja ljubyv – z usim paskudstvom, – xocz ce paskudstvo j muczylo mene. Odnak ne vbjєte vy mene cilkom – ja zalyszyv slova, slova, slova… Slova, slova, slova… Šury bezsyli – progryzty diry u moїx slovax, – vony letjatj za vitrom, jak lystky, – nexaj letjatj že – xtosj kolysj poczuє. Vsjogo mene ne znyšytj vam cilkom – ja v serci majucze, šo ne vmyraє!…

Temp orkestru narostav. Ce bulo jakesj suciljne «alegro non moljto», «presto furiozo» czy šosj podibne. «Saszko» vže ne vstygav za muzycznymy frazamy, rubanymy j riszuczymy. Tož ustygav tiljky perepytuvaty:

- Ty zalyszyv slova, slova, slova?

- Ja zalyszyv slova, slova, slova!

- Tebe vsjogo ne znyšytj nam cilkom?

- Vsjogo mene cilkom ne znyšytj vam!

- Ty v serci maєsz te, šo ne vmyraє?

- Ja v serci maju te, šo ne vmyraє!

Vlasne kažuczy, cej zakljuczný duet výszov dosytj zlagodženym i melodijnym. Tvij zirvaný zaxryplý faljcet vdalo pereplitavsja iz solov’їnym «Saszkovym» tenorom. Jakýsj czas iše lunav orkestr, zaverszujuczy vsju scenu potužnoju i tragicznoju, ta vse-taky, v czomusj najsuttєviszomu, optymistycznoju kodoju. Nareszti vse zamovklo. 1 zamistj burxlyvyx opleskiv gljadacjkogo zalu ty poczuv czymraz agresyvnisze xarczannja j povyskuvannja z-za spyny. Zdavalosja, šo uv’jazneni poczvary szkrebutjsja vže ne u dveri, a bezposerednjo u tvij svetr.

- Otož-to, – kyvnuv golovoju na zaczyneni dveri dešo zasapaný «Saszko» i, distavszy nosovyczok, povtyrav z czola ridenjki kraplyny potu. Vsjogo sebe viddav muzyci – Teper gotujtesja, fon F., – pokyvav paljcem. – A prote, persz miž perejdete u stan neperetravlenyx resztok, maєte nagodu pokrašyty svij grixovný balans. Vas czekaє, jak kažutj nimci, ajne juberraszung!

- U umljaut, – vypravyv ty jogo.

- Odyn xrin, – skazav «Saszko» i, vzjavszy stiljcja z inventarnym nomerom na nižci, výszov iz klitky.

Klitku vin zaczynyv na kljucz.

Usja cja styxijna zabava zi šuramy, klitkoju, rozpuxlym kolinom i operovym czekistom zdalasja tobi czymosj ukraj durnuvatym I zovsim nepravdopodibnym. Nezvažajuczy na te, šo zadnja stina m e až trišala i xodorom xodyla vid znavisniloї neterpljaczky zaczynenyx za neju czudovysjk, ty poky šo ne nadto xotiv viryty u strasznu perspektyvu. Vypyte za denj, voczevydj I dali robylo svoє. Tož ty vyriszyv use-taky pospaty i navitj zamovyv, dlja sebe vidpovidnij nebesnij kanceljariї snovydinnja pro Veneciju. Ale, navitj ne vstygnuvszy doplysty vodnym tramvajczykom vid Tronketto do ploši Sv. Marka, buv rozbudžený czyєjusj nogoju pojavoju u tvoїj klitci.

A to bula Galja. Vona pryklala svij palecj tobi do vust. I ty, za staroju ljubovnoju zvyczkoju, poczav pestyty jogo. I raptom vidsaxnuvsja, jak vid gadjuky, zgadavszy, šo vona – їxnja spiljnycja. Ale Galja vyperedyla tvoї možlyvi dokory.

- Mene vyklykaly za službovym obov’jazkom. – pojasnyla. Ja povynna zrobyty tobi kiljka ukoliv…

- Navišo, Galju?

- Dlja czystoty eksperymentu

- Dlja jakoї czystoty – moraljnoї?

- Perestanj xocz zaraz, – tyxo skazala, prote v golosi її ne bulo ani kraplyny zlosti. – Znimaj sztany.

- Ja xotiv by pomerty z gidnistju, Galyno.

- Nixto ne pretenduє na tvoju gidnistj. Ale sztany treba znjaty.

Na nij buv jakýsj veljmy oficijný kostjum, šosj na ksztalt žinoczoї uniformy, xocza dosytj obtysloї, z vyrazno korotenjkoju spidnyczkoju. Troxy paxla gorilkoju, prote zagalom trymalasja nezle. Nezvažajuczy navitj na dešo pidpuxlu vylycju.

- Rozumiєsz, Galju, ja xotiv by pomerty bez galasu i spotvorenogo oblyczczja, krim togo, ja ne xotiv by u peredsmertnij agoniї naklasty v sztany…

- Otož i skydaj їx, – napoleglyvo povtoryla vona.

- Ty možesz zrobyty tak, šob ja pomer krasyvo i z gerojsjkoju pinoju, e-e, pisneju na vustax? – zapytav ty, sluxnjano rozstibajuczy perszý gudzyk. – I vzagali, pojasny meni sutj eksperymentu. Maju ja pravo bodaj na ce? Šo za dyva dijutjsja u cyx vaszyx pidzemelljax! Spoczatku meni povidomljajutj, šo zapakujutj do golodnyx šuriv Potim ja diznajusja, šo mene kolotymutj u dupu zadlja czystoty eksperymentu. I vse ce є niczym inszym, jak prygotuvannjamy vidpovidnyx struktur do povsjudnogo zaprovadžennja vijsjkovogo stanu!…

Vona vidklala nabik svoju torbynku zi szprycamy. I znovu palecj її lig tobi na vusta.

- Movczy, – skazala zovsim tyxo.

- Ne možu movczaty! – tripnuvsja ty, ale vidczuv, šo insza її ruka vže rozstibaє pa tobi daljszi gudzyky.

Vona bula czudodijna, cja її ruka. Ty až zavmer vid prygolomszennja, a vona prýszla do tebe, jak stara znajoma, i dosytj legko potrapyla kudy pragnula. Ce bula muzycna, virtuozna ruka. Vona robyla tebe syljnym. Vona davala tobi nadiju.

Ty szvydsze vidczuv, aniž pobaczyv, jak Galja skynula žaket i soroczku. Vona povzla po tobi, nemov koroleva zmij. Ty vesj opovyvsja її tilom, ty porynuv u njogo, jaku xvylu, rozkoszujuczy v zapamoroczlyvo-zbudlyvomu її syczanni, її guby mandruvaly toboju, nacze lisom. Vony pobuvaly vsjudy. Ale ruka! Prodovžuvala robyty svoju spravu, až ty zimknuv oczi, až zadyxav tjažcze, uryvczastisze.

- Movczy, – syczala koroleva zmij.

Zanurjuvalasja v tebe vse glybsze i glybsze. Paxla gorilkoju, paxla došem i travoju. Ty zostavavsja neruxomym i vodnoczas uže plyv kudysj. Tak, to buly xvyli. Nareszti ruka, ota її ruka vže vypirnula z glybyn i, nacze slipucza ptaxa, pereletivszy tvoїmy grudjmy, zanoczuvala u volossi. Až todi ty zgadav, šo takož maєsz ruky. I vony pocaly svoju podorož. Ce bulo zmagannja ruk – tvoїx, še nedolugyx i takyx nesluxnjanyx, ta її czudotvornyx, teplyx i šedryx. Vona dopomagala tobi kožnym svoїm ruxom, vona tekla nazustricz tobi, až poky vy udvox ne zviljnyly її vid zajvogo odjagu.

- Ja zboževoliju vid tebe, – proszepotiv ty.

- Movczy, – povtoryla vona.

Slova mogly tiljky naszkodyty. Dlja nyx ne bulo miscja. Vony buly getj nedorecnymy. Vony niczogo ne oznaczaly. A slova, musjatj šosj oznaczaty.

Nareszti vona tyxenjko skryknula. Ce buv še tiljky poczatok, ale ty vže baczyv pitjmu, proszytu blyskavycjamy. I tomu vona robyla vse, aby ty vytrymav. Vona ljubyla kožnu najmenszu czastynku tebe, vona majže spivala pro ce svoїm nenastannym «movczy, movczy», i vže važko bulo zdogadatysja, xto kym žertvuє tak samoviddano prynosyla vona vse, šo mogla. 1 ty pobaczyv jasnu dorogu nevidomogo paljuczogo dnja, ty vidczuv speku, vidczuv, šo tanesz, zixodysz czymosj nižnym i bilym, ty zrobyv ostannje zusyllja i vkryvsja bilym cvitom, nacze rajsjký kuš, i vreszti potonuv u takomu nevymovnomu mori nižnosti, glybsze za jake vže nemaє niczogo, niczogo, niczogo…

- Ja prynesla tobi plaš, – movyla vona za xvylynu, vže majže odjagnuta. – Ja vyprala i vysuszyla jogo.

Podala tobi siruvatý zgortok, vydobutý zvidkysj iz napivtemrjavy.

- Djakuju, ale dlja czogo vin meni? – kyslo vsmixnuvsja pi Xoczesz, aby ti paskudy rozszmatuvaly jogo svoїmy strasznymy rizcjamy?

Vona prysila porucz iz toboju j zakuryla.

- Rozkažy meni vse-taky, v czomu sprava? Šo za eksperymenty I vy tut provadyte? Czomu same ty? Czomu ty z nymy?

- Ja ne vynna. Ja xotila zajmatysja svoєju naukoju. Zmijamy. otrutamy. Vony nadaly meni taku možlyvistj.

- Czy є v mene xocz jakisj szansy? Czy zmožu ja czynyty šuram naležný opir?

- Dlja czystoty eksperymentu ja povynna bula vvesty tobi dejaki reczovyny. Vony paralizujutj. Za nepovnyx dvadcjatj xvylyn pislja ukolu peretvorjuєszsja na roslynu. Jdetjsja, vlasne, vže ne pro tebe, a pro te, czy podijutj reczovyny v podaljszomu na šuriv Adže vony – tak samo žyvi istoty, pidvladni pevnym biologicznym zakonam. Rozumiєsz, ostannim czasom režym use mensze nadij pokladaє pa vijsjko. Na miliciju, zresztoju, tež. U vypadku zagostrenj i sylovyx zitknenj vin može žorstoko proraxuvatysja. Veletensjki šury, zapušeni na demonstrantiv, ce šosj nadijnisze, pravda ž?…

- I ty beresz uczastj u cjomu zloczyni?

- My šodnja beremo uczastj u jakomusj zloczyni, koxaný. Sami togo ne rozumijuczy. Ale v cjomu, pro jaký ty kažesz, ja poky šo ne zadijana.

- Ty ne budesz mene koloty, myla? Daj meni možlyvistj zagynuty ne roslynoju. Ja kopatymu їx nogamy, poky zmožu. Zresztoju, v mene poszkodžene kolino, ale ja xotiv by trymatysja do ostannjogo… Do reczi, ja ne nadto boljacze vdaryv tebe sjogodni?

- Puste. To ja bula v usjomu vynna. Ja persza poczala. Ty tiljky zaxyšavsja.

- Vybacz, jakšo ja prynis tobi straždannja.

- Ja duže ne xotila, šob ty jszov. Ale teper ce vže ne maє znaczennja. Tobi xocz inodi, xocz troxy bulo dobre zi mnoju?

- Meni bulo fantastyczno.

- Meni tež.

- Djakuju, myla. Ty moє ostannje velyke koxannja.

- Tobi tak tiljky zdastjsja. Za kiljka xvylyn ty zovsim zabudesz pro mene.

- Za kiljka xvylyn ja zabudu ne tiljky pro tebe. A vtim, šo ja govorju? Xiba ce tilo, jake zaraz bude poszmatovane, – ce spravžnij ja? Ni, spravžnij ja tebe ne zabudu. Ja mav možlyvistj perekonatysja v ts ).\iu, šo mertvi ne zabuvajutj žyvyx.

- Ty duže zabobonný! Ukraїnci vsi taki zabobonni? Znaєsz, koly ja bula malenjkoju, to takož viryla u šosj podibne. U te, šo duxy pomerlyx zalyszajutjsja bilja nas, unoci kružljajutj dovkola naszyx ližok i pjjutj moloko na kuxnjax… Ale mij czolovik pomer i nikoly biljsze ne pryxodyv do mene…

- Ty mala czolovika? Ale ž ty ne rozpovidala meni pro njogo! Czomu vin pomer?

- Ax, durna neoberežnistj u povodženni z gadjukamy!… Vin ljubyv p’janym zaxodyty do serpentariju…

- Vin bagato pyv?

- Jak vuž. Vlasne, buv xronicznym alkogolikom. Xocz i duže ljubyv mene. Ale kvasyty ljubyv še biljsze. Kiljka raziv namagavsja mene zarizaty. Ce jomu tak ne mynulosja.

- Nišo prosto tak ne mynaєtjsja. Ja xoczu pidbyty dejaki pidsumky, Galju. Moє žyttja vyjavylosja ne takym uže j dovgym, jak prorokuvaly mandrivni cygany i vczeni astrology, ale, šo prykrisze, ne takym uže j blyskuczym. Ja namagavsja ne maty vorogiv i podobatysja vsim bez vynjatku, pam’jatajuczy, šo єdyný mij najljutiszý vorog – ce ja sam. Ale podobatysja vsim bez vynjatku vyjavylosja nemožlyvym. Nixto ne sxotiv zapidozryty mene u dobryx namirax. Nastiljky vony vsi buly miž soboju rozsvareni. Tomu budj-jaka moja sproba vidnajty garmoniju zaverszuvalasja tym, šo mene gnaly. Biljsze togo, ja pobaczyv, šo cej sny trymaєtjsja na nenavysti. Vona jogo єdyna ruszijna syla. I ja xotiv utikaty vid neї. Xotiv zdijsnyty navkolosvitnju podorož, ale meni ne vystaczylo groszej navitj dlja togo, aby doїxaty korablem do Veneciї. Tomu ja zadovoljnyvsja snamy, koxannjamy i micnymy napojamy. Bo pyjactvo – takož riznovyd podoroži! Ce podorož po zviljnenyx pivkuljax svidomosti, a znaczytj, i buttja. Odnogo czudovogo došovogo travnevogo dnja, tobto sjogodni, buduczy v dešo potjmarenomu etapi, ja za jakymosj bisom opynyvsja v pidzemelli. Prote, jak šojno z’jasuvalosja, ce bula tiljky iljuzija, naїvna zaszmarkana samoomana, koly ja vvažav, bucimto diju cilkom samostijno, za svoїm vlasnym nezaležnym planom, Naspravdi mene sjudy pryvely. Jak piddaný imperiї, vlasnyk її paszporta i uczasnyk bagatjox referendumiv, ja vyjavyvsja kuleju pevnoї o cikavogo bil’jardu. Teper zalyszylosja vostannje pxnuty її.

- Ty nadto ponuro dyvyszsja na reczi, – vsmixnulasja vona. poklavszy ruku tobi na plece.

- Maju na ce dejaki pidstavy. Pogodjsja, myla, dyvno bulo b, jakby same zaraz ja poczav vygoloszuvaty šosj grajlyve i žyttєradisne. Czuєsz, jak zbudženo xekajutj oti tvaruky za stinoju? Znaєsz, ja dosi ne možu poviryty, šo mene czekaє dvobij z nymy. Ty ne maєsz I ja mene mecza abo prynajmni noža dlja vidkryvannja konserviv?

- Ja xotila vtrymaty tebe budj-jakoju cinoju. Ale dosytj szvy, p«I zrozumila, šo ce marna sprava. Ty ne sxotiv by zabraty mene svoju navkolosvitnju podorož. Nadto ljubysz riznomanitnistj u žinkax. Ja ne maju dlja tebe mecza. Use, šo ja zmogla, – ce vyprani tvij plaš, dovoli vže zajaložený plaš starogo volocjugy pi prynesty tobi kiljka xvylyn nižnosti na prošannja.

- Djakuju, serce. Czy budesz maty jakisj službovi nepryєmnosti, koly z’jasuєtjsja, šo ty ne zrobyla meni tyx zasranyx ukoliv?

- Ty zabigaєsz nadto daleko. Do czogo ci pytannja? Pro jaki službovi nepryєmnosti može jty mova, koly my z toboju prošaєmosj?

- Maєsz raciju. Ty zavždy її maєsz. Vybacz. Prosto ja duže xotiv by, šob u tebe v se bulo cziki-piki, šob nastupný tvij czolovik buv ne slaboduxym nudnym alkogolikom, a prynajmni vdjacznym i strymanym mazoxistom. Ja ljubyv by tvogo czolovika majže gak samo, jak tebe. Krim togo, ja mriju, šob tobi lovylysja tiljky najotrujniszi zmiї, vertlavi i doskonali. Šob ty ne musyla žyty u tomu porožnjomu domi, kotrý rozvaljuєtjsja na oczax Ja kupyn by dlja tebe nevelyczký palac u Pivdennomu Tyroli, jakby usni vystaczylo na njogo groszej… Jak use ce vygljadatyme dali?

- Šo same?

- Nu, moja smertj. Mene sylomicj zasztovxajutj tudy?

- Ne pytaj mene pro taki reczi.

- Ce službova taєmnycja?

- Ce svitova taєmnycja. Pro te, jak vygljadaє smertj, možutj znaty lysze ti, šo projszly czerez neї.

- Mene cikavytj texnologija.

- Ne budj takym žorstokym. Baczysz, meni tjažko ne tiljky govoryty, a navitj dumaty pro ce.

- Vybacz. Ja prosto pocikavyvsja. Vvažav, šo maju pravo…

- Tam, u kyszeni tvogo plaša, kaseta z Majkom Oldfildom.

- Kraše b ty lyszyla її dlja sebe. Ce nasza muzyka.

Galja naxylylasj do tebe, i vy znovu poczaly ciluvatysja. «Osj tak vygljadaє prošannja», – podumav ty. Z mil’jardiv žinok cjogo svitu, jaki buly u tvoєmu rozporjadženni, ty vybrav dlja finaljnoї sceny same cju. Šosj u tebe vidbyraly, fon F. Ne tiljky žyttja zresztoju. Vse insze tež. Znaczno biljsze, niž prosto žyttja.

- Koly vony vreszti vgomonjatjsja? – zdrygnuvsja ty, vidryvajuczysj vid її solonuvatyx vust. – Koly vony zžerutj mene?

- Ce magnitofon, – skazala Galja. – їx tam nemaє.

- Jak nemaє? Šo ty kažesz?

- Nevže ty mig poviryty u taku nisenitnycju? Smiszný ty, smiszný! – її oczi poblyskuvaly v napivtemrjavi žyvymy slizjmy.

- Dlja czogo todi ce vse? – ty micno poter garjacze czolo. – Dlja czystoty eksperymentu. Tobi vse odno ne zrozumity – vin zanadto skladný, bagatostupinczastý. Spoczatku tebe zaljakujutj perspektyvoju nemynuczoї žaxnoї smerti. Ridkisnoї smerti. Potim para vidpovidnyx ukoliv. I ty robyszsja duže m’jakym. Paralizovanym. I zgidnym na vse. I zavždy nosysz u sobi cej žax. Vona rozbyla dvi bezbarvni ampuly, vdaryvszy nymy ob pidlogu. Todi roztoptala nogoju szpryc. Ty vidczuv, jak nemyloserdno, nesterpno i blyskavyczno vkryvaєszsja potom.

- Osj tobi kljucz vid tvoєї klitky, – skazala vona. – Zaczynysz mene zzovni. Ty maєsz še sim xvylyn. Czerez sim xvylyn prokynetjsja starszý grupy…

- «Saszko»?

- Može, j «Saszko». Vin vyriszyv pivgodyny pospaty, poky ja zroblju svoє i ukoly pocznutj dijaty. Ja ležatymu tut, majže neprytomna. Meni navitj udavaty ne dovedetjsja. Ja navitj zmožu pokazaty їm slidy tvoїx udariv. Ty zaczynysz mene. Pidesz korydorom livorucz. Zapam’jataj: skiljky b ne bulo povorotiv czy rozgaluženj, zavždy povertaj livorucz. Ty zmožesz ce zapam’jataty?

- I šo todi, serce?

- Todi bude lift. Bilja njogo xodytyme vartový, ale ty šosj vygadaj, bo ce tvoja єdyna možlyvistj.

- Šo, šo ja možu vygadaty, myla?

- Šo-nebudj. Cym liftom ty zmožesz distatysja nagoru.

- Kudy nagoru, koxana?

- Xiba ja znaju? Tam pobaczysz!

- Ja ne zmožu szvydko bigaty, – skazav ty, odjagajuczy plaš. – Ja ne xoczu jty vid tebe. Ale muszu. Koly my znovu pobaczymosj?

- Vartový kolo lifta ozbroєný pistoletom. My možemo nikoly ne pobaczytysj.

- Ty bula zanadto dobroju do mene, – proviv ty doloneju po її pidpuxlij vylyci. – Ty spravžnja rosijsjka žinka. Taki, jak ty, їxaly do Sybiru za dekabrystamy. Ja pysatymu tobi lysty z Ukraїny. Abo z togo svitu – zaležytj vid vartovogo pered liftom. Ale pobaczysz, ja budu uvažniszym, niž toj zabudjkuvatý alkogolik.

- Idy vže… Jakšo vony zastanutj tebe tut…

Ale ty ne daєsz їj dogovoryty, micno prytulyvszy do sebe. Todi xapaєsz z pidlogy svoju velyczeznu torbu i pid nezatyxajucze zaxlanne skavulinnja iz susidnjoї klitky povertaєsz kljucz u zamku…

Jakšo ty, fon F., pravyljno vse zrozumiv i czitko zapam’jatav, jakšo ty še ne do reszty propyv zalyszky svogo mozku i ne zovsim oteteriv vid garjaczky, to slid uvesj czas povertaty livorucz. /\ ne oznaczaє, šo ty peresuvaєszsja korydoramy pevnogo labiryntu v naprjamku do jakogosj zagadkovogo centru jogo. Ce sxože na antyczný meandr. Odnak taka informacija tobi, fon F., ni do czogo: vse odno ty ne znaєsz, šo ce take.

Czy greczno, druzi moї, czy szljaxetno, czy po-ljudsjky ce, šo v taku pekuczu dlja mene xvylynu, koly ja ledve vrjatuvavsja vid znyšennja, vtratyv koxanu žinku, a teper leczu kudysj u nevidome, aby. jmovirnisze za vse, distaty kulju v czolo, czy gumanno ce, druzi moї. – zakydaty meni v taku mytj pyjactvo, zvynuvaczuvaty v neznanni antycznyx realij? Dajte meni xocz jakosj vyborsatysja zvidsy – todi j pytajte pro vse pa sviti, skažimo, jak vygljadav šyt Axilla abo skiljky korabliv i pid jakymy nazvamy sporadyly greky na Groju. Ale poky šo lyszitj mene z tymy grekamy, bo om uže bovvaniє vartový u cyviljnomu v samomu kinci korydoru, poxodžaє sobi pered dveryma do lifta. I muszu šosj vygadaty, šob vin ne lysze ne babaxnuv po meni vsmak zadlja svjatogo porjadku, a j šob možna bulo cym liftom skorystatysja. Jak prykro, šo nemaє zaraz bilja mene serdesznoї Astrid – vona tak perekonlyvo vmila dolaty vsix pa sviti vartovyx, szvejcariv, oficeriv, vaxteriv, bileteriv ta inszu podibnu pogan, kotra staє na zavadi viljnomu ljudsjkomu peresuvannju! Meni kolo neї zalyszalosja tiljky vdavaty zarozumilogo inozemnogo ostolopa, jaký gordovyto ne rozumiє aniczogisinjko z togo, šo diєtjsja v navkolysznjomu sovdepiї. Teper tak. jasna ricz, ne vdastjsja. Bo meni ne šastytj z vartovymy. Bo navitj u svij vlasný gurtožytok ja ne goden potrapyty, jakšo zabuvaju v kimnati perepustku.

Ale vin i ne zbyravsja xapatysja za zbroju. Pryjazno pomaxav tobi Pislja czogo vydav šosj cilkom nespodivane:

- Slysz, Vladik, vot zdorovo, szto ty priszol! Postoj za mєnja dvє minuty, a ja possatj sxožu… Vydul czєtyrje piva, predstavljaєsz? Puzyrj czutj ne razorvalsja…

I ty sperszu xotiv jomu zapereczyty, movljav, jaký ja tobi Vladik ty, pucjko rakova, ja poet z Ukraїny, ale vczasno zrozumiv, šo u cjomu tvij porjatunok.

- Davaj, czeszy, – skazav ty jomu.

A sam podumav: «Pogani moї spravy, jakšo vže robljusja sxožym na kagebista».

Tiljky- no vin povernuvsja, aby jty do klozetu, jak ty natysnuv knopku vyklyk. Lift gluxo zaszurxotiv, ruszyv z miscja, i ce bula pomylka. Vin rizko ozyrnuvsja i v mytj, koly ty zastrybnuv u rozpovzli dveri, voczevydj, doper, šo ty spravdi nijaký ne Vladik, a, možlyvo, poet z Ukraїny.

- Stojatj! – zaverešav vin, i tobi dovelosja szarpnuty na sebe perszý-lipszý važilj, jaký ty pobaczyv u kabini lifta.

Dveri znovu – nevblaganno povzucze – ruszyly dokupy, i same todi, koly vony nareszti zijszlysja, vin ustyg paljnuty kiljka raziv. Ale dveri vyjavylysja, na šastja, kuleneprobyvnymy. Xorosza tankova bronja czasiv «use dlja frontu i dlja peremogy». I lift, na šastja, poїxav. Pevný czas do tebe dolitalo zavyvannja jakoїsj syreny, potim buly vyguky, biganyna v korydorax. Ci zvuky pryxodyly zgory, až poky zovsim ne zatyxly. Otže, ty poїxav ne Iudy, kudy slid. Ty poїxav unyz, u še glybszi glybyny, u same peklo, fon F. I czy vybereszsja ty z njogo koly-nebudj?

Lift їxav bezkoneczno dovgo, i ty vstyg pobaczyty v njomu kaljužu krovi na pidlozi (j tut kogosj katrupyly!), a takož proczytaty dejaki nadrjapy pa stinax, sered jakyx vydiljavsja svoєju dotepnistju taký: «VSE – DO P(…)?. Batjko Maxno».

Nareszti lift zupynyvsja. Bezpereczno, šo z togo boku takož musyv buty vartový. I, jakšo vony ne kretyny, to vže, samo soboju, spovistyly jogo pro tvoє oczikuvane prybuttja zgory. Tak šo oberežno, dveri vidczynjajutjsja!

Dveri spravdi vidczynylysja – i še odyn cyviljak rozplyvsja u posmiszci, zabaczyvszy v kabini tebe:

- Nu, czo, Vladik, – zagovoryv vin, – vzjali etovo xera?

- Vdryzg razmazali, – pidtverdyv ty, kyvajuczy golovoju na kryvavu kaljužu pid nogamy.

Vartový šaslyvo zaregotavsja, vypuskajuczy tebe z kabiny

- Ty vo skoljko smєnjaєszsja? – zapytav ty jogo, aby šosj zapytaty.

Ale cjogo kraše bulo ne robyty, bo vin takož raptovo zauvažyv, šo ty nijaký ne Vladik. Možlyvo, tvoє pytannja bulo jakymosj absurdnym czy šosj iše spracjuvalo, profesijna i kim ja p, na oblyczczja, napryklad. Otož jomu zalyszalosja tiljky vbyty tebe. bo pistoletu njogo vže davno buv gotový dlja podibnoї operaciї. Tož vin pocav striljaty bez poperedžennja – majže vprytul, I ty pobaczyv, jak nevblaganno vkryvaєtjsja velykymy czervonymy pljamamy tvij siro-kavový, šojno sjogodni vypraný, prošavaj. Galju, plaš. Ty upav na pidlogu i sprobuvav z ostannix syl kudysj povzty, polyszajuczy za soboju czervonu dorižku z juxy j vyvalenyx kyszok, ale vin dali striljav, tak, vin vse še striljav, a vin vse nis striljav, i ty poczuv nesamovytý bilj desj tam, nyžcze žyvota, j todi podumav, šo cej epizod tobi cilkom ne vdavsja, tož treba jogo poczaty znovu – iz samogo poczatku.

Otže, ty znovu їxav liftom, u czystomu plaši, j gotuvavsja do zustriczi z vartovym. Nareszti dveri rozczynylysja – i znajomý tobi cyviljak rozplyvsja u posmiszci, zabaczyvszy v kabini tebe.

- Nu, czo, Vladik, – zagovoryv vin, – vzjali etovo xrjena?

- Ugu, – pevyznaczeno murknuv ty i, namagajuczysj ne pytaty jogo, o kotrij godyni vin zminjuєtjsja, projszov povz njogo u korydor.

- A ja uže v desjatj smєnjajusj! -kryknuv tobi u spynu šaslyvý vartový.Ale ty jszov, naljagajuczy na nogu, ne ozyrajuczysj, majuczy pered soboju lysze korydor, stiny jakogo, zapovneni dzerkalamy, zdaєtjsja, nespiszno ruxalysja razom z toboju. U kožnomu dzerkali szkutyljgav ty. U samomu finali, v samomu kinci korydoru buly jakisj nadzvyczajni dveri – takyx Grandioznyx, važkyx, masyvnyx dverej ty Ide ne baczyv nikoly. Dveri maly nezemný vygljad. Pered takymy dveryma mig by poxodžaty, brjazkajuczy kljuczamy, svjatij Petro. Natomistj pered nymy poxodžav iše odyn u cyviljnomu – za vikom i statecznistju nijak ne menszý za polkovnyka.- Zdarova, drug! – pryvitav ty jogo, pidijszovszy zovsim blyzjko. – Uznajosz mєnja, Vladika?- Kakojty v p(…) Vladik! – oburyvsja polkovnyk. – Vladik uže vtoruju njedjelju v Karabaxє miny stavit. Vsjo ravno – praxadi, mne adin xrjen – s panjedjeljnika na pensiju, i v grobuja vsjo vidal!…

Ty ne zdogadavsja navitj podjakuvaty jomu, nalig pleczyma na oti nemožlyvi dveri, vony vidxylylysja, j ty…

…opynyvsja u veletensjkomu, zavbiljszky z Krasnu plošu osvitlenomu bezliczczju nadpotužnyx ljustr, zali. Za svoєju prostoristju ta kiljkistju prysutnix tut ljudej vin mig dorivnjatysja xiba do pyvbaru na Fonvizina, jaký uže nemalo podyvuvav tebe sjogodni vranci. Jaskrave svitlo boljacze szmagalo po tvoїx vidvyklyx i, do vsjogo, še j xvoryx oczax. Ale ty zumiv rozdyvytysja, šo usenjký zal nemov na prospekty rozkreslený dovželeznymy stolamy, kožen z jakyx maє v dovžynu ne mensze dvoxsot metriv, a vsi stoly nakryto po-kytajsjky szovkovymy skatertynamy, j na nyx – bezlicz po-muzejnomu dorogogo sribla, krysztalju, porceljany tež ne brakuvalo, jak i, zresztoju, fajansu, a na tomu sribli-krysztali, na tij porceljani z fajansom bulo stiljky vsjogo pytnogo ta їstyvnogo, šo zdavalosja, niby povernulysj doistoryczni czasy žyttєljubnogo zabudjkuvatogo marszala. I vse prysutnje bagatotysjaczne tovarystvo pylo, guljalo, czmanilo, žerlo, bratalosja, pljamkalo, šosj vygoloszuvalo, dejaki vže spivaly, inszi bljuvaly – tak šo tvoєї z’javy ne zauvažyv, zdaєtjsja, nixto, ta j czy možna zauvažyty z’javu odniєї ljudsjkoї odynyci, bezzaxysnoї j I nepotribnoї, skažimo, na Krasnij ploši? Das ist unmoglix, možutj na ce skazaty paszi susidy nimci.

Tuї1 i tam snovygaly rjasni vysokogrudi divczata v rosijsjkyx sarafanax i kokosznykax – voczevydj, oficiantky, bo kožna mala v bilyx rukax pered soboju jaku-nebudj perepovnenu vsiljakymy dobramy tacju. Na prymityvnomu podiumi posered zalu rozmistylosja lobiv tak zi sto p’jatdesjat balalajnykiv, a debela mongolovyda titka z kosoju až do zadnyci naproczud kryklyvo výojkuvala:

V?szla, vyszla devczonoczka

V sad vysznevaj vodu bratj,

A za neju kozaczenjka

Vedet loszadj napavatj!

Stiny zalu, a skazaty tocznisze, infernaljni meži ciєї pidzemnoї ploši, bulo prykraszeno praporamy lysze dvox gatunkiv czervonymy i czorno-žovto-bilymy. Pryczomu ci prapory szljaxetno czerguvalysja, pedantyczno rozstavleni czerez odyn. Krim praporiv, ty zaprymityv takož velyczezne polotnyše kumaczevogo koljoru, pa jakomu spalaxom czornyx, žovtyx i bilyx lampoczok periodyczno vynykalo: «KOGDA OTECzESTVO V BEDE – NE MOŽEM M?SYDETj V UZDE!», xocza ryma naproszuvalas insza.

Jakýsj czas ty poblukav cym prostorom, prydyvljajuczysj do stoliv i publiky.

A muszu vam skazaty, druzi, šo naležu do tyx introvertnyx typiv, jakyx u ljudnomu misci malo xto pomiczaє. Bagato raziv dovodylosj meni czerez ce terpity – osoblyvo na vsiljakyx vyszukanyx zbigovysjkax czy pyjatykax, u velykomu j maloznajomomu tovarystvi. Inodi musyv až try abo j czotyry razy povtoryty «dobrý denj» czy szcos podibne, aby nareszti, koly vže zovsim zirvusja na kryk, xto-nabudj zvernuv na mene pogljad zi zdyvuvannjam i spivczuttjam. Jak naslidok, ja voliv padali zabytysja kudys pid stinku j potyxenjku rozvažatysja sobi samostijno. sebto bagato pyty j kuryty. Piznisze ja znajszov na cju bidu nepoganý sposib – obov’jazkovo pryvodyty iz soboju jaku-nebudj sjajlyvo-efektnu dovgastoї formy damu, jak kaže Neborak, «furiju zi strunnymy nogamy». Ce davalo preczudový rezuljtat: uže z poroga vsi kryczaly «O, dyvitjsja, dyvitjsja, xto prýszov! Sam fon F., vydatný talanovytý poet!». Usi kydalysja nam nazustricz. poczynaly rozpytuvaty mene pro tvorczi novyny i plany na majbutnje, otoczyvszy jaknajpyljniszoju uvagoju i nadavszy misce v samomu serci tovarystva.

Ale cjogo razu ja ne pryvernuv by anitroxy uvagy, navitj jakby pryviv za soboju z desjatok strunkostrunnyx i do togo ž cilkom ogolenyx tygrycj. Nastiljky vsi prysutni buly zaslipleni vlasnoju ejforiєju, peremiszanoju z pytvom ta їdlom. Nastiljky važlyvoju, žyttєvo neobxidnoju, smerteljnoju bula Sprava, v im’ja jakoї vony vsi tut pyjaczyly.

Otož ty cyrkuljuvav pomiž stolamy, de-ne-de vpiznajuczy znajomi z presy j telebaczennja i tym osoblyvo antypatyczni mordjaky dejakyx deputativ, pysjmennykiv ta inszoї ideologicznoї svoloty. Dexto z nym cmulyv kon’jaky, inszi namynaly gory kav jaru ložkamy, ale vse ce ne vyklykalo v tobi spravedlyvogo oburennja czy bodaj zazdrosti. Najdužcze tebe cikavylo tiljky te, jak by zvidsy uryty, opynyvszysja nareszti desj na poverxni še. Možlyvo, isnujuczogo mista Moskvy. Adže cej boževiljný denj povynen buv ja kosi) zakinczytysja!

I koly znenacjka z-za odnogo zi stoliv, nemov z-nad zlitnoї smugy, nazustricz tobi strimko pidvelasja velyka j czervona rjažka tvogo odnokursnyka, rosijsjkogo poeta Єževikina, koly cja rjažka za davnjoju i ne nadto tolerovanoju toboju zvyczkoju obslynyla tobi šoky bratersjkymy ciluvannjamy, ty szvydsze navitj zradiv aniž zogydyvsja. Vydyxajuczy gorilku ta svynjacze file, Єževikin zavolav:

- I ty tut, bratiszka! Radý, šo ty sered naszyx! Ja znav, šo Ukraїna bude z namy! Vse-taky my slov’jany, (…) jogo matj!

Neceremonný i szyrokogrudý Єževikin tut-taky skynuv pid stil jakogosj pravoslavnogo nedomirka, šo kunjav porucz iz nym golovoju v kartopljanomu pjure, i zaprosyv tebe sisty na zviljnene takym czynom misce.

- Otto fon F., mij drug, zaxidnoukraїnsjký poet i xoroszý parenj! – vidrekomenduvav tebe Єževikin dovkolysznim loburjakam, z jakyx odyn buv u formi, zdaєtjsja, sztabs-kapitana carsjkoї armiї, drugý mav na golovi kubanku, a še dekiljka niczym takym ne vyriznjalysja, krim togo, šo buly v czornyx soroczkax i duže p’jani.

Pered toboju zabryniv velyczenjký kelyx z vidensjkogo krysztalju, všertj napovnený žovtoju lymonnoju gorilkoju.

- Za Kyїvsjku Rusj! – kryknuv Єževikin, i dexto navitj zaaploduvav, poczuvszy taký istoryczno vypravdaný tost.

Ty podumky pereliczyv usi poperedni rivni svogo pozdovžnjogo roztynu. Jakšo ty ne pomylyvsja, to lymonna povynna bula staty szosti їm rivnem. A, znajuczy dobre sebe, ty pam’jatav, šo, koly takyx rivniv stane sim, ty obov’jazkovo vybljuєsz i, možlyvo, oczystyszsja.

- Nu, jak tobi sjogodnisznja bytva za Rosiju? – spytav Єževikin, kovtnuvszy svoju vodjaru i dobyvajuczy vydeljcem dešo pidgorilu zispodu svynjaczu zadnycju.

- Šyro kažuczy, ja zapiznyvsja na poczatok, – nevyznaczeno vidpoviv ty, vodnoczas vyporpujuczy z jakoїsj majsensjkoї porceljany malenjkogo, ale tugogo ogirka. – Šo, vlasne, vidbuvaєtjsja?

- Rozumiєsz, sjogodni buv velyký z’їzd usix patriotycznyx syl, – poczav rozpovidaty Єževikin. – Adže kraїna kotytjsja u prirvu, matj jogo za nogu, a my vsi rozbylysja na partijky, grupky, teczijky. Ocju ja vczora dovbav, – povidomyv vin, provodžajuczy teplym pogljadom odnu z divok u sarafani, šo proplyvla porucz, rozxljupujuczy navsibicz napivsolodke szampansjke.

- I do czogo prýszly? – pocikavyvsja ty, szukajuczy za novym ogirkom.

- Do konsolidaciї! – triumfaljno movyv Єževikin. – Teper usix zadavymo. Povsєmєsno! Sluxaj, tam cycjky taki, šo dvoma rukamy ce obxopysz! – I vin pokazav svoї vedmeži lapy jak dokaz togo, šo ne obxopysz.

- Njet-s, gaspada-s! – rubonuv kulakom po tarilci sztabs-kapitan. – Nijakyx konsolidacij! Z kym-s? Z ocym-s kodlom-s?! Uvoljtє-s! Duxovnistj, duxovnistj, pravoslaviє, monarxija, duxovnistj, monarxija, pravoslaviє, czynoljubiє, duxovnistj, poczytaniє, pravoslaviє, sladostrastiє, rukobludiє…

Vin troxy zaplutavsja. Tomu vmovk na mytj.

- Nikolaj Palkin, – nazvav sebe vgolos i vydobuv z-pid stola zbirku poezij «Rasplela kosu bereza».

- Djakuju, v mene є, – zapevnyv ty.

- I ja? – zasverdlyv vin tebe bilogvardijsjkym pogljadom

- Duxovnistj! – vidpoviv ty. – Pravoslaviє, monarxija, duxovnistj, narodnistj, partijnistj… Samoderžaviє, bratoljubiє, czaєpitiє…

- Smirjennomudriє! – zakryczala kubansjka szapka.

- Xramostroєniє, – dodav sztabs-kapitan Palkin, rujnujuczy nesluxnjanym vydeljcem goru xytromudrogo salatu, šo spravdi nagaduvala obrysamy psevdovizantijsjku kuljtovu sporudu.

- Dilo jasne, xram nada vidbuduvaty, – glybokodumno pogodyvsja Єževikin. – Stiljky povsєmєsno cyx žydiv, ekstrasensiv rozvelosja, a še narkomaniv, gomikiv, lesbijanok… Nekrofiliv, skotoložciv…

- Grafomaniv, – dokynuv ty.

- Rokeriv, brokeriv, dileriv, – buljknula kubanka.

- Pornografiju na kožnomu kroci prodajutj, – ne vtrymavsja Palkin.

- A vy šo skažete, batjuszka? – zvernuvsja Єževikin do masyvnogo svjašenyka, šo naduvavsja troxy opodalj.

- B(…)vo vsjo eto, – vidpoviv pip, toj samý, zresztoju, jakogo ty baczyv nyni vdenj u pyvbari na Fonvizina.

Єževikin naxylyvsja do tebe j, aktyvno naslynjujuczy, ale až nijak ne zbudžujuczy tvoє vuxo, skazav:

- Ujavljaєsz, pislja tretjoї palky ležu v povnomu transi, a vona meni: «Єšo!» Todi ja podumav-podumav, stavlju її…

- Usja nasza bida-s, gaspada-s, šo my vtratyly slov’jansjku єdnistj-s, da-s – rezumuvav tym czasom Nikolaj Palkin.

- … i koly vže kinczaju, – prodyravsja dali do tvogo vuxa Єževikin, – vona meni j kaže: «Znaєsz, ja teper tiljky naszym budu davaty!» Vona ž valjutna, paskuda, za dolary, suczka, pidmaxuvala!

- Xiba vona ne oficiantka? – troxy zdyvuvavsja ty.

- Jaka tam! Zapam’jataj: usi ci baby v sarafanax – valjutni szljuxy, їx na sjogodni znjaly dlja obslugovuvannja banketu specialjnoju dyrektyvoju CK. Dovelosja platyty zelenymy, jak za normaljnu robotu. Zate možemo guljnuty na slavu!

- A šo, CK vidaє valjutnymy prostytutkamy?

- CK vidaє vsim, – perekonlyvo zajavyv Єževikin. – Tomu ja j ne vyxodžu, bratiszka! Xocz meni cej biljszovyzm, jak i tobi, jak i jomu vže otut vo zastrjag! Kistkoju! V gorli!

- Vsєx rasstrjeljatj! – zavolav naglo sztabs-kapitan Nikolaj Palkim i z’їxav pid stil – pryblyzno tudy ž, de vže ležav posopujuczy bajdužý tobi nedomirok u kosovorotci.

- Szalisz! – vidguknuvsja na ce kubansjký kozak i, sxopyvszy v dolonju porožnij kelyx, tak szvarknuv nym ob stil, šo z doloni bryznula krov.

- Ujmysj ty, žopa, – spokijno zasterig jogo Єževikin, bezpereczný lider tovarystva. – A znaєsz, jak spravžnje prizvyše Gorbaczova? – spytav vin u tebe.

Nestrymne bažannja spaty czy bodaj desj poležaty znovu zavolodilo toboju. Pered oczyma plyvly mordjaky, szmatky svynyny, krov kubancja povoli roztikalasja pomiž tareljamy.

- Єževiking, – troxy plutajuczy jazykom, zvernuvsja ty. – Podaj meni kartop’jane pjuro!… Abo ni, ne treba. Kraše posluxajte, xlopci, mene. Výszlo tak, šo ja v žytti znav bagatjox. Bezlicz! Ja znav psyxiczno xvoryx i psyxiczno zdorovyx. Ja znav naftovykiv i lisorubiv, pysapkariv, nicznyx zlodiїv, suteneriv, znamenytyx xirurgiv, demiurgiv, ja znav bitlomaniv u perszomu pokolinni, frankmasoniv z loži «Bezsmertja-4», odnojajcevyx blaznjukiv, rokeriv, partijnyx sekretarjukiv, ja znav spožyvacziv gaszyszu i pracivnykiv travooxoronnyx organiv, znav linotypistok, drukarok i manekennycj, najbiljsze znav xudožnycj i nadomnycj, a takož naložnycj, znav navitj kiljkox založnycj, prote perevažno – nezamožnycj. A še ne možu vid vas pryxovaty, ta j ne smiju pryxovuvaty – znav sufleriv, fileriv znav, sufiїv. Znav ostannix gipisiv i perszyx pankiv. Buvav u kabinetax perszyx osib, dilyv єdyný kovtok gorilky z syfilitykamy, spav v odnomu ližku z xvorymy SNIDom. Znav odnogo czornoszkirogo ukraїncja rodom z Jamajky, vzagali ukraїnciv znav najbiljsze, prote inszyx nacij tak samo. Zresztoju, znav navitj psyxiatra, jaký pysav dysertaciju. Bagatjox znav. Bezlicz! Mij tovarysz – džazový pianist – nyni stav golovoju misjkoї rady demokratycznogo sklykannja. Pid czas sesij vin vmykaє plejєr, xovajuczysj u prezydiї, porivnjuє Gavelom. Povný pincet! Ale, krim njogo,ja znaju še bezlicz inszyx osib. Ja buvav na verszynax i na dni, ja vse spiznav i vse perežyv… Za totalitarnogo režymu buv korektorom, za posttotalitarnogo moї erekciї poczastiszaly. Mene vže niczym ne zdyvuєsz, niczym ne distanesz… Ale ja še ne baczyv takyx ridkisnyx mudakiv, jak vy. druzi! Ja vam prosto dyvujusja, vy mene distaly! Povný privєt! Єževikin, ja maju dosytj vaszogo tovarystva! Jak by oce zvidsy výty, ga?

- Kudy? – tupo spytav Єževikin.

- Dodomu. Nu, ja maju na uvazi, v gurtožytok.

- Dodomu? – Єževikin až zatrjassja vid regotu. – Tut nasz dim Tut nasze pidzemne serce. Tut teper Rosija – єdyna j nedilyma. I my zvidsy vže ne výdemo, poky tam, nagori, naszi tanky ne vyczavljatj ostannje givno z ostannjogo voroga. I todi my výdemo na svitlo novoї Rosiї, staroї Rosiї, z jasnymy ikonamy j monarszym j svjatynjamy v rukax…

- Ot vyxrest sobaczý, – skazav batjuszka, rozgljadajuczi dešo semitsjký nis zakryvavlenogo kubancja…

- Tak šo nikudy zvidsy ne výdesz, bratiszka, – zaverszyv Єževikin, nalyvajuczy še po sto p’jatdesjat.

- I dovgo ce vse potryvaє? – ne vgavav ty.

- Nedovgo vže, – zaspokoїv Єževikin. – Uže viddano potribni nakazy. Lyszylosja tilky їx vykonaty.

Ty vypyv še sto p’jatdesjat i raptovo zrozumiv, šo tym biljsze treba zvidsy vtikaty. Ale jak? I kudy?

- Ty poczekaj mene tut, ege? – zmovnycjki morgnuv Єževikin i szasnuv kudysj u prostir zalu slidom za svoєju nedavnjoju koxankoju v sarafani.

Tym czasom titka na podiumi dospivala jakýsj fataljný romans, i pid oplesky, dovoli neodnostajni, do neї pidnjavsja pevný oficijný dobrodij z velykoju blyskuczoju taceju v rukax. Na taci ležalo v usij krasi j velyczi zasmažene porosja z czymosj duže apetytnym u rýci. Trymajuczy pered soboju tacju, dobrodij pidtancjuvav do mikrofona. Balalajnyky vrizaly jakusj patriotycznu introdukciju, a mongolovyda spivaczka vidplyvla v bik i v pojas uklonylasja.

- Tovaryszi! – poczav dobrodij z taceju.

Ale v zali zczynyvsja gvalt i rozbrat, tomu šo znaczna czastyna prysutnix zažadala, aby do nyx zvertalysja «gaspyda».

- Spivvitczyznyky! – vidrazu vykrutyvsja promovecj, oczevydno, velyký majster šodo objєdnavczyx momentiv. – Sjogodni voistynu vsi my zibralysja v cjomu zali! Nelegko bulo nam ity sjudy ale vsi my prýszly! Bo zrozumily nareszti svjatu istynu, voistynu zrozumily i dijszly zgody: kraїnu treba rjatuvaty. RJatuvaty treba kraїnu!

- RJatuvaty kraїnu treba! – pidtrymav jogo xtosj iz zalu.

- Žoden Batý, Napoleon abo Mazepa ne pljundruvav še tak voistynu svjatu paszu zemlju, naszu zemlju voistynu svjatu, tak voistynu ne pljundruvav še, jak nyniszni… – promovecj namoršyv spitnile czolo, imitujuczy bolisno-napružený poszuk vidpovidnogo vbyvczogo slova, ale, tak i ne znajszovszy, intonacijno zaokruglyv – jak nyniszni!

Istoryczna paralelj zdalasja jomu nadyxajuczoju. Promovljav šorazu palkisze j vognystisze, rozstavljajuczy nevydymi znaky oklyku, nemov pidpaleni uzdovž Volodymyrsjko-Sybirsjkogo traktu stovpy,

- Budemo ž virnymy našadkamy voistynu svjatyx predkiv naszyx! Duxom Georgija Pobidonoscja dyszutj naszi sercja! My povynni skrutyty lukavi golovy! Slava zbyraczam zemelj! Bo Rosija

- vsjudy, de my! A my vsjudy! Vsi my – ce vona! Cja vona – ce vse! Ne damo її! Tak damo, šo nu! Vsim pokažem xrin!

Po cyx slovax vin vytjagnuv zgadaný šojno ovocz z porosjaczoї rýky i gordovyto-grizno pidnis jogo nad golovoju, v toj že czas ekvilibrystyczne trymajuczy tacju, voczevydj, dovoli vagomu, na odnij ruci.

Pokazaný xrin vyklykav burju opleskiv. Šosj iz njogo svitylosja – jakasj sakraljna syla, vojovnycza deržavna substancija Svjatoї Rusi – dux Ivana Kalyty, Petra Perszogo, a može, j marszala Axromєєva. Burja všuxla lyszenj pislja togo, jak promovecj znovu povernuv svjašenný korinj u zuby žertovnomu porosjati.

- Druzi! – prodovžyv vin, dešo opustyvszy tonaljnistj. – Velyke j velyczne nasze mystectvo. Voistynu czyste, voistynu svjate. Svit uvesj tremtytj pered naszoju pisneju! Tremtytj i placze, boїtjsja j nenavydytj, straždaє i ljubytj. Ale daremno spodivaєtjsja. Voistynu – ne zabude Rosija svoju pisnju! Svjatu pisnju svoju. Ne diždetesja!

Promovecj pogrozyv vyviljnenym z-pid taci kulakom jakymosj zaokeansjkym oponentam, kotri ne ljubljatj rosijsjkoї pisni. J todi elegantno zaverszyv:

- I tomu dozvoljte vid vaszogo imeni pryvitaty na cjomu voistynu sobori velyku spivaczku rosijsjku, matj naszu i sestru, duszu naszu neosjažnu, nezrivnjannu naszu i svjatu Marfu Sukinu. narodnu artystku, i za davnim svjatym zvyczaєm podaruvaty їj cjogo peczenogo lebedja!…

«Czomu lebedja?! Jakogo lebedja?!» – xotilosja kryknuty tobi, fon F., ale tebe vse odno ne poczuly b, nastiljky odnostajno zrynuly do pidzemnyx sklepinj oplesky. Marfa Sukina, rozplyvajuczysj u mongolovydij posmiszci, prýnjala pozoloczenu tacju i vklonylasja ja z neju. Balalajnyky vdaryly šosj xvacjke.

- Vsєx rasstrjeljatj! – garknuv z-pid stolu sztabs-kapitan. Vyxrešený kubanecj girko rydav, rozmazujuczy krov po vsix salatnycjax.

Tut povernuvsja zbudžený Єževikin i povidomyv:

- Use! Domovyvsja! Zaraz budu її maxaty. Tam, pry vxodi, pid mavzoleєm, є paru okremyx nisz… Duže tisnyx, ale sprobuju zakynuty nogy na pleczi. Ja j pro tebe domovyvsja, bratiszka. Vona podrugu pryvede, Svєtku. Cycjky ne menszi, niž u moєї, a može, j biljszi… Ja ž pro brativ nikoly ne zabuvaju!

Vin energijno poter ruky.

- Pjєmo po sto i vpered!

Smažene porosja, zletivszy z aerodromu taci, kružljalo nad zalom, pomiž nadpotužnymy ljustramy, i vyklykalo szalený entuziazm. Dexto z prysutnix namagavsja pocilyty v njogo pljaszkoju. Marfa Sukina v otoczenni balalajok pysklavo spivala pro valjanky. Letjucze porosja czymosj i spravdi nagaduvalo lebedja Xocz inodi tobi zdavalosja, nibyto dvogolový orel -stiljky sjajva vyprominjuvala dovkola sebe cja peczaljna peczena istota.

Cjogo razu Єževikin nalyv jakoїsj temnoї nastojanky. Ty zumiv prygovoryty її, vyžerty, vyžluktaty. Odnym duxom. Ale potim zgadav, šo to vže sjomý rivenj.

- Golovne, pam’jataj, – davav ostanni nastanovy Єževikin, pidvodjaczy tebe z-za stolu za komir plaša i vkladajuczy tobi v ruky ljamky vid tvoєї torbegy. – Golovne, pam’jataj: pid sarafanamy v nyx niczogo nemaє!… Jasno? Tak šo vidrazu – Iudy!

I vin nemyloserdno potjagnuv tebe, jak šojno skazav, – “tudy”.

Maєsz pered soboju dvijko damsjkyx grudej – doskonalyx za formoju i socialistycnyx za zmistom, grandioznyx, mov kavuny. Nikoly še v žytti tobi take ne trapljalosja. Xiba na obkladynkax dejakyx žurnaliv. Abo v kinofiljmax, jaki, na žalj, ne ty stavyv i navitj scenariїv do nyx ne pysav. Veletensjki bili gory, šo zviljna pidnosjatjsja j opuskajutjsja pered tvoїm nosom, a vlasnycja їxnja puskaє tjutjunový dym tobi v oczi. Rozumiєsz, šo treba bulo b uže ja kosi) sobi iz cym bagatstvom davaty radu, tym biljsze, v susidnij niszi atakujuczý Єževikin uže vydobuvaє zi svoєї žadanoї dosytj nedvoznaczni oxy ta axy. Ale ne jde tobi czogosj. Czy ce sumlinnja ozvalosja? Czy prosto alkogolj i garjaczka zrobyly svoє, i vse, na šo ty zdaten, – ce zaderev’janilym nežyvym jazykom jalozyty poverxnju girkuvatyx tverdyx soskiv? Czy može, to gromadjansjký obov’jazok ne daє tobi zabutysja v rozpusnomu akti, a vymagaє, riszucze pokynuvszy ci tilesa blagoslovenni, bigty kudysj, budyty kogosj i nesamovytym faljcetom kryczaty pa pivsvitu: «Demokratija v nebezpeci!»?

Llє, vyjavljaєtjsja, vse znaczno gydkisze. Prosto tebe nudytj, fon F. I budj-jakoї xvylyny ty možesz rozmaljuvaty cej kolyxlyvý fasad goteljnoї kurtyzanky rjasnym pavyczevym xvostom, barvystymy strumenjamy, šopravda, dosytj peredbaczuvanymy za koljorovoju gamoju. Bo ty maєsz u sobi vsi neobxidni dlja cjogo peredumovy.

- Ty šo, peregrivsja? – spivczutlyvo szepocze vona.

- Ja duže ljublju vas usix, – vidpovidaєsz na ce.

- Xoczesz, ja potru tebe?

- Ni, myla. Zaraz use bude… – ledve strymuєsz mogutnij vnutrisznij spazm.

- Ja možu povernutysja zadom, – proponuє vona.

- Tiljky ne ce, – blagaєsz, bo j spravdi zvyk do її grudej.

- Jakšo ne možesz, to tak i skažy! – poczynaє vona nervuvaty.

- Bua, – kažesz na ce.

- Šo? – ne rozumiє vona.

- Vve, – dokazuєsz svoju dumku.

- Zaraz ja tebe postavlju, – obicjaє vona i, dokuryvszy, naxyljaєtjsja do tebe gubamy.

- Ue, – probuєsz її poperedyty.

Ale vona vže vpyvaєtjsja u tebe i poczynaє vyrobljaty z tvoїm rotom šosj nevymovne, vona tjagne z tebe duszu, a z neju i vse insze, až ty nareszti sylomicj, oboma rukamy, vidryvaєsz vid sebe її golovu i, sxopyvszy z pidlogy obvažnilu znenacka torbu, jak pidstrelený, vylitaєsz getj, zabuvszy navitj pro bilj u kolini.

I znovu zal, povno svitla, kalejdoskop oblycz i til, a pevnisze skazaty – marmyz i tusz, i ty kogosj sztovxaєsz. I šosj perekydaєtjsja, ale nišo ne može tebe spynyty, rveszsja v jakisj dveri – odni, drugi, treti, a potim nareszti baczysz rjativne slovo «UBORNAJa» i vlitaєsz tudy, nacze p’janý anarxist, šo szturmom bere Zymový.

Ce ne sortyr, a, jak vyjavylosj, šosj na ksztalt artystycznoї grymernoї z kupamy vsiljakogo motloxu ta inszogo rekvizytu. Ale pered neosjažnym, na vsju stinu, dzerkalom use-taky biliє rakovyna, i ty vyvergaєsz nareszti iz sebe uvesj cej denj, usi jogo ximiczni elementy vkupi z organicznymy reczovynamy, usju cju Moskvu. Fontanuєsz samozabutnjo, nestrymno i radisno i vsima svoїmy sudomno-ekstatycnymy ruxamy nagaduєsz slipuczogo džazovogo saksofonista na verszyni prygolomszlyvoї improvizaciї…

Todi vidkruczuєsz obydva krany i dovgo myєsz sebe. Zrobylosja tak legko i zatyszno, jak ne bulo vže davno. Czas vid czasu dyvyszsja u dzerkalo – oblyczczja z perekoszenogo staє vrivnovaženym krapeljky potu peremožno cvitutj na njomu, a szkira povertaє sobi zvyczný vidtinok. I vse ž dosytj nepryєmna pyka. Vsja nacionaljna samosvidomistj piszla u vusa. A ci poczervonili oczi! A nis, jakogo v tebe zazvyczaj nemaє, tež pretenduє pa šosj vygostryvsja j poblyskuє, rozprominjujuczy samozakoxanistj. Psztrykaєsz po njomu paljcem, aby ne zadavavsja, I raptom czuєsz z-za spyny lagidný stareczý golosok:

- Szto, kasatik, strugapul malostj?

Malenjký tyxý didok sydytj u kutku j dobrozyczlyvo sposterigaє za toboju. Taký sobi golub syvenjký. Voczevydj, buv tut uvesj czas, poky ty bljuvav.

- Minjeralki popєj, rodimý, mineralka oczenno pomogaєt, – kaže vij.

- Ta vže niby legsze, – tjažko zitxaєsz.

- Ili ložku modu primi – kak ruko j symєt…

- Niczogo, dzjadzju, ja vytryvalý, – probuєsz navitj zaszkirytysja.

- Njebosj, vodku s krasnjenjkim žral, galubczik?

- I ne tiljky, tatu. Vsi koljory veselky. Rajdugy! – pojasnjuєsz.

- Njezja tak, bolєznaj. Šaditj sєbja padotj.

- Jake vže tam, strýku! Raz žyvemo – raz muczymosja…

- Stradaєsz, bєdnnj? – Jak usi, starcze.

- A ty pomolisj – polєgczaєt.

- Komu maju molytysja? Jakomu Bogovi, tatu? Stiljky їx vynykaє nad namy, i kožen stverdžuє, niby Vin – Єdyný, i kožen xocze šob Jomu molytysja. Jakesj bagatovladda v nebesax. Ne možutj podil jty sfery. Ananas use okotylosja. Pany bjjutjsja, a u xlopiv czuby trišatj!

Z takymy starymy ljudjmy najkraše rozmovljaty movoju prysliv’їv. Ce їx perekonuє.

- Mnogo zla v tebe nakipєlo, laskový.

- Bo ja xotiv z usima žyty u zlagodi. A vyjavylosja, šo vsi peresvareni davno. Še pered moїm narodžennjam dolju svitu bulo vyriszeno: svary i vijny. A vy tut xto budete?

- Ja czєlovєk malenjkij, – vyczerpno povidomljaє starý.

- O, to ce pro vas napysano najkraši tvory svitovoї klasyky?

- Pro mєnja, ljubєzný, pro mєnja.

- I ne tjažko vam otak žyty – z takoju neslavoju? Vsi pro vas use znajutj…

- A ja Bogu moljusj. I pomogaєt.

- A jakomu z nyx molytesja – rosijsjkomu, borodatomu, czy, može, indijsjkomu, szestyrukomu?

- A tomu, za kotorym pravda. Pravdu ljuboj nutrom czuєt.

- Na žalj, vujku, pravda – ce šosj duže spekuljatyvne. U kožnogo svoja. Pravda jak dyszlo. Navitj gazeta є taka, može, czytaly?

- Mnogo, mnogo zla v tєbє, milaj.

- Bo ja, dzjadzju, v žytti svoєmu nedovgotryvalomu i vidrikavsja, i zradžuvav, i pereljubstvuvav, i gnivavsja, i mordu zalyvav, i brexav, I lajavsja, i spokuszavsja, i soboju xyzuvavsja, i… Ot xiba šo ne vbyvav tiljky.

- Vo xram xaditj nadobno, Bogu molitjsja. On vsjo prošaєt.

- Šo ž ce za Bog taký, starcze, kotrý zarady prošennja zmuszuє do cerkvy xodyty? Ce žandarm, a ne Bog! Ja v žandarma ne možu viryty.

- Vsjo vy, uczonyє ljudi, vydumyvaєtє, – skruszno poxytav golovoju didok. – Lit by kak-nibudj vyvernutjsja! A na samom djelє – toljko lenj duszevnaja da omєrtvєniє. Ne xoczєt dusza spasatjsja! I otjagczilisj sєrdca vaszi objєdjeniєm i pijanstvom i zabotami žytєjskimi…

- Može, ty j pravdu kažesz, starý, – movyv ty po korotkij peczaljnij movczanci. – Može, ja vid zavtra pocznu molytysja, do cerkvy xodyty. Tiljky b jakosj nareszti zvidsy vybratysja. Nagoru! Bo ce ž peklo, tatu! Nevže ty ne vidczuvaєsz? I šo robysz u njomu, taký blagý ta mudrý?

- Vaxtjory my, – povidomyv starý.- A, todi ty musysz znaty, jak zvidsy vyborsatysja. Skažy meni!- Szto ja znaju, serdeszný? Ja – czєlovєk malenjkij. Znaju toljko, szto tam, – vin ukazav u naprjamku zalu, – pijapstvo I ob’jadeniє, a tam, – ukazav na inszi dveri, livorucz vid dzerkala, – pokojniki sovєtujutsja…- Jaki še v bisa pokijnyky?

- Atakiє. Važnyє. Sinpozium kaszj-to.

- Sympozium dlja pokijnykiv? Garno!

- Strogo po propuskam, kasatik. Xoczesz zajti, posluszatj?

- Ne xoczu ja vže nikudy, starcze! I navitj do pokijnykiv ne xoczu! Dosytj z mene na sjogodni. Muszu jakosj na volju vydertysja. Tam doš, maszyny, divczata. Lixtari, parasoli. Rozumiєsz, strýku, poety inodi spravdi majutj potrebu zijty pid zemlju – z tvorczoju metoju, skažimo. Dejaki szukajutj svoїx koxanyx. Orfej, napryklad. Abo Dante. Ale tiljky tymczasovo. Aby potim vydertysja i zadyrdyczyty šosj fantastycno-šemke vyszukanymy tercynamy. Ja vže nabuvsja tut. Pora meni za svoї tercyny sidaty.

- Kak znaєsz, – znyzav pleczyma starý.

Jakusj xvylynu vy pomovczaly.

I tut ja znovu povernuvsja lycem do dzerkala, druzi, j pobaczyv. jak tam, u dzerkali, vidbytý mij dvijnyk szkirytjsja її pidmorguє meni. Pomacav rukoju vlasne oblyczczja – niczogo podibnogo, žodnogo vyszkiru, nijakyx pidmorguvanj. A toj, u dzerkali, prodovžuє. Movljav, nikudy meni ne poditysja – scenarij dnja ne zaverszený. Finalný postril tak i ne prolupav. I ne vdastjsja meni vid njogo vidvertitysja, Tak šo denj treba prožyty do kpy Ija. Vyczerpaty jogo. Czesno i tverdo.

U tyszi skrapuvala v rakovynu voda z nešiljno zakruczenogo toboju krana.

- Didjko z nym! Posluxaju mertvyx! Jak vono bodaj vygljadaє, tatu?

- Samyє glavnyє sovєtujutsja. Kak daljsze žytj.

- Komu, pokojnikam?

- Da njet, nam, žyvym. A ono i bez nix jasno, kak žytj – po božeski da po-czєlovєczeski…

- I bagato їx tam?

- Kavo?

- Nu, cyx, golovnyx, jaki vse vyriszujutj?

- Dusz sєm nabєrjotsja. Eto kotoryє samyє-samyє. Ostaljnyx že – i togo boljsze!… Kotoryє pomєljczє.

- I jak tudy zajty?

- Propusk nužen.

- Vid kogo, strýku? Mabutj, vid Satany, tak?

- Skažesz tože! Ot єnerala propusk. I maska. Potomu kak vsjo sekretno i strogo. Ne daj Bog, uznajut drug druga! Ja tak dumaju, propuska u tєbja njetu? Nu, i ne nada! A masku odjenj objazatєljno.

- Ta de її vzjaty, starcze?

Vin vysunuvsja zi svogo kutoczka i povagom ruszyv do szaf iz rekvizytom. Odnu z nyx vidczynyv.

- Vybiraj, kakaja boljsze nravicca!

Sered bezliczi masok – karnavaljnyx, dytjaczyx, personažnyx, rytualjnyx, šo nymy povnylasja szafa, ty sperszu rozgubyvsja. Šo odjagnuty, czort zabyraj? Ocju dovgonosu veneciansjku poczvaru? Czy. može, novoricznogo zajczyka z voloxatymy vuxamy? Abo šura, šob uže buty poslidovnym i ne curatysja vlasnoї sutnosti? Czy masku sybirsjkogo szamana, šoby vczasno rozczynytysja na xvyljax ekstazu? Abo buddijsjkogo monaxa? Abo posmertnu masku Sergija Єsenina? Czy ocju karykaturu na Gitlera? Na Brežnjeva? Na anglijsjku korolevu? Na papu rymsjkogo? Na ajatolu Xomejni?

Ni. Z- pomiž velykoї bezliczi masok ty vybrav staru, mov cyrk, kosmopolitycznu j czymosj bezlyku masku rudogo blaznja. Tradycijnogo kryklyvogo pajaca, šo xodytj u nadmiru szyrokyx kartatyx sztanax z diagonaljnoju szlejkoju i golosno placze, koly jogo lupcjujutj palyceju po spyni, vypuskajuczy na dva metry vpered rozkiszno-komiczni i zavždy aktualjni strumeni sliz.

U nastupnomu korydori, pered vxodom do KONFERENC-ZALU (tak-tak, same konferenc-zalu!), ty nadybav na telefon. Ce bula czudova nagoda pogomonity z Kyrylom. Poperedyty jogo pro svoє možlyve spiznennja. I vzagali – poperedyty vsix na sviti pro cju pidzemnu nebezpeku. Xaj šosj robljatj tam nagori! Xaj prynajmni objєdnujutjsja i vyxodjatj na ploši z praporamy!…

Ale, vže znjavszy sluxavku, ty dotumkav, šo telefon isnuє lysze dlja vnutrisznjogo korystuvannja. Na njomu navitj ne bulo dysku z cyframy. Tym czasom u sluxavci prolunav czýsj duže dyscyplinovaný golos:

- Dježurný.

- Jak spravy, dježurný? – z usiєju možlyvoju samovpevnenistju vdersja ty v jogo vuxo.

- Use normaljno, tovaryszu?… A z kym ja?…

- Normaljno, kažesz? – Ty vytrymav pauzu, jakraz neobxidnu dlja togo, šob dježurný vidczuv sebe malenjkym-malenjkym. a todi. mymovoli zgadujuczy solodko-tryvožni zabavy z telefonom dalekyx czasiv dytynstva, ljuto zagarczav:

- Šo, prosraly zatrymanogo, vyrodky?! Dumaєte, ja niczogo ne znaju?! Czomu ne dopovidaєte pro vteczu? I xto vas, dovbolobiv na službu prýmav?! Podumaty tiljky – pysaka zadrypanný, a tak namaxav usix!… Profesionaly zadroczeni!

- My szukaєmo, tovaryszu., – rjatuvav sytuaciju serdega dježurný.

- Szukajte svoї golovy, czmosznyky bezdarni! A vin uže de-nebudj po Moskvi rozguljuє. Negajno znajty i do mene! Osobysto do mene! Vy xocz rozumiєte, šo postavleno na kartu, ni? Xocz ce vy rozumiєte, jolopy?!

- Rozumiєmo, tovaryszu…

- Niczogo vy ne rozumiєte, jakšo vin dosi še ne zatrymaný! Zauvažte: jakšo vy meni ne daste jogo žyvym abo mertvym, abo i mertvym, i žyvym, i nenaroždennym, to z ponedilka vsja grupa, vsi do odnogo – nax Karabax! Potretesja žyvotamy ob skeli! y že, pid kuljamy i snarjadamy pomudriszaete! Jasno?

- Jasno, tovaryszu… A z kym ja?…

- Z Gospodom Bogom, mudylo! Vpiznavaty treba, jasno? Jaki še pytannja?

- Šury.

- Šo z tymy šuramy?

- Poczynajutj žerty odni odnyx. Nyšatj kabeli urjadovogo zv’jazku. Ljutiszajutj z kožnoju xvylynoju. Boїmosja, šo možemo peretrymaty. Jak nakažete?

- Nakazuju. Vypuskajte!

- Z usix vidsikiv?

- Z usix bez vynjatku! Xaj rozimnugsja, pogasajutj troxy…

- Gy-gy-gy, – zakolyxalosja z boku dježurnogo.

- Žarty na bik! Starszomu grupy perekažitj, šo jogo ja vlasnorucz do šuriv u klitku zapxaju, jakšo czerez godynu vy meni togo virszomaza ne distanete! Jasno?

- Obov’jazkovo perekažu! – z radisnoju gotovnistju zapevnyv dježurný.

- Informujte mene pro xid operaciї šopivgodyny! Jasno?

- Jasno, tovaryszu… Jakoї operaciї?

- Maljovanoї! Operaciї po zatrymannju, tupaku!

Ty rozljuczeno kynuv sluxavku. I zvidky stiljky naxabstva vzjalosja? Podyvyvsja na svoє vidobražennja u gladenjkij czornij poverxni telefonnogo aparata. Blazenj blaznem – pasma rudogo mov lysjaczý xvist, volossja, velyki nerivni zalysyny, nisu vygljadi czervonoї kartoplyny. Cilkom vidpovidaє tomu, šob ity na sympozium pokijnykiv pro nasze majbutnje. Jaký, do reczi, on za tymy dveryma vidbuvaєtjsja.

Dveri ty vyriszyv sztovxnuty nogoju – tak vono, bezpereczno, elegantnisze. Ale nixto u KONFERENC-ZALI ne zvernuv aninajmenszoї uvagy na cej vybryk. Ty uvijszov – blazenj blaznem, nikomu ne potribný u svoєmu dovgomu plaši. Usja potojbiczna publika v maskax bula same zasluxana v jakusj dopovidj, vygoloszuvanu z zaljapanoї krovjju j fekalijamy, pidsviczenoї znyzu sviczkamy trybuny. Dopovidj vygoloszuvav naproczud xvacjký inkognito, šo za starym kryminaljnym zvyczaєm vyriszyv natjagnuty na golovu czornu kapronovu panczoxu z єdynym rozrizom – dlja rota.

Vzagali ž u zali panuvala atmosfera napivtemrjavy. Stiljci buly roztaszovani amfiteatrom i, zdaєtjsja, obertalysja dovkola vysviczenyx trybuny j prezydiї. Stiny zalu obertalysja tež, pravda, u protyležný bik, šob u prysutnix czasom ne pomakitrylosja v golovax. I na tyx ruxomyx stinax periodyczno vynykaly zobražennja vsiljakyx ridkisnyx objєktiv, niby v kytajsjkomu teatri tinej. Proplyvaly zrujnovani budivli, szybenyci, tanky, vidryvalysja vid zemli sztuczni suputnyky, polczyša kombajniv nagaduvaly stada doistorycznyx gigantiv. Paxlo czymosj napivrozkladenym, ale j kon’jakom paxlo.

Tym czasom rot dopovidacza, šo buv usjogo lysze zaglybynoju v czornij panczosi, zabyvav u ruxomý prostir zalu cvjaxy gostryx zubatyx fraz. I cej rot govoryv pryblyzno take:

- Musymo vyznaty, šo my na porozi katastrofy. Povtorjuju: na porozi. Czy maєmo szansy dlja її vidvernennja? Czy možna še vrjatuvaty naszu velyku spadšynu? Skiljky dlja cjogo treba zusylj, vognju, krovi, metalu? Osj te kolo pytanj, šo vsix nas ne v žart pecze. Mynulysja ti poviljni czasy, koly my mogly dozvolyty sobi vidstupy, pom’jakszennja, amnistiї, rozpružennja, rozridžennja. Nyni aljternatyv ne maєmo. Tobto še maєmo, ale ce vže ostannja cz možlyvyx aljternatyv; buty czy ne buty. Buty Velykij Deržavi czy ne buty. Buty Velykij Deržavi czy buty Velykomu Xaosu. Iєrarxy czy anarxiї. Strunkosti naszyx idej vorogy protystavyly svyst i guljukannja. Rozvaljuєtjsja faktyczno vse. Trišatj po szvax svjatyni i tanky. Armija vže ne zdatna vykonuvaty nakazy prašuriv: vona symuljuє. Vona brydytjsja vbyvaty. Ce vže ne armija – ce velyke zbigovysjko pederastiv i pacyfistiv, šo, zresztoju, odne j te ž. Musymo vyznaty: u nas nyni armiї nema. Nema! Odnak, czy vyplyvaє z cjogo nemynuczistj najbiljszoї katastrofy? Ni!

Ty prysiv na odne z viljnyx krisel poblyzu proxodu i poczav obertatysja razom z usim amfiteatrom. Jak dobre, šo ty vže vsi ni use vybljuvaty! Teper ty mig zoseredytysja na vsjomu inszomu. Zlovisni tini povzly dovkola zalu. To buly vidrubani golovy, jazyky, szpyli pompeznyx budivelj, nacileni rakety. Zatemnena publika sluxala promovcja vperto i zaangažovano: vsiljaki didy-morozy, piraty, indianci, oprycznyky, muxomory, rozbijnyky, alkogoliky ta inszi kazkovi stvorinnja. Prote najbiljsze bulo riznoї zviri II cz xobotamy, rylamy, pašekamy, xvostamy i ratycjamy. Czasom ce nagaduvalo svjatkový ranok z perevdjagannjamy v dytjaczomu sadku. Abo v szkoli dlja rozumove vidstalyx.

Prezydija zboryša sydila pravorucz vid trybuny, їx bulo semero. I vsix ty upiznav.

Perszym kydavsja v oczi vysoký i kistljavý negidnyk, zamaskovaný pid Ivana Groznogo. Raz u raz trusyv vin svoєju tatarsjkoju boridkoju ta nemytymy patlamy, prysluxajuczysj do czergovogo cvjaxa z vust Czornoї Panczoxy. Vražennja vid njogo bulo vzagali take, nacze vin šojno zabyv svogo syna.

Nastupnym buv xtosj, xto vyriszyv sdjelatj žyttja svoє z tavariša Dznržynsjkogo. Boridka jogo bula ne mensz capynoju. niž v «Ivana Groznogo». Paradoksaljno, ale vid pam’jatnykovogo Feliksa-Don-Kixota cej, prysutnij u prezydiї, vidriznjavsja ti їm. šo buv grubenjkym i nyzenjkym – takym sobi kabaretovym solistom ne perszoї svižosti.

Porucz iz «Dzeržynsjkym» mig sydity tiljky Lenin. Tak veto j bulo. Prote i tut ne obijszlosja bez dejakoї kumednosti. Sprava v tomu, šo «Illicz» mav na golovi ne zvycznogo xrestomatijnogo kartuzyka, kotrý tak nablyžav jogo imidž do robitnyco-seljansjkyx mas, a koronu Rosijsjkoї imperiї z usiєju vizantijsjkoju її nadutistju, šopravda, vygotovlenu z papjє-masze. Ni v czomu inszomu korona ne postupalasja pered spravžnjoju.

Dali buv Minin-i-Požarsjký. Dvogolový typ u stylizovanomu pid XVII stolittja odjazi, jaký czastkovo sydiv u krisli, a czastkovo stojan porucz, obijnjavszy rukoju plecze sydjaczogo. Nevidomo, czogo biljsze bulo v cij ljudyni – voєvody czy kupcja, szljaxetstva czy mišanstva.

Generalisymus Suvorov, sebto typ, zamaskovaný pid njogo, natomistj buv, jak i v žytti, xvoroblyvo vertljavym i neterpljaczym. Skladalosja vražennja, šo vin sydytj na rozpeczenij do iskor plyti abo pa cvjaxax, zabytyx promovcem u czornij panczosi. Uvesj czas potyrav ruky, vidverto derev’jani, do togo ž nedbalo obtoczeni, i perebyvav dopovidacza nedorecznymy pytannjamy.

Oczevydnoju perlynoju vsiєї prezydiї bula debela pani v obrazi Imperatryci Kateryny Drugoї. Szaty, v jakyx perebuvalo її povnokrovne zajaložene tilo, javljaly soboju serednij stylizacijný gibryd pomiž baljnoju sukneju czasiv rokoko ta banaljnoju nicznoju soroczkoju czasiv modernu. Usim bula b garna cja improvizovana «Kateryna Druga», jakby ne pitnila tak šedro, osoblyvo nogy. Vony v neї, zdaєtjsja, maly vlastyvistj puxnuty. Voczevydj, ce buly naslidky burxlyvoї dvircevoї molodosti.

Ostannim u cjomu lancjugu velykyx buv odyn zi skljanym okom. Zresztoju, ce mig buty i spravžnij Anatolij Ivanovycz, zagrymovaný pid sebe samogo, šob nixto z prysutnix ne podumav, niby ce spravdi vin. Stvorjuvalosja navitj take vražennja, šo ce vin usim tut keruє. Napevno, buv tinjovym golovujuczym u cjomu carstvi tinej.

Pidsviczeni znyzu, czleny prezydiї skydalysj na velyki graljni karty, vysmyknuti z jakoїsj magicznoї kolody projdysvita. Tiljky ot gra velasja pa žyttja i smertj. Tak tobi prynajmni zdavalosja.

Dopovidacz u czornij panczosi tym czasom robyv svoє. Tocznisze, robyv jogo rot.

- Musymo prygadaty: v krytyczni xvylyny nam zavsze stavala u prygodi xirurgija. Velyki majstry Deržavnoї Spravy ne spynjalysja pered vydalennjam najkrovotoczyviszyx szmatkiv m’jasa. Koly jszlosja pro majbutnje, slid bulo rizaty – xocz by czogo ce kosztuvalo. Istorija nas iz vamy – ce istorija bezžaljnoї xirurgiї. Vy baczyly, jak, skynuti u pidvaly Ipatiїvsjkogo domu, korczylysja pid bagnetamy vykonavciv car Mykola Drugý ta vsja rodyna? A ce bulo ne šo Insze, jak vydalennja mygdalyn. Bo Deržava musyla žyty dali. Gemofiljný car uže ne vstygav za neju. Nyni maєmo šosj podibne. Slid roztjaty ce xvore tilo izseredyny! Rozpustyty vsix po domivkax, opustyty zavisu. My podaruєmo vsim їxnju, vybaczte na slovi, omrijanu nezaležnistj. My navczymo їx peremagaty u referendumax. Bo referendum – ce Idealjný sposib manipuljuvaty ljudjmy, zalyszajuczy v nyx iljuziju, nibyto vony sami vyriszujutj svoju dolju. My navczymo їx ljubovi do Deržavy. A ce oznaczaє – do nasyljstva, obmaniv i xabariv. My damo їm povnu svobodu zaganjaty sebe u prirvu. Otže, povna, darujte, nezaležnistj dlja respublik. Odnak pry cjomu dešo zberigaєmo za soboju…

- Jak bude z Aljaskoju? – zavertivsja na xudomu zadku «generalisymus Suvorov».

- My zavždy gotovi staty pa zaxyst tamtesznjogo rosijsjkomovnogo naselennja, – ne zmygnuvszy (a može, zmygnuvszy) okom, czitko j vyczerpno skazav Czorna Panczoxa.

- Ne smity zabuvaty pro Aljasku! – veresnuv «Suvorov».

- Zamaljczi! Du, szajseper mudak! – grymnula na «generalisymusa» nimecjkomovna «Kateryna Druga».

Pry cjomu «Lenin» dosytj zlovtiszne zaxyxotiv, u toj czas jak «Anatolij Ivanovycz» (Anatolij Ivanovycz?) zaklykav prezydij I do posluxu.

- Aljaska Aljaskoju, – vtrutyvsja vsepronyklyvý «Dzeržynsjký», – ale šojno vy skazaly precikavu frazu:«… my dešo zberigaєmo za soboju». Šo maєtjsja na uvazi?

- Majbutnje, – vidpoviv Czorna Panczoxa. – Zberigaєmo m soboju ne tak rozszmatovane tilo, jak okremi žyttєzdatni organ 11. Zberigaєmo pevni kabinety, komitety, utvorenna. Zberigaєmo pevnu vertykaljnistj u їxnix stosunkax. I velyký pryrodný potjag do zrostannja, rozmnožennja, vidtvorennja. Najsmisznisze, šo ci organy (golovy, ruky, nogy, jajcja) znenacjka pocznutj dijaty v interesax nezaležnyx respublik.

- Spgavdi? – zacikavyvsja «Lenin».

- U tomu j silj, šo ni, – pidtverdyv jogo sumnivy rot dopovidacza. – Naspravdi vony gotuvatymutj nasze majbutnje. Na czoli novospeczenyx, pardon, nezaležnyx urjadiv vynyknutj aprobovani namy i namy ž pryznaczeni vykonavci Xaos porodžuvatyme xaos. Tam, de ce nemožlyvo, do vlady prýdutj prosto vyb(…)ky. Abo polityczni prostytutky, Volodymyre Illiczu. Abo, zresztoju, prosto nikczemy. Use potone v sirjatyni. V nudoti. V pidlosti. Velyka entropijna xvylja, šo rozirvala Velyku Imperiju, roznese všent i nezaležni, pereproszuju, deržavky. Use ce vygljadatyme nadto karykaturno, ci pryznaczeni namy prezydenty ci zakupleni namy parlamenty. Ci prykordonni konflikty szyїtiv iz sunitamy, katolykiv z krysznaїtamy, a pravoslavnyx iz dzen-buddystamy. Ci geroїczni sproby zaxidnyx bankiriv navczyty boževiljnyx svobodi. Ci golodni mižusobyci, bunty i strajky. Cja industrija cerkov i bordeliv. Velyký nepotrib ukaziv, konstytucij ta deklaracij. I totaljný smitnyk, ni, bagato nezaležnyx smitnykiv na czoli z nedolugymy marionetkamy. Osj – nasza programa dij. Dedali czastisze j czastisze ozyratymutjsja narody nazad. I baczytymutj u svoїx obmanutyx vizijax Velyku Deržavu – kosmicznu, vognystu, szyroku, tysjaczolitnju. Dedali girsze j girsze vygljadatyme u porivnjanni z neju ota, dozvoljte, nezaležnistj. Sama Ideja czogosj podibnogo vyjavytjsja naviky…

- Obisranoju, – pidkazav «Ivan Grozný».

- Djakuju, šosj podibne i ja xotiv skazaty, – czemno pogodyvsja dopovidacz. – I todi vsi vony – ja maju na uvazi narody – znovu zaxoczutj її, Deržavy. Adže vse vtikatyme, jak morsjký pisok. Adže vse valytymetjsja. Velyký zvirynecj zapanuє navkolo! I žodnogo inszogo vyboru! Pry cjomu ja maju pa uvazi vže ne tak polityczný, ekonomiczný, jak moraljný vybir.

Zlyva opleskiv zatopyla zal.

- A jak bude z Poljšeju ta Finljandiєju? – vyskoczyv «Suvorov» pislja togo, jak oplesky všuxly.

- Zamaljczi, starý durnoj kopf! – rozljutylasja «Kateryna Druga».

«Suvorov» pociluvav їj ruku, oskiljky sydiv porucz. Spitnilu, vkrytu lastovynnjam i pudroju, ruku jasnoї imperatryci.

- Use bude garazd, – zapevnjav dopovidacz. – Poljšu my zrobymo poligonom vid morja do morja, a Finljandiju zallєmo gorilkoju. My skasuєmo їxnij suxý zakon jak taký, šo supereczytj pravam ljudyny!

Usi znovu zapleskaly. «Lenin», dribno xyxoczuczy, vytjag z kyszeni kamizeljky mexanicnu myszku i pustyv її bigty po stolu prezydiї. Guczno ljapajuczy doloneju, sam že її i vpijmav i tut-taky skrutyv igraszkovu golovu. Zresztoju, myszka mogla buty j žyvoju.

- Ce bude nasze ostannje j doviczne voskresinnja, – znovu zagovoryv Czorna Panczoxa, perekryvajuczy xvylju opleskiv ta entuziazmu – Vidrubani ruky i nogy znovu zrostutsa v єdyne cile. Ideja, tjxu, nezaležnosti poterpytj globaljný krax i pryrivnjaєtjsja u ljudsjkij svidomosti do faszyzmu czy navitj do seksualjnyx zboczenj. Zaboronený plid Imperiї vsim prypade do smaku. Miljjony ljudej tiljky j cekajut, šob їx progolosyly rabamy. Šob їx povely na budivnyctvo piramid, kanaliv, velykyx muriv i velykyx mostiv. Tiljky v Imperiї ljudsjka odynycja znaxodyt sens u svoєmu isnuvanni. Adže budj-jaka Imperija – ce velyka meta. Tysjaczolitnja Meta. Ce pidkorennja svitu, ce komunizm, ce bezsmertja mumij u mavzolejax. Ce sjajvo soncj i pravyteliv. Ce veža, jaku budujutj desjatj tysjacz rokiv. Ce syla armij, ce spalennja vidjom, ce rux narodiv, postijný ta objєdnavczý. Ce velyke zljagannja narodiv, ce poglynannja menszyx biljszymy, slabszyx syljniszymy. Ce pam’jatnyky i mify, ce riky, povernuti vsmak ce toržestvo psyxiatriv, patologoanatomiv, ptaxoloviv…

- A jak bude z Franciєju? – v czergový raz vyskoczyv “Suvorov”

- Kazjolj! – zaskrypila «Kateryna Druga».

«Suvorov» intymno obijnjav її za taliju, šo bulo dobre vydno navitj z ostannjogo rjadu.

- U Franciju my pereїdemo žyty, – zapevnyv dopovidacz, – P’jaty- i szestykimnatni pomeszkannja z lodžijamy v Paryži, Marseli j Nicci otrymajutj predstavnyky najvyšogo gatunku, zokrema uczasnyky sjogodnisznjogo sympoziumu.

- Kudy podity francuziv? – krizj oplesky doletilo z amfiteatru.

- Deportuєmo v pustelju Gobi, – ne poliz za slovom u kyszenju Czorna Panczoxa. – Možu prynagidne zupynytysja na problemi deportacij, oskiljky ce bude czy ne najvažlyviszym czynnykom naszoї vnutrisznjoї, e-e, zovnisznjoї polityky.

- Zdogova dumka! – poter ruky «Lenin» i, vytjagnuvszy z kipi,ei її kamizeljky biljastu cupku redjku, poczav її golosno xrumkaty,

- Otže, deportacija, jak vidomo vam uže z naszoї velykoї, ta. Na žalj, zapljovanoї…

- Zasranoї, – vypravyv «Ivan Grozný».

- Djakuju, ale ce ne tak, – vklonyvsja dopovidacz, – naszoї geroїcznoї istoriї, deportacija є preczudovym zasobom na budj-jaki nacionaljni problemy. Golovne pereselyty czukcziv v Araratgku dolynu, a moldavan na Zemlju Franca-Josyfa, xocz pryrodnisze na nij poczuvalysja b avstrijci. Krim togo, proponuєtjsja zdijsnyty kiljka bezposerednix obminiv miscjamy kompaktnogo prožynannja: lytovciv iz vjєtnamcjamy, szvejcarciv iz kytajcjamy, a ugorciv z ujguramy. Vsiljako pidtrymujuczy ideї velykogo pereselennja, my dosjagnemo vyvedennja cilkom novyx i xymernyx nacij ta narodnostej z nastiljky pokruczenymy nazvamy, šo vony sami budutj їx soromytysja: rosijakiv, ukralijciv, karelo-mingreliv, czerboslovativ, rumungoliv, niderbajdžanciv, szvekiv, grediv, francuzbekiv, biloszvabiv, kurdyfrankiv, žyzdoboliv ta karpatsjkyx rusyniv.

- A jak bude z Izraїlem? – pidskoczyv po-kavalerijsjky «Suvorov», peredbaczlyvo vxopyvszy «Katerynu Drugu» za cycjku.

Matinka- imperatrycja na cej raz ne skazala niczogo, zdyvovana takoju nesamovytoju žvavistju perestarilogo voєnaczaljnyka, a Czorna Panczoxa znovu ne rozgubyvsja:

- Z Izraїlem? My zasadymo vsju jogo terytoriju kavunamy!

- I gedjkoju. gedjkoju, obov’jazkovo gedjkoju, – napoljagav «Lenin».

«Anatolij» že «Ivanovycz» tak vdovoleno zaklipav svoїm sztucznym okom, šo zdalosja, niby vono v njogo spravžnje. Bo vin tiszyvsja, šo nedaremno zibrav cyx slavnyx ludej dokupy.

V ložax i balkonax szyryvsja entuziazm. Amfiteatr zaxopyla xvylja pidnesennja. Dopovidacz vyxodyv na zaverszaljný uraganný akord:

- Velyký Rozpad bude zupyneno! Velyký Xaos bude peremoženo! Velyka Symfonija povede ljudstvo v tysjaczolitnij poxid. My zaxystymo naszi svjatyni neprolaznymy xašamy povzuczyx roslyn i bojovoї texniky. Ce bude єdyný orkestr totaljnogo posluxu j… – dopovidacz na xvyljku zatnuvsja.

I cjogo vystaczylo, šob «Minin-i-Požarsjký», kotrý dosi vygljadav majže nežyvym, duetom postavyv pytannja:

- A xto, a xto bude najgolovniszym?

- Narod! – upevneno vidrubav Czorna Panczoxa, i vsi zaregotaly. Tobi znovu robylosja girsze j girsze, fon F. Ce nevpynne kružljannja zalu razom iz ložamy j balkonamy, razom zi stinamy, ci procesiї mamontiv, xvosty komet i vidczykryženi gigantsjki genitaliї, tinjamy sproektovani u prostir nad toboju, cej galas zviropodibnyx masok – use vdavljuvalo tebe v poverxnju stiljcja, pozbavljalo voli j rozuminnja. Zdavalosja, šo golova, nasylu prygvynczena do pleczej, ot-ot zirvetjsja z nyx i pokotytjsja pid nogy prezydiї, vostannje vkryvajuczy vse na sviti czornoju pinoju bezsylyx prokljoniv. I koly xtosj, pidsivszy do tebe, zapanibrata ljasnuv tebe doloneju po kolinu, ty vyriszyv, šo ce, jak i vse insze, – tiljky galjucynacija. Odnak u tvoє vuxo poliz dosytj uže znajomý bezbarvný golos:

- Nu, jak vražennja, Viljgeljmovyczu? Jak, kurna mama, use ce vam podobaєtjsja?

To buv «Saszko». Na vidminu vid tutesznjoї publiky, buv bez masky. Voczevydj, ne mav potreby konspiruvatysja. Єdyne, šo zminyv, – ce nakleїv tonki argentynsjki vusyky, ale vony šorazu vidklejuvalysja i vysly donyzu, jak makaronni vyroby, “Saszko” ledj poxytuvavsja i vzagali mav jakesj nestatutne blyšannja v oczax

- A meni tvij žart iz telefonom strax jak spodobavsja. – movyv «Saszko», pokazujuczy velykogo paljcja. – Syljno vtjav! Mene pislja njogo rozžaluvaly. Ty tak na mene ne zyrkaj, ja, kurna mama, tež ukraїnecj! I troxy vypyv sobi. Može, z gorja, a može, z radosti – komu jake dilo? Ta ty ne vidvertajsja, ne graj var’jata, niby ty – ne ty. Ja tebe vidrazu vpiznav, Viljgeljmovyczu. Bo tiljky ty mig odjagnutysja blaznem! Šo, gadaєsz, malo ja tvoju stylistyku vyvczav? Ta ja vsi recenziї na tebe znaju napam’jatj! Obižaєsz, kurva mama!

I «Saszko» obraženo zasopiv, jak to zvyczajno robljatj p’jani ljudy.

- Ne, ale fajno ty z tym telefonom prykolov. – znovu zabuljkav czerez xvylynu. – I zi šuramy! Povný abzac, kurva mama!

- I šo teper bude? – zapytav ty.

- Žyttja tryvaє, bratyku, – vidpoviv «Saszko». – Xocz mene v njomu i rozžaluvaly. Znaєsz, starý, ja teper kapitan. A žyttja tryvaє, joxaný babaj, i nixto jomu niczogo ne zrobytj, I navitj oci mudodzvony, jakyx my tut z pontom oxoronjaєmo. Vybacz, ja troxy vmazav sjogodni.

- Sjogodni! – vtoruvav jomu dopovidacz, kotrý, zdaєtjsja nijak ne mig kinczyty. – Sjogodni! Nasze majbutnje poczynaєtjsja vže sjogodni! Jakšo my beremo na sebe vidpovidaljnistj, jakšo my xoczemo rjatuvaty Ideju, Deržavu, Vertykalj, Strunkistj, jakšo ce tak, to vže zaraz, sjogodni, ne zvolikajuczy ani xvylyny, my povynni…

Ale ne vsi jogo slova bulo dobre czuty – zal reaguvav dedali golosnisze. Do togo ž zavažalo «Saszkove» sopinnja

- Prýszov mene aresztuvaty? – zapytav ty jogo.

- Žyttja tryvaє, – vidpoviv «Saszko». – Dereva cvitutj. parubky bigajutj za divczatamy… Ale sluxaj, jak ty zamoczyv z otym telefonom! Vesj atas!

- Tiszusja, šo tobi spodobalosja, – skromno znyzav ty pleczyma.

- Bože, jak bolytj golova! Jak bolytj use na sviti! Czy isnuє xocz jakýsj vyxid?

- Nemaє mista bez dverej, – procytuvav «Saszko». – Meni doruczeno vbyty tebe.

- I todi tebe ponovljatj u zvanni5

- Možlyvo. Odnak ne ce golovne. Golovne, šob ja tebe vbyv.

- I ce dlja mene єdyný sposib výty zvidsy?

- Isnuє še odyn, – «Saszko» xytro j bagatoznaczno pidkrutyv obvyslý vusyk. – Ale ty pro mene pogano ne dumaj, brate! Ja, može, cyx kacapiv ne mensze vid tebe… szanuju!

Tym czasom pidnesennja u prezydiї ta v zali dijszlo jakogosj nesamovytogo apogeju. Czorna Panczoxa vygoloszuvala spravdi zakljuczni virtuozno proroczi frazy.

- Zibravszy vsi zemli ta vsi narody, zgurtuvavszy їx voєdyno, vykopaєmo volju velykyx otciv naszyx! Bo perevertajutjsja vony y samotyni mavzoleїv svoїx vid togo, šo nyni z їxnim spadkom diєtjsja. Oczyma tysjaczolitj dyvytjsja na nas kosmiczna misija Deržavy. Trymaєmo u svoїx rukax vyriszaljni karty dlja velykoї gri I,- telefony, posady, agentiv, kompjjutery, ale golovne -miljjony, mil’jardy ljudej, jaki xoczutj i mrijutj buty rabamy, jaki zaradi svogo blažennogo rabstva výdutj na ploši ta vulyci, bo nemaє vyšoї czesti j vyšoї mriї dlja prostogo malenjkogo czoloviczka, niž buty sluxnjanym, samožertovnym, gordym i prynyženym rabom velykoї, nadmogutnjoї, piramidaljnoї, pidzorjanoї Imperiї, šo ruxatymetjsja nevpynno vse dali na zaxid, rujnujuczy їxni zemeljni nadily ta kotedži, avtobusy j telefonni budky, uves cej grixovno-rozpusný dobrobut anarxicznoї ljudsjkoї odynyci – v im’ja naszyx zolotosjajnyx mumij!…

- Jak bolytj golova, – povtoryv ty, až pryšulyvszysj vid revu ovaciї. – Jaka žaxlyva pysznomovnistj! Jak bagato sliv z velykoї li I ery. Treba šosj robyty. Jakosj poperedyty xlopciv…

- Poperedyty xlopciv? – dyxnuv peregarom «Saszko». – A na biljsze ty nespromožný?

- Rozumiєsz, ja davno vže ne pysav virsziv. Ani rjadka. Nu, ta ty znaєsz pro ce… Šo ty maєsz na uvazi, koly vymagaєsz vid mene czogosj biljszogo?

- Isnuє še odyn vyxid. Ale ce musytj buty vczynok. Ce musytj buї n straszný, kryvavý uczynok. More krovi, jasno? Terorystyczný akt, kurva mama! Osj šo ja maju na uvazi…

- Ja ne teroryst.

- Xa! – vybuxnuv «Saszko». – Inszogo ja j ne spodivavsja! Vin ne teroryst! Vin uzagali nixto!…

- Ja ne možu vbyty ljudynu, – vynuvato pojasný ty. – Iz zadovolennjam ubyv by, ale ne možu…

- Nu, todi vse stanetjsja tak, jak zmaljuvav otoj, u czornij panczosi, – rozczarovano zitxnuv «Saszko». – Bida tvoja v їm. Arturczyku – dozvolj tebe tak inodi nazyvaty, – šo ty zavždy pragnuv uxylytysja. Z mežovyx sytuacij robyv operetku. I vyžyvav, zavždy vyžyvav. Odnak pa cej raz tobi ne uxylyszsja. Bo nam nabrydlo za toboju sposterigaty. Jakojusj miroju ty zadaleko vliz. I vybereszsja zvidsy lysze cinoju svogo vyžyvannja.

- Xto ty taký?

- Nixto ne znaє pro sebe, xto vin taký. Ale cju sztuku z telefonom ty…- Perestanj uže zi svoїm telefonom! I ne smij mene nazyvaty otym paskudnym imenem!- Ovva! A šo bude? Nazyvav i nazyvatymu! I niczogo ty ne vdiєsz. boty ne možesz dijaty! Tak boїszsja grixiv, šo griszysz na kožnomu kroci, kurna!…Treba, treba šosj robyty, podumav ty.

A ja spravdi tak podumav, bo golova v mene dzvenila szaleno, i vsja prezydija burxlyvo svjatkuvala z pryvodu zaverszennja promovy, a typa v czornij panczosi jakisj zdorovyla v maskax czervonoarmijciv vynosyly z-za trybuny pa rukax. Patjoky givna i krovi stikaly do pidnižžja trybuny. I vid usix cyx knuriv, didiv moroziv, pirativ, krokodyliv, kentavriv ta komisariv až merextilo v oczax, i «Lenin» pidkydav dogory koronu Rosijsjkoї imperiї z papjє-masze, a «Ivan Grozný» vytynav jakýsj lypký fokstrotu pari z malenjkym grubasom «Dzeržynsjkym». Skljane oko «Anatolija Ivanovycza» peremožno svitylosja i navitj plakalo vid zvoruszennja. «Suvorov» ciluvavsja z dupoju «Kateryny Drugoї». Tiljky «Minin-i-Požarsjký» zostavavsja nezvorusznym, bo ce bula vsjogo lysze kopija pam’jatnyka z Krasnoї ploši, a može, її sam pam’jatnyk, prytarabanený sjudy z nevidomoju metoju.

I todi ty podumav, šo vreszti use zaležytj lysze vid tebe. Šo ty єdyný, komu vypala taka pagoda. Šo inszogo vyxodu nagoru vse odno nema. Ta j czy potriben vyxid obov’jazkove; nagoru. Kudy zavgodno, aby tiljky zvidsy! Bo nadto vže golova bolytj.

- Uczynok, Arturczyku, vczynok! – proszelestiv porucz «Saszko», vidpljovujuczysj vid vlasnogo vusa.

- Ty pomolyszsja za mene?

U vidpovidj viї I tiljky zaregotav. Regotav usim tilom, vidkynuvszy golovu nazad. Ty sjagnuv rukoju pid jogo rozstibnutý pidžak. Spitnila soroczka, skladky žyru pa taliї. Pistolet buv udoma – tam, de zavždy vony jogo nosjatj u filjmax.

- Nevže? – «Saszko» perervav regit na nedospivanij pivnoti j nedovirlyvo vtupyvsja u tebe.

- Zaraz budesz maty vczynok, – skazav ty, xovajuczy pistoletu prostoru kyszenju plaszca.

- Znaєsz, jak nym korystuvatysja?

- Striljav kolysj. Po miszenjax. Na kursax oficeriv zapasu, – vidpoviv ty i ruszyv proxodom pomiž stiljcjamy vnyz, blyžcze do prezydiї. Ale, zgadavszy pro torbu, povernuvsja. Uzjav її j znovu poszkandybav.

Xoczu, šob moja torba bula pry meni v taku xvylynu. Xoczu, šob moja dusza bula pry meni. Šob moja porožnecza bula pry meni.

Sxodynky vtikaly tobi z-pid nig. Zal obertavsja, amfiteatr їxav, Inodi ty lovyvsja viljnoju rukoju za byljce stiljcja, za rylo abo za pivnjaczý grebinj czergovoї masky. Z balkoniv zlitaly vyguky, ale to bulo šosj insze, niž dosi. Šosj tam dijalosja nove – jakasj metusznja, panika, kolotnecza, xocz unyzu še nixto ne zvertav na neї uvagy. Ty zupynyvsja. Pidnjav dogory ruku.

- Uvaga! – skazav golosno jak mig, ale tobi zdalosja, šo duže tyxo.

Odnak nevydymi mexanizmy zavmerly. Taєmni osi perestaly obertatysja. Stiljci j balkony spynylysja, iržavo skregotnuvszy pry galjmuvanni. U zali zapala tysza.

Tiljky zgory, z balkoniv, padaly dedali pronyzlyviszi zojky. Ale n napivtemrjavi ne bulo vydno, šo tam diєtjsja. Možlyvo, vykryly provokatora i teper kopajutj jogo po rebrax. Ce ne zupynylo tebe.

- Uvaga! – še raz poczav ty, vodnoczas dyvujuczysj, šo ljudsjký golos može tak tremtity, – Ja xoczu skazaty, šo v mene duže bolytj golova. Prosto ja mav sjogodni durnuvatý denj… Ni, ne te ja xotiv skazaty…

Prezydija sluxala tebe. Zblyzjka vony buly ne takymy vže j sxožymy na tyx personaživ, jakyx uosobljuvaly. Vymaljovuvalosja šosj insze, považne, nijak ne karykaturne. Oczi, možlyvo. A može, vse ce tobi pryvydžuvalosja, blaznju z czervonoju kartoplynoju zamistj nosa.

- Ja xoczu skazaty,- še raz poczav ty, – šo meni še nikoly ne dovodylosja kogosj ubyvaty. Navitj domasznix tvaryn. Tak uže stalosja. Tomu proszu vybaczyty, koly šo-nebudj zroblju ne tak Ale inszogo vyxodu ne maju. Roblju ce takož v im’ja vaszogo ž narodu, jakomu zyczu tiljky dobra…

Xtosj pozadu vyrazno kaszljanuv, zdaєtjsja, “Saszko”

- Szanuju velyku rosijsjku literaturu. Gumanistyczni tradyciї Bogonosijstvo, bogoszukactvo. Bogooszukanstvo. I, nezvažajuczy na ce, zroblju te, šo zroblju. Tobto pi. Ne imenem žodnogo z narodiv. I ne v im’ja jakogosj odnogo narodu. Svoїm vlasnym imenem. Nadto vže golova bolytj, i treba z usim cym zav’jazuvaty. Še raz – uvaga! Ja postarajusj jaknajszvydsze…

Promovy, zvyczajno, ne výszlo. Ale postrily z tvogo pistoleta zalunaly rivno i vpevneno. Ty postanovyv prykinczyty їx usix – metodyczno i poslidovno, kulja za kuleju, postril za postrilom, tilo za tilom, – pam’jatajuczy, šo nadto bagato czasu v tebe nemaє i prava na promax nemaє tež. Ty striljav naproczud vluczno, a z balkoniv use letily žaxni prokljattja i zojky. Ty striljav, jak vidminnyk bojovoї pidgotovky, prekrasný u svoїj nešadnosti, a z balkoniv i lodžij, ta j prosto zi stin, de spynyvsa velyký impersjký poxid tinej, strybaly na pereljakani golovy її szyї parteru zdorovenni strategiczni šury, ogydni j zaxlanni, vypušeni za tvoїm že nakazom. Ty poklav usju prezydiju, xocza krovi ne bulo ani krapli – tiljky vyprila tyrsa sypalasja z їxnix prostrelenyx derev’janyx grudej i czerepiv i bezguczno klipaly mexaniczni oczi. I vony padaly odyn po odnomu, zgidno z poslidovnistju tvoїx postriliv. manekeny, jak vyjavylosja, j todi lyszenj ty zrozumiv, Ido gak nažaxalo tebe v nyx, koly ty pidijszov blyžcze.

A naljakalo mene te, šo to buly symvoly.

Vony ležaly dovkola stolu prezydiї – vsi, jak odyn, vkljuczno z rozpovzloju «Katerynoju», i tiljky pam’jatnyk Mininu-i-Požarsjkomu zalyszavsja pa misci. Z dekogo še sypalasja pa pidlogu tyrsa, z dekogo vylazyly targany abo vsiljaki sztuczni telbuxy, Use ce vygljadalo dovoli gydko.

Ty ozyrnuvsja. Šury xazjajnuvaly u KONFERENC-ZALI, vmytj rozdyrajuczy pa klapti tyx, kogo їm vdavalosja nazdognaty. Bilja dverej skupczylysja desjatky masok, jaki zavažaly odni odnym. sztovxalysja liktjamy i falosamy, derlysja kigtjamy, toptalysja kopytamy, lizly do vyxodu, xocza vyxodu nijakogo ne bulo I dveri vyjavylysja prosto namaljovanymy. Ty zvernuv uvagu, jak ody;I Iz najbiljszyx šuriv, šuryný car, iєrarx zavbiljszky tak iz dobrjaczogo psysjka, szmatuvav jakogosj nevdaxu u czornij panczosi. Prote, czy buv ce nedavnij dopovidacz, ty rozdyvytysja ne zmig Bo zamistj rota vin mav uže tiljky czornu jamu, z jakoї buxala na sxody važka i gusta ridyna.

«Saszko» nezvoruszno sydiv posered zalu. Šosj mav nad soboju – jakýsj legenjký oreol, czy xto jogo znaє šo. Pyljno dyvyvsja pa tebe pogljadom majora, rozžaluvanogo v kapitany. A može, pogljadom nezemnoї ljubovi. Xto vin taký? Angel-oxoronecj, suvorý i vymoglyvý, troxy p’janý? Czy ne vologi vid potu, szorstki j boljuczi kryla xovaє pid cyviljnoju obolonkoju? Czy ne poslanecj vin Boga – Togo Samogo, šo pro Njogo ty inodi zle dumav, ale nikoly ne perestavav u Njogo viryty? Same czas pro Njogo zgadaty, same czas.

Tobi zalyszylosja skynuty masku blaznja. A todi vluczyty sobi u pravu skronju. Prynajmni z tebe ne posypletjsja tyrsa. Adže ty spravžnij. Adže ty ne maneken, Otto. Adže inszogo vyxodu zvidsy nemaє.

Neozbroєný angel z porožnjoju koburoju pry boci vže povys nad toboju.

Prošavajte vsi, xto czekav na mene! Zresztoju, ja napysav kiljka nezlyx virsziv. I vzagali buv ne takym uže j poganym xlopcem. Kulja vvijszla u skronju. Tiljky potim ty poczuv zvuk postrilu.

Ploša Kyїvsjkogo vokzalu, Vasza Korolivsjka Myloste, bula zatoplena. Cilodenný doš, jaký ne všuxav ni na xvylynu, spryczynyvsja do velykogo vyveržennja vod. Ušent zabyti piskom, popelom, trojandamy, paperamy, golubynym pir’jam, maskamy, mertvymy šuramy ta inszym nepotrebom kanalizacijni stoky ne prýmaly vže niczogo. Vsesvitnij potop robyvsja dedali oczevydniszym. Moskva perestavala isnuvaty.

Vyderszysja z metro, ja opynyvsja majže po pojas u czornyx došovyx vodax. Trymajucys na poverxni lysze zavdjaky voli i svoїj torbezi, ja sjak-tak dogrib do peroniv. Bo ja pam’jataju pro isnuvannja sorok perszogo poїzda. Vin vyruszaє z Moskvy blyzjko dvanadcjatoї noczi,

Za kiljka xvylyn dvanadcjata. Vin vyruszaє z Moskvy, aby prybuty do Kyєva.

Use, šo zmig ja zaproponuvaty providnykovi, – ce obvažnilogo napivžyvogo soma, jaký nevidomo zvidky vzjavsja u mene v torbi j nevidomo šo v nij robyv. Zdaєtjsja, meni podaruvaly jogo na jakomusj predstavnycjkomu zibranni. Takym czynom ja otrymav svoju zakonnu tretju polycju (ale Vy vse odno ne vidaєte, šo ce take, Vasza Velyczavoste) v zagaljnomu vagoni (takymy peresuvajutjsja v poszukax sensu žyttja dobryx try czverti Vaszoї znedolenogo ljudu), rozstelyv na zgadanij tretij polyci svij plaš i ostannim zusylljam propxav bidne znemicznile tilo svoє u vuzenjku produxvynu pomiž steleju vagonu j polyceju. Tut ja ležatymu, pevno, až do Kyєva, xovajuczysj vid revizoriv, kontrabandystiv ta prykordonnykiv. Tut ja nareszti zasnuv. Ce stalosja. jak tiljky ruszyv poїzd. I ce tryvaє dosi.

Bo ja straszenno xvorý, Vasza Jasnoste. Maju szalenu garjaczku, vid jakoї guby vkrýutsa na ranok lyszajamy. Rozpuxle kolino maju – pevno, desj tancjuvav i poslyznuvsja. Maju bezlicz alkogolju u krovi. Biljsze, niž samoї krovi. Do togo ž maju kulju v czerepi Ne dali jak godynu tomu ja, zdaєtjsja, pokinczyv iz soboju, pustyvszy sobi v golovu kulju z pistoleta jakoїsj radjansjkoї systemy, mabutj, Makarova. I teper cej czudový, zatxlý, povný rozm’jaklyx til ljudsjkyx poїzd nese mene getj vid Moskvy. Adže ne možna dovgo zasydžuvatysja v tomu misti, de ty pokinczyv iz soboju. Slid obov’jazkovo kudysj peresuvatysja.

A ja peresuvajusja dodomu, Vasza Gidnoste. Isnuє taka kraїna, de žyvutj Vaszi piddani. Rozumiju, Vam, narodženomu desj u tropicznij Afryci, na villi «Ukraїna», zvyklomu do Espanij ta Szvajcarij, tjažko sobi ujavyty šosj podibne. Odnak ce pravda, Vasza Myloste, – taka kraїna isnuє. Vona ne vygadana dlja Vas Vaszymy radnykamy, astrologamy j kapelanamy. Adže najprymxlyvisza, najboževiljnisza (ljudsjka!) ujava musytj vidstupyty pered spravžnistjju ciєї kraїny. Vona do bolju spravžnja. I niczym ne zaxyšena vid Sxodu, navitj goramy.

Jakby svogo czasu Xtosj, Xto Rozdaє Geografiju, porady zi mnoju, to nyni vse vygladalo b inaksze. Ale Vin rozmistyv. naszu kraїnu same tam, de Jomu sxotilosja. Djakuєmo j za ce.

I šo zrobyv nas m’jakymy ta vajluvatymy, terpelyvymy linyvymy, dobrymy, šo zrobyv nas bajdužymy, zazdrisnymy dovirlyvymy, zrobyv xytrymy, bojazkymy, svarlyvymy, zrobyv nedbalymy, pokirnymy, spivuczymy – djakuєmo Jomu, bo moglo buty j girsze. Divczat dav nam garnyx. I negarnyx tež dav. Pospy nezrozumilyx, a svjašenykiv nedorikuvatyx. Korolja dav nam dalekogo.

Inodi nam snytjsja Єvropa. Pryxodymo vnoczi na bereg Dunaju Šosj take prygaduєtjsja: tepli morja, marmurovi bramy, garjaczi kameni, vytki roslyny pivdnja, samotni veži. Ale dovgo ce ne tryvaє.

Otaký vin perevažno є, Vasz narod. Inszogo, Vasza Myloste, ne maєmo – ni Vy, ni ja. Kolysj vin i Vas, i mene ljubytyme. A poky šo їzdytj u žorstkyx moskovsjkyx vagonax. Abo spytj po vokzalax – tjmjaný, sirý, poviljný. I šo z nym stanetjsja dali, ne znaju. Prote duže xotiv by znaty.

Bo ja sjogodni ne vtikaju, a povertajusja. Zlý, porožnij, do togo ž iz kuleju v czerepi. Na didjka mene komusj treba? Tež ne znaju. Znaju lyszenj, šo teper majže vsi my taki. I zalyszaєtjsja nam najperekonlyvisza z nadij, zapovidana slavnymy predkamy: jakosj to vono bude. Golovne – dožyty do zavtra. Dotjagnuty do stanciї Kyїv. I ne zletity k bisovij materi z ciєї polyci, na jakij zaverszuju svoju nevdalu dovkolasvitnju podorož.

_________________________
Ljutý – kvitenj 1992r., Feldafing